Zemlja se trenutno nalazi u jeku “sezone vatrenih lopti”, a nedavni prelet spektakularnog meteora ostavio je bez daha stanovnike Vašingtona, Oregona i Britanske Kolumbije.

Ovaj nebeski fenomen zabilježen je kamerama iz automobila u Sijetlu, dok su stanovnici Oregona uspjeli da snime jarki bljesak tik uz samu obalu.

Meteorološkinja Tifani Savona opisala je pojavu kao “jarku, zelenkastu loptu svjetlosti” koja je izazvala opštu pometnju, a Američko meteorološko društvo potvrdilo je da je događaj direktno vidjelo najmanje 135 osoba.

U periodu od februara do aprila učestalost ovakvih pojava raste za 10–30 odsto, zbog čega NASA ovaj period naziva “sezonom vatrenih lopti”. Ovi svjetlosni tragovi nastaju kada svemirske čestice prolaze kroz Zemljinu atmosferu, pri čemu dolazi do ekstremnog zagrijavanja i jonizacije materijala. Važno je napraviti razliku u terminologiji: dok je meteor sama svjetlosna pojava u vazduhu, on postaje meteorit tek ukoliko uspije da “preživi” vreli prolazak kroz atmosferu i padne na tlo.

Zanimljivo je da naša planeta svakodnevno, krećući se kroz svemir, “pokupi” oko 48,5 tona meteoritskog materijala. Ovi događaji se najčešće dešavaju dok Zemlja prolazi kroz orbite kometa koje za sobom ostavljaju tragove prašine i gasa, pretvarajući noćno nebo u dinamičnu svjetlosnu pozornicu.

Sve veća učestalost ovakvih prizora doprinijela je popularizaciji “lovaca na meteorite” koji tragaju za preostalim fragmentima stijena. Fokus njihove potrage su često ostaci asteroida, velikih stjenovitih tijela koja orbitiraju oko Sunca. Ovi svemirski putnici mogu u sebi kriti dragocjene metale čija je vrijednost i sastav često uporediv sa najbogatijim rudnim ležištima na Zemlji, što potragu za njima čini koliko naučno važnom, toliko i ekonomski uzbudljivom, prenosi Telegraf.

Rimski nadgrobni spomenik star 2.000 godina vraćen Italiji nakon decenija misterije o njegovom porijeklu.

Gotovo 2.000 godina star rimski nadgrobni spomenik, koji je pronađen u dvorištu kuće u Nju Orleansu, vraćen je Italiji nakon decenija misterije o njegovom poreklu.

Mermerni epitaf, star oko 1.900 godina, zvanično je predat italijanskim vlastima u Rimu u sredu, tokom ceremonije koju je organizovao FBI. Tom prilikom vraćen je i još jedan antički predmet pronađen u Sjedinjenim Državama, saopštila je agencija.

A 1,900-year-old gravestone for a Roman sailor recently was discovered in the backyard of a house in New Orleans. Rather than being tantalizing evidence of an ancient Roman naval expedition, the gravestone is now known to have been in the collection of an Italian museum until the… pic.twitter.com/DGIpgwXdMQ

— U.S. Naval Institute (@NavalInstitute) October 11, 2025

Pronađen slučajno u dvorištu
Artefakt je prvi put otkriven prošle godine, kada su antropološkinja Univerziteta Tulen Danijel Santoro i njen suprug Aron Lorenc čistili rastinje u svom dvorištu. Par je primetio kamenu ploču neobično glatke površine sa urezanim natpisom za koji se vjerovalo da je na latinskom jeziku.

Santoro je kontaktirala stručnjake, uključujući arheologa Univerziteta u Nju Orleansu Rajana Greja, zbog sumnje da se njihova kuća možda nalazi na neobeleženom grobnom mjestu.

Otkriven identitet pokojnika
Dalja analiza, uz pomoć profesorke klasičnih studija sa Univerziteta Tulen Suzan Lusnije i drugih stručnjaka, pokazala je da je reč o nadgrobnom spomeniku posvećenom Sekstusu Kongeniju Verusu, rimskom mornaru i vojnom licu za koga se vjeruje da je živio u drugom vijeku.

Artefakt se poklopio i sa zapisima o predmetu koji je decenijama vodio kao nestao iz gradskog muzeja u Ćivitavekiji, u blizini Rima.

Rat uništio tragove
Suzan Lusnija je otputovala u Ćivitavekiju kako bi dodatno istražila poreklo epitafa.

Utvrđeno je da je muzej u kojem se nalazio predmet uglavnom uništen tokom Drugog svetskog rata, a kada je ponovo otvoren 1970. godine, veliki deo zbirke već je bio izgubljen.

Kako je dospio u Ameriku?
Misterija kako je kamen završio u Nju Orleansu na kraju je povezana sa Erin Skot O’Brajen, unukom američkog vojnika.

Ona je prošle godine izjavila da je njen deda, Čarls Padok Mlađi, čuvao nadgrobni spomenik u vitrini u svojoj kući u naselju Džentili sve do svoje smrti 1986. godine.

O’Brajen je rekla da ne zna kako je njen deda došao do kamena, ali je navela da je služio u Italiji u američkoj vojsci, gdje je upoznao suprugu, nakon čega se vratio u Nju Orleans i radio kao profesor pjevanja.

Uloga FBI-ja i međunarodna saradnja
U saopštenju FBI je naveo da sarađuje sa međunarodnim partnerima u borbi protiv ilegalne trgovine kulturnim dobrima.

“FBI u Nju Orleansu predao je relikviju članu tima FBI za umetnički kriminal u novembru 2025. godine. Naša kancelarija u Rimu svakodnevno je komunicirala sa italijanskim vlastima kako bi koordinisala konačni povratak predmeta”, navodi se u saopštenju.

Dodaje se da je ovaj nadgrobni kamen samo jedan od mnogih predmeta vraćenih u okviru sporazuma o kulturnim dobrima između SAD i Italije.

Taj sporazum predstavlja najstariji bilateralni dogovor te vrste između SAD i jedne evropske zemlje i predviđa ograničenja uvoza italijanskih antikviteta, kako bi se sprečilo finansiranje kriminalnih organizacija, ali i omogućio pristup kulturnim i naučnim resursima.

Istraživanja su pokazala da konzumiranje kafe može produžiti život i potencijalno smanjiti rizik od fibrilacije atrija (nepravilnog, ubrzanog rada srca).

Sada su naučnici utvrdili i količinu kafe koja može pomoći u smanjenju stresa.

Velika studija, objavljena u stručnom časopisu Journal of Afektiv Disorders, analizirala je podatke o unosu kafe i medicinsku dokumentaciju 460.000 ljudi tokom približno 13 godina.Nakon tog perioda, rezultati su pokazali da su osobe koje su svakodnevno pile kafu, tačnije dve do tri šolje, imale manji rizik od razvoja poremećaja raspoloženja (kao što su velika depresija ili bipolarni poremećaj) i poremećaja povezanih sa stresom (poput anksioznosti i poremećaja prilagođavanja) u poređenju sa onima koji uopšte nisu pili kafu.

Kod ljudi koji su pili pet ili više šolja kafe dnevno nije zabeleženo smanjenje stresa, već naprotiv uočen je porast poremećaja raspoloženja. Doktorka Kyra Bobinet i dijetetičar Aleksandar Lerit ističu pozitivan uticaj antioksidanasa u kafi, koji mogu pomoći u borbi protiv upala, a samim tim i raznih bolesti.

“Kafa je mnogo više od kofeina. Sadrži stotine bioaktivnih jedinjenja, uključujući polifenole i hlorogenske kiseline, koji imaju antioksidativna i protivupalna svojstva i vremenom mogu nezavisno podržavati zdravlje mozga”, rekla je Bobinet.Veza između kafe i manjeg rizika od problema sa mentalnim zdravljem može se objasniti njenim uticajem na funkciju bubrega, jetre i metabolizam masti. To su procesi koje antioksidansi iz kafe mogu podržati, naglasila je ona, prenosi B92.