Pratite nas

Zanimljivosti

Život banjalučke crkve među koricama: Sakralna arhitektura u ilustrovanoj monografiji

Objavio

u

U nedavno objavljenoj monografiji „Sakralna arhitektura Banjalučke eparhije“, čiji je izdavač Arhiv Republike Srpske u saradnji sa Zavičajnim muzejom Gradiška, tri autora bitno su rasvijetlila ovu tematiku u naznačenom prostoru, od Milanskog edikta do kraja Srednjeg vijeka.

Autori ove bogato ilustrovane publikacije, arheolog Bojan Vujinović, teolog Slavoljub Lukić i istoričar Marko Janković, naglasili su da to predstavlja ključno poglavlje, koje jasno govori o razvoju crkvenog života.

FOTO: MILAN PILIPOVIĆ/RAS SRBIJA

– Bazilike, manastiri, manastirišta i crkvišta na teritoriji Banjalučke eparhije svjedoče o više od 1.500 godina pravoslavne crkve na jasno ograničenom prostoru. Oblast koja je administrativno pripadala ovoj eparhiji, od njenog osnivanja 1900. godine, obuhvatala je uglavnom područje Bosanske Krajine, čiji prvi pomen nalazimo 1593. godine u zapisu iz manastira Podmalinsko u Crnoj Gori – kazao je za Srpskainfo teolog Slavoljub Lukić.

Bazilike

Prve bazilike na teritoriji Banjalučke eparhije, podsjeća arheolog Bojan Vujinović, sagrađene su nakon Milanskog edikta, u drugoj polovini četvrtog i prvoj polovini petog vijeka.

– O tome svjedoče materijalni ostaci sakralnih građevina pronađenih na području Banjaluke, Prijedora, Laktaša, Novog Grada i Kotor Varoša. Posebno je značajan ranovizantijski grad Balkis, pronađen u Bakincima kod Laktaša, sa tri bazilike, koji je najvjerovatnije predstavljao episkopsko sjedište – smatra Vujinović.

Naglašava da su najstariji materijalni tragovi srednjevjekovnog manastira na području Banjalučke eparhije pronađeni u Gornjim Kijevcima, blizu Gradiške, na lokalitetu Manastirište-Karanovac. Oni se dovode u vezu s periodom 13. vijeka, a tragovi srednjevjekovne nekropole, formirane oko manastirske crkve, ukazuju na raniji period, 11. i 12. vijek. Takođe, kaže Vujinović, u Kijevcima i cijelom Potkozarju, odnosno na području Banjalučke eparhije je i veliki broj manastirišta i drugih crkvenih, sakralnih objekata.

Manastiri

Na području Banjalučke eparhije nalazi se šest manastira: Gomionica, Krupa na Vrbasu, Liplje, Moštanica, Osovica i Stuplje.

– Među najstarijim sačuvanim srednjevjekovnim manastirima na području Banjalučke eparhije svakako je Krupa na Vrbasu, ispod srednjevjekovnog grada Vrbasa. Prvi, posredno sačuvani pisani pomen ovog manastira nalazi se u povelji pape Honorija III, koji navodi više manastira, crkava i manastirskih imanja reda Svetog Vasilija, a među njima i manastir Vrbas – kaže teolog Slavoljub Lukić.

FOTO: MILAN PILIPOVIĆ/RAS SRBIJA

Istraživanja na ovom području, posebno novijeg datuma, dokaz su znamenitog srpsko-pravoslavnog graditeljstva i važan dio za bolje razumijevanje crkvene organizacije i tradicije.

Ključnu ulogu u tome imaju bazilike i manastiri, smatra istoričar Marko Janković.

– Suština monografije je, pored ostalog, nastojanje da ukažemo na trend marginalizacije ovih tema i naših manastira, još u vrijeme Kraljevine, a potom i SFR Jugoslavije. Tada je u BiH postojala drugačija istoriografija, koja nije bila naklonjena istraživanju istorije Srpske pravoslavne crkve. Tada su svi manastiri na području Banjalučke eparhije proglašeni novovjekovnim, bez bilo kakvih dubljih analiza i istraživanja – podsjeća Janković.

FOTO: MILAN PILIPOVIĆ/RAS SRBIJA

On smatra da je intenzivno istraživanje počelo novijeg datuma, povezujući to s nastankom Republike Srpske. U takvom naporu, kazao je Janković, nastala je i monografija “Sakralna arhitektura Banjalučke eparhije”.

Dio ovog arheološkog, sakralnog i duhovnog blaga srpskog naroda je istražen, ali je izvjesno da će obnovom ugašenih manastira, otkrivanjem tragova bazilika i crkvišta, okvir sakralne arhitekture Banjalučke eparhije biti upotpunjen.

Pohvale

Pohvale za monografiju, kao novo i cjelovito djelo, iznijeli su, pored ostalih, jeromonah Metodije Kragulj, nastojatelj manastira Gomionica, protosinđel Teofil Dimitrić, nastojatelj manastira Osovica, Dejan Došlić, asistent na Filozofskom fakultetu Banjaluka, i Bojan Stojnić, direktor Arhiva Republike Srpske.

– Autori monografije su trojica izuzetnih teologa, arheologa i istoričara, koji su dali novu dimenziju važnoj temi iz domena arhitekture Banjalučke eparhije. Ostvarili smo i dobru saradnju sa Zavičajnim muzejom iz Gradiške na polju izdavaštva. Monografija koju ćemo promovisati u Banjaluci, a potom Beogradu, nastala je u povodu osam vijekova autokefalnosti SPC, 120 godina od osnivanja Banjalučke eparhije i stotinu godina od uspostavljanja srpske Patrijaršije – kazao je Stojnić.

(Srpskainfo)

Nastavite čitati
Kliknite da ostavite komentar

Leave a Reply

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Zanimljivosti

Problemi za korisnike Facebooka u BiH

Objavio

u

Korisnici društvene mreže Facebook u popodnevnim satima prijavili su probleme širom svijeta.

Rad mreže je otežan ili onemogućen, a još uvijek nije poznato kada će problemi biti otklonjeni.

I korisnici Facebooka u Bosni i Hercegovini prijavili su probleme s messengerom.

Poruke na messengeru kasne, odnosno zavisno od aplikacije koje se koriste, uopšte ne prolaze.

(N1)

Nastavite čitati

Zanimljivosti

Kako će izgledati nova Škoda Fabia

Objavio

u

Škoda će uskoro predstaviti četvrtu generaciju modela Fabia koja je značajno porasla u odnosu na prethodnu verziju.

Češki proizvođač nam postepeno otkriva tehničke detalje nove Fabije uoči premijere ovog automobila, a ovog puta je podijelio informacije o dimenzijama i motorizaciji. Osim toga, objavljene su i fotografije “kamufliranog” vozila, nastale tokom završnih testova na javnim putevima.

Veća i prostranija nego ikada prije

U automobilskoj industriji je prisutan trend rasta modela iz generacije u generaciju, a nova Fabia u tome nije izuzetak.

Sa dužinom od 4.107 mm, širinom od 1.780 mm i visinom od 1.460 mm, te međuosovinskim rastojanjem koje iznosi 2.564 mm, Fabia 4 bila bi u klasi VW Golfa četvrte generacije.

Iako je nešto kraća od ovog Golfa sa početka 21. vijeka, po ostalim dimenzijama ga nadmašuje, a ima i veće međuosovinsko rastojanje. To najbolje pokazuje koliko su modeli iz takozvanog “B” segmenta porasli za 20-ak godina.

Poređenja radi, aktuelna Škoda Fabia treće generacije ima dimenzije (d/š/v) 3.997/1.732/1.467 mm, dok je razmak između osovina svega 2.470 mm. Kao što vidimo, novi model je značajno duži i širi, dok je visina smanjena za nekoliko milimetara.

Značajno je i to što je međuosovinsko rastojanje poraslo za skoro 10 cm, što će doprinijeti većem komforu u kabini, naročito za putnike koji sjede pozadi. Nove dimenzije uticale su i na proporcije, pa Fabia četvrte generacije djeluje izduženije u odnosu na prethodnu verziju.

Poboljšana je i aerodinamika – koeficijent otpora vazduha je snižen sa 0,32, na 0,28.

Kada je riječ o praktičnosti, Fabia 4 takođe ima čime da se pohvali. Sa prtljažnikom od 380 litara, auto raspolaže sa 50 litara korisnog prostora više nego aktuelna verzija, čime su nadmašeni ostali rivali u “B” segmentu.

Obaranjem naslona zadnjih sjedišta, zapremina gepeka raste na 1.190 litara.

Motorizacija – bez dizelaša

Paleta pogonskih jedinica sastoji se od benzinaca, a dominiraju oni sa tri cilindra. Ipak, za sam vrh ponude odabran je jedan četvorocilindraš.

Krenimo redom. Bazične verzije i dalje će pokretati 1.0-litarski atmosferac, dostupan u dvije opcije. Slabiji proizvodi 65 KS (48 kW) i 95 Nm, a jači 80 KS (59 kW) i 95 Nm. U obe varijante motora, snaga se prenosi putem 5-brzinskog manuelnog mjenjača.

Za one koji žele nešto više snage, tu je takođe 3-cilindraski 1.0-litarski benzinac, ali sa turbopunjačem.I ovaj motor se može naručiti u dva nivoa snage.

Slabiji isporučuje 95 KS (70 kW) i 175 Nm i dostupan je isključivo sa 5-stepenim manuelnim mjenjačem, a jači od 110 KS (81 kW) i 200 Nm može biti povezan ili sa 6-brzinskim manuelcem ili sa automatizovanim 7-stepenim DSG mjenjačem sa dvostrukim kvačilom. Najzad, tu je i pomenuti 4-cilindarski agregat zapremine 1.5 litara, koji razvija 150 “konja” (110 kW) i 250 Nm.

Ovaj motor ekskluzivno stiže sa 7-stepenim DSG prenosnim sistemom.

Škoda će novu Fabiju predstaviti kasnije tokom godine, a 2022. godine uslijediće i karavan verzija.

(b92.net)

Nastavite čitati

Zanimljivosti

“OLIMP” OBRADOVAO SUGRAĐANE: Ski simulator postao velika atrakcija

Objavio

u

U skijaškom klubu “Olimp” iz Banjaluke na ideju su došli još prije par godina, ali su prvi skijaši na traku stali krajem prošle.

Odziv je od tada, kako kažu, sjajan, a trener Mladen Čeko naglašava da im je posebno drago što su približili skijanje sugrađanima, kojima je simulator dobra polazna tačka za odlazak na planinu, prenosi ATV.

Nastavite čitati

Trending