Connect with us

Region

OPERACIJA HALIJARD: Kako su Srbi spasili više od 500 savezničkih pilota

Godišnjica operacije Halijard, organizovanog spasavanja američkih i drugih savezničkih vazduhoplovaca oborenih nad Srbijom tokom Drugog svjetskog rata, biće obilježena danas u Pranjanima kod Gornjeg Milanovca.

Svečanost povodom obilježavanja godišnjice Misije Halijard, jedne od najvećih operacija spasavanja savezničkih pilota oborenih na prostoru koji je kontrolisala nacistička Njemačka, biće održana na Galovića polju.

Tokom 1943. i 1944. godine brojni američki vazduhoplovci obarani su nad Srbijom. Na terenu su ih pripadnici pokreta otpora, uz nesebičnu pomoć naroda, sklanjali, zbrinjavali, liječili i prikrivali.

Operacija Halijard bila je saveznički vazdušni most i spasavanje, u najvećem broju Amerikanaca, koje je oborila njemačka protivvazdušna odbrana, a koje su sklonili i zaštitili pripadnici Jugoslovenske vojske u otadžbini pod komandom generala Draže Mihailovića. Procjenjuje se da je tim putem spaseno više od 500 savezničkih vazduhoplovaca, uglavnom upravo iz Pranjana.

Radi evakuacije saboraca iza neprijateljskih linija, jula 1944. godine Odjeljenje za strateške operacije (OSS) Vojske SAD osmislilo je plan i poslalo misiju u štab generala Mihailovića kako bi dogovorili izvlačenje oborenih pilota.

Od oktobra 1943. do oktobra 1944. Petnaesti vazduhoplovni korpus SAD izveo je oko 20.000 borbenih letova iznad okupirane Jugoslavije. Glavna meta bio je Ploešti u Rumuniji, tada ključan za njemačku proizvodnju nafte. Saveznički bombarderi polijetali su uglavnom iz italijanskih baza u Fođi, Brindiziju i Lečeu.

Nakon žestokih bombardovanja, poput onih u Beogradu, Nišu i Leskovcu, njemačka protivvazdušna odbrana nanosila je velike gubitke američkoj avijaciji – do avgusta 1944. izgubljeno je oko 350 bombardera.

Oborene saveznike, koje je narod doživljavao kao buduće oslobodioce, prihvatali su i sklanjali pripadnici snaga generala Mihailovića, dok je istovremeno savezničko rukovodstvo političku podršku davalo partizanskom pokretu Josipa Broza Tita.

Komandant 15. vazduhoplovnog korpusa general Nejtan Tvining organizovao je posebnu grupu za spasavanje pilota, na čije čelo je postavljen pukovnik Džordž Kraiger. Jedan od ključnih ljudi na terenu bio je poručnik Džordž Musulin, Srbin po porijeklu, koji je rukovodio Halijard misijom. Njegovi saradnici bili su narednik Majk Rajačić i radio-operater Artur Džibilijan.

U noći između 2. i 3. avgusta 1944. Musulinov tim padobranski je ubačen u Pranjane, gdje je već bilo smješteno oko 250 oborenih vazduhoplovaca. Lokalno stanovništvo i jedinice JVuO organizovali su prihvat, smještaj i medicinsku pomoć.

Pod komandom kapetana Zvonimira Vučkovića izgrađena je improvizovana pista na Galovića polju, kojom je rukovodio kapetan Nikola Verkić. Više od stotinu mještana učestvovalo je u njenoj gradnji, najčešće noću kako ne bi privukli pažnju njemačkih patrola.

Procjenjuje se da je tokom operacije Halijard spaseno oko 500 savezničkih pilota. Istoričar Jozo Tomašević naveo je podatke OSS-a da je izvlačenje obuhvatilo 417 vazduhoplovaca, od čega 343 Amerikanca. Najveće evakuacije izvedene su avgusta 1944. iz Pranjana, a kasnije i iz Koceljeve i Boljanića kod Doboja.

Uz pilote, iz Pranjana su evakuisane i pojedine ugledne ličnosti i političari, među kojima obavještajac Ivan Popov, brat Duška Popova “Tricikla”, uzora za lik Džejmsa Bonda.

Za zasluge u spasavanju američkih pilota, predsjednik SAD Hari Truman posthumno je odlikovao generala Dražu Mihailovića ordenom Legije zasluga. Priznanje je decenijama bilo prikrivano iz političkih razloga, a uručeno je njegovoj kćerki Gordani tek 2005. godine.

Operacija Halijard danas se obilježava spomenicima i svečanostima kao simbol herojstva i solidarnosti, prenosi Tanjug.

Related Topics:

Region

Vučić o Tompsonovom koncertu u Vukovaru “NACIZAM JE U DIJELU EVROPE POVAMPIREN!

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić izjavio je da niko u Evropi ne reaguje na veličanje ustaštva na koncertu Marka Perkovića Tomsona u Vukovaru i ustaški pozdrav “Za dom spremni”, te ocijenio da je nacizam u dijelu Evrope povampiren.

On je rekao da Evropa ćuti na to što Hrvati blizu granice sa Srbijom organizuju koncert, na kojem pjevaju “stići će vas naša ruka i u Srbiji, bando četnici”.

“Nikom ništa za pozdrav `Za dom spremni`, što je isto što i `Zig hajl` kod nemačkih nacista, iste su montruoznosti činili”, kaže Vučić.

On je rekao da kod Srbije nema nervoze, ne šalje, niti mislim da ima potrebe da im šalje protestne note, jer bi to onda trebalo dnevno činiti.

Vučić je rekao novinarima da su Srbi znaju da su uvijek bili žrtve nacizma i njihovih raznih sluga, kao i da moraju da budu uvijek snažni da odvrate svakoga ko pomisli da može da napadne Srbiju.

“Neko se ponosi svojim nacističkim pozdravima, neko se ponosi svojom antifašističkom prošlošću i svojom antinacističkom budućnošću”, istakao je Vučić, tokom vožnje autobusom na svečanom otvaranju 28 kilometara Dunavskog koridora.

On je naveo da mnogi u Evropi ne znaju istoriju ili ne žele da je znaju, pa ne razumiju da je ustaški režim bio najgori zločinački režim, mnogo gori po svojoj monstruoznosti i surovosti čak i od Hitlerovog režima.

“Oni /Hrvati/ se time diče, oni se time ponose i u njihovim mejnstrim medijima, čak i levičarskim, tobože projugoslovenskim. Onda vam je jasno šta stvarno misle i o Jugoslaviji i o Srbima i o svima drugima”, kaže Vučić.

Nastavi čitati

Region

TOMPSON U VUKOVARU! Publika uzvikivala „Za dom spremni“

– Hrvatski pjevač Marko Perković Tompson, koji je poznat po promociji ustaštva na svojim nastupima, održao je protekle noći koncert u Vukovaru na kome je izvođenje pjesme “Bojna Čavoglave” započeo ustaškim pokličom “za dom”, na šta su hiljade posjetilaca iz Hrvatske i inostranstva uzvratili “spremni” a tokom koncerta dronovi su na nebu prikazivali motive iz građanskog rata devedesetih godina prošlog vijeka.

Tokom izvođenja pjesme “Kletva kralja Zvonimira” dronovi na nebu su oblikovali motive iz hrvatske istorije, a prikazani su i hrvatski simboli iz rata tokom devedesetih godina, “tigrovi”, ratnik, znak Specijalne policije “Mač i munja”, vukovarski vodotoranj i natpis “Za dom spremni”, prenosi Indeks.

Koncert je bio popraćen i vatrometom, prvi put tokom pjesme “Dolazak Hrvata”, a zatim i na samom kraju.

Vukovar je juče od jutra bio ispunjen Tompsonovim obožavateljima od kojih su mnogi nosili crne majice sa raznim natpisima, beretke i zastave.

Među posjetiocima Tompsonovog koncerta bio je i gradonačelnik Sinja Miro Bulj a nekoliko sati prije početka, u kafićima u blizini mjesta gdje je koncert održan posjetioci su pjevali njegove pjesme.

Na ekranima pozornice prije nastupa prikazan je vukovarski vodotoranj, a zbog velikog interesovanja u tom dijelu grada uvedeno je i posebno regulisanje saobraćaja.

(Tanjug) Foto: Agencije

Nastavi čitati

Region

VUČIĆ “Više se neće desiti da se u Srbiji NEKO IZVINJAVA ILI ZABORAVLJA srpske žrtve”

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić poručio je da se više neće desiti da se u Srbiji neko izvinjava i zaboravlja srpske žrtve, za koje niko od zvaničnika zemalja regiona nikada nije ukazao bilo kakvo poštovanje.

“Kad je neko iz Hrvatske došao u Prebilovce i Jadovno? Hrvatsku zastavicu nose u Jasenovac i polože cvet za ubijene Hrvate, komuniste i ostale, a više od 80 odsto žrtava su Srbi. To da oni ukažu poštovanje niste videli, niti ćete ikada videti”, rekao je Vučić novinarima.

On je dodao da se uvijek samo postavlja pitanje koliko i kakvim intenzitetom će Srbi da se izvinjavaju.

“Ali, nikada se više neće desiti u Srbiji da neko kleči, izvinjava se i zaboravlja srpske žrtve”, poručio je Vučić.

Nastavi čitati

Aktuelno