Connect with us

Svijet

DA LI JE MOGUĆE!? Ljulja se Orbanov tron nakon 15 godina

Po prvi put poslije 15 godina na vlasti, “tron” mađarskog premijera Viktora Orbana je u ozbiljnoj opasnosti.

Parlamentarni izbori, koji će biti održani u aprilu 2026. godine, mogli bi postati prekretnica u mađarskoj politici, jer po prvi put poslije 15 godina i drugog mandata Viktora Orbana, vladajuća stranka Fides gubi na anketama.

Lider najveće opozicione stranke Tisa, Peter Mađar, bio je Orbanov nekadašnji saveznik, a sada mu je najlući protivnik. Bivši član vladajuće mađarske stranke Fides, Mađar je privukao pažnju cijele zemlje kada je javno objavio ostavku na sve vladine pozicije usred skandala sa predsjedničkim pomilovanjem u februaru 2024. godine, nakon što je izrazio duboko nezadovoljstvo načinom na koji Fides upravlja zemljom.

Skandal sa predsjedničkim pomilovanjem tadašnje predsjednice Katalin Novak izbio je 2. februara 2024. godine, kada je otkriveno da je 2023. godine Novak pomilovala Endrea Konju, bivšeg zamjenika direktora Dječijeg doma “Košut Žuža” u Bičkeu, koji je osuđen za pomaganje u prikrivanju seksualnog zlostavljanja djece svog pretpostavljenog tako što je primorao jednu od žrtava da povuče svoje priznanje.

Od tada, Mađarova popularnost je u rapidnom porastu. Na izborima za Evropski parlament 2024. godine, njegova stranka je obezbijedila drugo mjesto iza Fidesa, osvojivši skoro 30 odsto, što je najveći broj i procenat glasova bilo koje stranke osim Fidesa od 2006. godine. On se identifikuje kao “kritički” proevropski i konzervativni liberal.

Mađarska je dugo bila pod lupom evropskih institucija zbog nazadovanja u demokratskim standardima. Nedavni izvještaj od 25. novembra 2025. godine, koji je usvojila velika većina u Evropskom parlamentu, navodi da se zemlja pretvorila u “hibridni režim izborne autokratije”.

Da li Tisa to, zapravo, može?
Poraz Fidesa, predvođenog premijerom Viktorom Orbanom, koji je neprekidno na vlasti od maja 2010. (a prethodno od 1998. do 2002. godine), mogao bi da označi prekretnicu za zemlju. Ali da bi se to dogodilo, mora se pojaviti alternativni predlog koji je sposoban da potkopa strukturu moći koju je Fides izgradio tokom svog dugog perioda dominacije nad mađarskom politikom i da odgovori na potrebe i očekivanja građana umornih od autoritarnog i nefunkcionalnog režima, navodi se u analizi Italijanskog instituta za međunarodne političke studije.

Prva velika prepreka sa kojom se suočavaju Orbanovi izazivači leži u izbornom zakonu iz 2011. godine koji je Fides promovisao nakon ubjedljive pobjede 2010. godine. Reforma je skoro prepolovila broj poslanika, ukinula drugi krug i povećala bonus koji se dodjeljuje pobjedniku većine. Tačno 199 članova parlamenta bira se po mješovitom sistemu: 106 u jednomandatnim izbornim jedinicama i 93 kroz nacionalno proporcionalno rješenje. Izborni cenzus je postavljen na pet odsto za stranke, dok se za koalicije povećava na 10 odsto za dvije stranke i 15 odsto za tri ili više stranaka.

Do sada je ovaj izborni sistem kažnjavao opozicione stranke, koje su ostale podijeljene i fragmentirane i nisu bile u stanju da izgrade kredibilnu vladajuću alternativu Fidesu i njegovom lideru.

Male ideološke razlike
Da li Fides, predvođen Peterom Mađarom, to može da promjeni?

Jedna stvar koju treba istaći je da se, uprkos Orbanovim tvrdnjama, Fides suštinski ne razlikuje mnogo od vladajuće Tise. Zauzima umjeren prostor i prihvata tradicionalne nacionalne vrijednosti, viđene kao društvena veza, a ne kao izvor polarizacije. Jedna od njenih ključnih snaga leži u predstavljanju sebe kao alternative dugogodišnjoj bipolarnoj dinamici između Fidesa i ljevičarske opozicije, koju Mađar smatra delimično odgovornom za nedostatak političkih promjena.

Mađarov politički program ne počiva na krutom ideološkom okviru. Bazu stranke uglavnom čine bivši glasači opozicije i bivši pristalice Fidesa, ujedinjeni u cilju poraza Orbana. S jedne strane, Mađar ističe najproblematičnije aspekte Orbanove vladavine, kao što su korupcija i netransparentnost.

S druge strane, izbjegava zauzimanje jasnih stavova o osjetljivim pitanjima, uključujući migracije, LGBT+ prava, autonomiju univerziteta i ulogu nevladinih organizacija.

Tisa ipak može ukazati na nepovoljne ekonomske podatke za vladu. U 2023. godini, individualna kupovna moć mađarskih domaćinstava bila je samo 70 procenata prosjeka EU. U 2025. godini, Međunarodni monetarni fond je zabilježio ekonomski rast od 0.7 procenata, sa stopom inflacije od 4.5 procenata. Mađarska izgleda zarobljena u periodu ekonomske stagnacije, što je stavilo veliki teret na potrošnju na obrazovanje i zdravstvenu zaštitu.

Dok je rat u Ukrajini oblikovao domaću politiku i Fidesov narativ, pogoršanje ekonomskih uslova sada može smanjiti njegovu efikasnost kao Orbanovog alata za obezbjeđivanje podrške.

Loše vijesti za Orbana
Anketa Istraživačkog centra 21 pokazala je da stranku Tisa podržava 47 odsto odlučnih birača u poređenju sa 40 procenata za Fides. Treba istaći da se ta razlika smanjila sa 10 procentnih poena u oktobru, pokazala je anketa.

Podrška za Fides porasla je među glasačima starijim od 65 godina.

Sam Mađar je objavio rezultate druge ankete i internih mjerenja stranke na Facebooku, u kojim se navodi da je podrška stranke Fides 36 odsto, a Tise 53.

Čini se da situacija sa Orbana dodatno pogoršala nakon masovnih protesa u Budimpešti koje je predvodio Mađar.

Hiljade građana su nedavno izašle na ulice Budimpešte, marširajući do Orbanove kancelarije i zahtevajući njegovu ostavku zbog skandala sa zlostavljanjem u maloljetničkom pritvoru.

Nedavno objavljeni tajni video snimci koji prikazuju brutalno zlostavljanje zatvorenika snimljeni su prije mnogo godina u maloljetničkom pritvoru u Budimpešti i sada vrše novi pritisak na Orbana, samo četiri mjeseca prije ključnih izbora.

Ipak, životinja je najopasnija kada je ranjena – i nema sumnje da se Viktor Orban neće povući bez borbe, prenosi “b92”.

Related Topics:

Svijet

Putnik sa “kruzera smrti” se zaražen vratio u Švajcarsku: LIJEČI SE U CIRIHU

Muškarac zaražen hantavirusom nalazi se na liječenju u Cirihu, saopštile su vlasti Švajcarske, uz napomenu da trenutno nema opasnosti za švajcarsku populaciju.

Kako se navodi, muškarac se vratio u Švajcarsku nakon što je bio na kruzeru “MV Hondius”, gdje je zabilježeno više slučajeva zaraze, prenosi BBC.

Po povratku sa putovanja iz Južne Amerike krajem aprila, javio se u Univerzitetsku bolnicu u Cirihu nakon što je osjetio simptome.

U izolaciji

Švajcarske vlasti su saopštile da je pacijent odmah stavljen u izolaciju, naglašavajući da “u ovom trenutku ne postoji opasnost po javnost”.

Nadležni organi ispituju da li je tokom bolesti bio u kontaktu sa drugim osobama.

Muškarac je na putovanju bio u pratnji supruge, koja za sada ne pokazuje simptome, ali se iz predostrožnosti, takođe, nalazi u izolaciji.

Kruzer “MV Hondius” na kojem je izbila epidemija hantavirusa trebalo bi da zaplovi prema Kanarskim ostrvima sa Zelenortskih Ostrva, gdje je trenutno usidren, saopštilo je špansko Ministarstvo zdravlja.

Ministarstvo je potvrdilo sinoć da će primiti brod “MV Hondius” na Kanarskim ostrvima “za tri ili četiri dana”, ali još nije odlučeno u koju će luku u Španiji brod nakon toga tačno pristati.

Bez dozvole

Međutim, predsjednik Kanarskih ostrva kaže da neće dozvoliti da brod pristane.

Nakon ove izjave, španski premijer Pedro Sančez organizovaće sastanak sa nadležnim ministrima, kako bi se odlučilo šta je dalji korak španskih vlasti.

Tri putnika preminula

Podsjetimo, tri putnika su preminula nakon što je sa brod isplovio iz Argentine, na putovanje preko Atlantika, prije oko mjesec dana.

Prvi putnik preminuo je 11. aprila, stariji muškarac, državljanin Nizozemske, a nešto više od dvije nedjelje kasnije preminula je njegova supruga.

Koja se prethodno iskrcala sa broda sa tijelom svog supruga na ostrvu Sveta Jelena.

Narednog dana jedan putnik je transportovan u Južnu Afriku sa simptomima i kod njega je potvrđeno prisustvo hantavirusa. Svijet je 2. maja potresla vijest da je na brodu preminuo još jedan putnik, državljanin Njemačke, prenosi Telegraf.

Sa putnikom koji se liječi u Švajcarskoj broj slučajeva kod kojih je potvrđen hantavirus ili se na njega sumnja, porastao je na 8.

Nastavi čitati

Svijet

STRUČNJACI UPOZORAVAJU NA DODATNI RAST: Cijene benzina u SAD najviše u skoro četiri godine

Prosječna cijena benzina u Sjedinjenim Američkim Državama porasla je na 4,51 dolar po galonu, što je najviši nivo od jula 2022. godine, pokazali su podaci kompanije “GasBuddy”.

Rast cijena povezuje se sa nastavkom sukoba u Iran i poremećajima u Ormuskom moreuzu, ključnom pravcu za globalni transport nafte, gde je saobraćaj ograničen, preneo je ABC.

Prema navodima “GasBuddyja”, cijena benzina porasla je za 21 cent po galonu u odnosu na prošlu nedjelju, dok je od početka sukoba krajem februara skuplja za više od 1,5 dolara po galonu.

Glavni analitičar kompanije Patrik Dehan upozorio je da bi cene mogle da nastave da rastu zbog niskih zaliha i neizvesnosti na tržištu.

– Zalihe benzina u SAD su već na višegodišnjim sezonskim minimumima, što znači da će se cene suočiti sa još većim pritiskom na rast – rekao je Dehan.

U međuvremenu, Centralna komanda SAD pokrenula je operaciju za obezbjeđivanje prolaza komercijalnih brodova kroz moreuz, dok su američki zvaničnici optužili Iran za napade na trgovačke brodove i ometanje plovidbe.

Američki ministar odbrane Pit Hegset poručio je da Iran mora da omogući slobodan prolaz brodovima, upozorivši na moguće posljedice ukoliko se napadi nastave.

Nastavi čitati

Svijet

PLANIRANA HITNA EVAKUACIJA: Drama na kruzeru sa smrtonosnim virusom dobija rasplet

Holandski kruzer sa izbijanjem hantavirusa navodno bi trebalo da uplovi ka Kanarskim ostrvima, saopštilo je špansko ministarstvo zdravlja, gdje se planirana evakuacija putnika.

Dva člana posade, uključujući brodskog ljekara koji je navodno Britanac, zahtijevaju hitnu medicinsku pomoć i planirano je da budu evakuisani bolničkim avionom na Kanarska ostrva u utorak, piše BBC.

Treća osoba, povezana sa njemačkim državljaninom koji je preminuo, takođe će biti evakuisana. Zvaničnici su utvrđivali koji putnici zahtjevaju hitnu evakuaciju sa Zelenortskih ostrva, gdje je brod bio usidren, dodalo je ministarstvo zdravlja.

Tri putnika sa broda MV Hondius preminula su nakon što je brod isplovio iz Argentine na svoje putovanje preko Atlantskog okeana pre oko mjesec dana, usled izbijanja hantavirusa.

Oko 149 ljudi iz 23 zemlje ostalo je na brodu pod “strogim mjerama predostrožnosti”, saopštio je operater broda Oceanwide Expeditions.

Preostali putnici trebalo bi da nastave put ka Kanarskim ostrvima, gdje se očekuje da stignu za tri do četiri dana, navelo je ministarstvo, dodajući da tačno vrijeme i luka gdje će biti usidreni, još nije određena.

Operater kruzera Oceanwide Expeditions naveo je da je plan da se uplovi u Gran Kanariju ili Tenerife.

Španija pruža spas za putnike na MV Hondiusu

Dodali su da je Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) objasnila da Zelenortska ostrva “ne mogu da sprovedu ovu operaciju”.

“Kanarska ostrva su najbliža lokacija sa potrebnim kapacitetima. Španija ima moralnu i pravnu obavezu da pomogne ovim ljudima, među kojima ima i više španskih državljana“, navodi se u saopštenju.

Nakon dolaska na Kanarska ostrva, posada i putnici biće pregledani, dobiće potrebnu negu i potom će moći da započnu povratak kućama, saopštilo je špansko ministarstvo zdravlja.

Sve interakcije sa osobama koje su bile na brodu MV Hondius odvijaće se u “posebnim prostorima i transportima posebno organizovanim za ovu situaciju”, navelo je ministarstvo.

Cilj je da se “izbegne svaki kontakt sa lokalnim stanovništvom i obezbedi bezbednost zdravstvenih radnika”.

Prema najnovijem izveštaju Svjetske zdravstvene organizacije, do sada je identifikovano sedam slučajeva hantavirusa – dva potvrđena i pet sumnjivih.

Dva potvrđena slučaja su holandska državljanka, koja je među preminulima, i 69-godišnji državljanin Ujedinjenog Kraljevstva koji je evakuisan u Južnu Afriku na liječenje.

Nastavi čitati

Aktuelno