U Republici Srpskoj se u prvoj polovini godine u građevinarstvu dogodilo 15 težih povreda na radu, a dva radnika su poginula, rečeno je Srni u Inspektoratu Srpske.

Od ukupnog broja, u građevinarstvu je obavljeno 170 kontrola.

“U 2025. godini u oblasti zaštite na radu obavljeno je više od 1.500 kontrola, od čega je 650 bilo sa utvrđenim propustima, te su poslodavcima po tom osnovu izrečene kazne od 304.500 KM. Od ukupnog broja, u građevinarstvu je obavljeno 300 kontrola. U prošloj godini u građevinarstvu se dogodilo 28 težih povreda na radu i tri povrede sa smrtnim ishodom”, naveli su u Inspektoratu,

Inspekcijske kontrole pokazale su da se najčešće utvrđene nepravilnosti odnose na propuste u pogledu organizacije i sprovođenja mjera zaštite na radu, primjenu preventivnih mjera, osposobljavanje radnika za bezbjedan rad, redovno ispitivanje opreme i sredstava rada.

“Inspekcijska kontrola obuhvata kontrolu rada samog poslodavca u smislu donošenja obaveznih internih normativnih akata, kao što je akt o procjeni rizika, kojim poslodavac za svako radno mjesto obavlja procjenu rizika. Ovaj akt treba da sadrži opis procesa rada sa procjenom rizika od povreda ili oštećenja zdravlja na radnom mjestu, u radnoj sredini i mjere za otklanjanje ili smanjenje rizika radi poboljšanja zaštite i zdravlja na radu”, pojasnili su u Inspektoratu.

Inspektor kontroliše da li je poslodavac donio pravilnik o zaštiti na radu, da li je odredio ovlašteno lice ili organizaciju za obavljanje poslova zaštite na radu, te da li poslodavac posjeduje licencu za obavljanje poslova i drugo.

Obavezni dio kontrole je i provjera osposobljenosti radnika za bezbjedan rad jer, svaki radnik mora prije stupanja na rad pohađati obuku iz zaštite na radu, o čemu poslodavac inspektoru treba da predoči dokaze.

Za svakog radnika poslodavac mora predočiti i ljekarsko uvjerenje o obavljenom ljekarskom pregledu, kojim nadležna zdravstvena ustanova potvrđuje da je sposoban za rad na radnom mjestu na koje je raspoređen.

Svaki radnik, u skladu sa radnim mjestom na koje je raspoređen, mora posjedovati lična zaštitna sredstva kao što su šljem, rukavice i radne cipele.

Osim kontrole koja se odnosi na radnike kao izvršioce, jednako je važna i provjera ispravnosti opreme i sredstava rada koja se koriste u radnom procesu, posebno kada je riječ o ispravnosti i bezbjednosti građevinskih skela, različitih radnih mašina, dizalica, kranova.

“Poslodavci su obavezni da putem ovlaštene organizacije za zaštitu na radu vrše stručne preglede i ispitivanje opreme za rad, odnosno za svako pregledano i ispitano sredstvo rada izdaje se upotrebna dozvola, o čemu poslodavac inspektoru mora predočiti dokaz”, napomenuli su u Inspektoratu.

Republiku Srpsku u narednim danima očekuje veoma toplo, ali i nestabilno vrijeme. Temperature će lokalno dostizati čak 39 stepeni Celzijusovih, dok će osvježenje povremeno stizati u vidu pljuskova sa grmljavinom.

Prema prognozi Republičkog hidrometeorološkog zavoda, od četvrtka do nedjelje smjenjivaće se sunčani periodi, vrućina i lokalne nepogode. Ponegdje su mogući grad, obilne padavine i jak vjetar.

Četvrtak donosi pljuskove i nešto nižu temperaturu

Tokom jutra u četvrtak, 16. jula, oblačnost sa zapada premještaće se prema istoku i jugoistoku, donoseći prolaznu kišu i pljuskove sa grmljavinom.

Lokalno može biti jačih pljuskova uz pojavu grada, dok će sredinom dana i poslijepodne biti više sunčanih perioda. Ipak, uz razvoj oblaka, ponovo će biti mogući lokalni pljuskovi sa grmljavinom.

Na jugu će tokom većeg dijela dana biti sunčano i veoma toplo, uz malu do umjerenu oblačnost. Kratkotrajni pljusak moguć je samo ponegdje.

Minimalna temperatura vazduha kretaće se od 16 do 21 stepen, na jugu do 23, dok će maksimalna biti od 28 do 34 stepena. Na jugu se očekuje do 37 stepeni.

Vrijeme u Banjaluci

U Banjaluci će biti promjenljivo oblačno i nestabilno, uz povremenu kišu ili pljuskove sa grmljavinom. Više padavina očekuje se u prvom dijelu dana, dok će poslijepodne biti više sunčanih perioda.

Minimalna temperatura biće oko 20, a maksimalna oko 32 stepena Celzijusova.

Petak najavljuje novi talas vrućine

U petak, 17. jula, očekuje se pretežno sunčano vrijeme uz malu do umjerenu oblačnost. Biće veoma vruće, a maksimalna temperatura vazduha kretaće se od 33 do čak 39 stepeni.

U višim predjelima očekuje se oko 28 stepeni, dok će jutarnja temperatura biti od 15 do 22 stepena, na jugu do 25.

Subota veoma vruća, poslijepodne prijete nepogode

Subotnje jutro i prijepodne biće pretežno sunčani, ali se poslijepodne i uveče očekuje razvoj oblaka uz pljuskove sa grmljavinom.

Lokalno su moguće i vremenske nepogode praćene gradom i jakim vjetrom.

Najviša dnevna temperatura kretaće se od 33 stepena na zapadu do 39 stepeni na istoku. Na jugu će jutarnja temperatura dostizati do 26 stepeni, pa će noć biti veoma topla.

Nedjelja nestabilna uz kišu, grmljavinu i grad

U nedjelju, 19. jula, očekuje se promjenljivo oblačno i nestabilno vrijeme uz lokalnu kišu i pljuskove sa grmljavinom.

Ponegdje su moguće i jače nepogode sa gradom i snažnim vjetrom.

Maksimalna temperatura kretaće se od 29 stepeni na zapadu do 35 stepeni na istoku, dok će na jugu dostići 37 stepeni. U višim predjelima očekuje se oko 24 stepena.

Vrućina neće značiti i potpuno stabilno vrijeme

Naredne dane obilježiće veoma visoke temperature, ali atmosfera neće biti potpuno stabilna. Najviše sunca i vrućine očekuje se u petak i tokom prvog dijela subote, nakon čega raste mogućnost za jače pljuskove i lokalne nepogode.

Građanima se savjetuje oprez tokom najtoplijeg dijela dana, ali i praćenje upozorenja zbog mogućeg grada, jakog vjetra i grmljavinskih oluja.

Više od polovine naselja u Republici Srpskoj ima manje od 100 stanovnika, dok je svako peto selo praktično prazno. Ovi podaci jasno ukazuju na duboku i dugotrajnu depopulaciju ruralnih područja, upozorava prof. dr Mira Mandić, profesor na katedri za društvenu geografiju na Prirodno-matematičkom fakultetu Univerziteta u Banjalaci.

Mapa, čiji je autor Mandić, a koja prikazuje prostorni raspored stanovništva prema veličini naselja, izrađena je na osnovu popisa stanovništva iz 2013. godine, a prvi put je predstavljena 2015. godine na konferenciji u organizaciji Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske.

„Karta predstavlja prostorni razmještaj stanovništva izražen veličinom naselja. Smeđom bojom označena su prazna naselja i ona sa do 10 stanovnika – takvih je svako peto u Republici Srpskoj. Crvenom bojom označena su naselja sa manje od 100 stanovnika, kojih je čak 54 odsto, dok su bijelom bojom prikazana naselja sa više od 100 stanovnika“, objašnjava Mandić.

Kao ilustrativan primjer navodi Grad Trebinje, koji ima 141 naselje, od čega je većina prema popisu iz 2013. godine imala manje od 100 stanovnika, dok su 23 naselja bila potpuno bez stanovnika.

Iako karta nije ažurirana zbog izostanka novog popisa, procjene ukazuju da je situacija danas još nepovoljnija.

„Na popisu 2013. godine Republika Srpska imala 1.170.342 stanovnika stanovnika, a procjene aktuelnog stanja demografa govore o oko 900.000 stalno prisutnih stanovnika, moguće i manje. Procjene se zasnivaju na prirodnom kretanju stanovništva (rađanje i smrtnost) koje se redovno statistički prate i parcijalnim podacima evropskih statistika o vanjskim migracija iz prostora BiH u pojedine zemlje EU“, pojašnjava profesor Mandić.

Ovakav raspored stanovništva, dodaje, ukazuje na formiranje izrazito depopulacionog prostora sa ozbiljnim razvojnim problemima.

„U tim područjima i drugi pokazatelji poput prosječne starosti, veličine domaćinstava i izvora prihoda su nepovoljniji od prosjeka Republike Srpske. Iako raspolažu značajnim prirodnim resursima, ova područja suočena su sa nedostatkom infrastrukture i slabim demografskim potencijalom te u privrednoj strukturi učestvuju manje od realnih potencijala prostora. Polovina obradivog zemljšta se ne obrađuje“, kaže Mandić.

Smanjenje broja stanovnika ima direktne posljedice na funkcionisanje lokalnih zajednica. Opada radna aktivnost, gase se funkcije i usluge u naseljima – obrazovanje, zdravstvo, poštanske usluge i javni prevoz – što dodatno usporava razvoj i podstiče novo iseljavanje.

Takva područja, ističe, u stručnoj literaturi se definišu kao razvojno depresivna ili problemska, jer značajno zaostaju za prosječnim nivoom razvoja, a procjenjuje se da obuhvataju više od 60 odsto teritorije Republike Srpske.

Iako raspolažu značajnim prirodnim resursima, ova područja suočena su sa nedostatkom infrastrukture i slabim demografskim potencijalom.

„Zbog toga je neophodan odgovoran i stručan pristup, uz definisanje integrisanih strategija razvoja ruralnih područja i njihove revitalizacije“, zaključuje Mandić.

Probleme demografskog i prostornog razvoja RS proučavaju i o njima pišu i drugi geografi- prof. dr Draško Marinković, doc. dr Aleksandar Majić, prof. dr Stevo Pašalić, mr Aleksandar Čavić.

Sve ukazuje na to da Republika Srpska ulazi u fazu izražene demografske praznine, u kojoj je bez sistemskih mjera razvoj ruralnih područja sve teže održiv.