Connect with us

Svijet

RADNICI DOBILI VIŠE OD POSLA: Vlasnik fabrike sagradio cijeli grad za svoje zaposlene

Krajem 19. vijeka jedan italijanski industrijalac odlučio je da svojim radnicima ne obezbijedi samo posao, već i potpuno novi način života.

Umjesto da izgradi samo fabriku, stvorio je čitav grad u kojem su zaposleni i njihove porodice imali sve što im je bilo potrebno – kuće sa vrtovima, školu, crkvu, bolnicu, sportske terene, pa čak i groblje.

Tako je nastao Crespi d’Ada (Crespi d’Adda), jedno od najbolje očuvanih industrijskih naselja u Evropi, koje se danas nalazi na UNESCO-voj Listi svjetske baštine.

Radnici su živjeli svega nekoliko minuta od fabrike

Priča o Crespi d’Adi počinje 1869. godine, kada je tekstilni preduzetnik Kristoforo Beninjo Krespi (Cristoforo Benigno Crespi) kupio dolinu dugu oko jednog kilometra između rijeka Ade (Adda) i Bremba (Brembo), u italijanskoj Lombardiji.

Na obali rijeke Ade planirao je da izgradi veliku fabriku za preradu pamuka, ali i moderno naselje u kojem će radnici imati siguran posao i kvalitetne uslove za život.

Nasuprot fabričkom kompleksu počele su da niču uredne dvospratne kuće iz kojih se do radnog mjesta moglo stići za svega nekoliko minuta.

Crespi d’Ada razvijao se decenijama, a najveći procvat doživio je kada je upravljanje preuzeo njegov sin Silvio Beninjo Krespi (Silvio Benigno Crespi).

Umjesto zajedničkog smještaja, počele su da se grade porodične kuće okružene vrtovima. Svaka radnička porodica dobila je vlastiti dom i komad zemlje, što je u to vrijeme predstavljalo rijetku privilegiju za pripadnike radničke klase.

Naselje je imalo sve što je bilo potrebno za život

Porodica Krespi željela je da izgradi potpuno samostalnu zajednicu.

U naselju su zato podignuti škola, crkva, bolnica, javna praonica, sportski tereni i groblje kojim dominira monumentalni mauzolej porodice Krespi.

Na uzvišenju iznad naselja izgrađena je raskošna vila nalik srednjovjekovnom zamku, u kojoj su članovi porodice boravili prilikom posjeta svom industrijskom gradu.

Jedno od najmodernijih naselja svog vremena

Crespi d’Ada bio je ispred svog vremena i po tehnološkim rješenjima.

Zahvaljujući obližnjoj hidroelektrani, koja je električnom energijom snabdijevala fabriku, kuće i javne objekte, postao je jedno od prvih radničkih naselja u Italiji sa modernom električnom rasvjetom.

U središtu naselja nalazila se velika fabrika pamuka.

Na vrhuncu proizvodnje radilo je čak 1.200 mehaničkih razboja, dok je, prema pojedinim izvorima, fabrika zapošljavala i do 4.000 radnika.

Velika kriza označila je kraj jedne epohe

Razvoj naselja prekinule su velike ekonomske i političke promjene.

Velika ekonomska kriza 1929. godine, zajedno sa strogom fiskalnom politikom fašističkog režima, primorala je porodicu Krespi da proda cijeli kompleks.

Naselje je potom nekoliko puta mijenjalo vlasnike, dok su radničke kuće postepeno prelazile u privatno vlasništvo.

Proizvodnja pamuka godinama je opadala, a početkom 2000-ih fabrika je, poslije više od 125 godina rada, zauvijek zatvorila vrata.

Ipak, naselje je nastavilo da živi i do danas je gotovo u potpunosti sačuvalo svoj izvorni izgled.

Danas je pod zaštitom UNESCO

Crespi d’Ada danas se smatra jednim od najvrjednijih primjera planski izgrađenih radničkih naselja u Evropi i najbolje očuvanim industrijskim gradom te vrste u južnom dijelu kontinenta.

UNESCO ga je 1995. godine uvrstio na Listu svjetske baštine zbog njegove izuzetne istorijske, arhitektonske i društvene vrijednosti.

Zanimljivo je da su važnu ulogu u procesu kandidature imali studenti, koji su skrenuli pažnju međunarodne javnosti na jedinstvenost ovog mjesta.

Grad i dalje živi

I danas u nekadašnjim radničkim kućama žive porodice, među kojima ima i potomaka prvih radnika fabrike.

Smješten između Milana i Bergama, Crespi d’Ada predstavlja jedinstven podsjetnik na vrijeme kada su fabrike oblikovale ne samo privredu, već i svakodnevni život, izgled naselja i razvoj čitavih gradova, prenosi Putni kofer.hr.

Related Topics:

Svijet

Volkswagen opoziva hiljade vozila: OVO SU UGROŽENI MODELI

Volkswagen priprema opoziv nekoliko hiljada električnih vozila u Njemačkoj zbog neispravnih ćelija visokonaponskih baterija koje u ekstremnim slučajevima mogu izazvati požar.

Internim kontrolama kvaliteta utvrđeno je da pojedine baterijske ćelije u određenim vozilima iz porodice ID modela ne ispunjavaju propisane standarde zbog grešaka u proizvodnji kod dobavljača.

Problem u rijetkim slučajevima može da dovede do prekomjernog zagrijavanja baterije, a u najgorem scenariju i do požara.

Koji modeli Volkswagena su obuhvaćeni opozivom?
Prema pisanju njemačkog lista Handelsblat, među pogođenim vozilima su modeli “ID.3”, “ID.4”, “ID.7” i “ID. Buzz”, kao i model Cupra Born koji proizvodi španski SEAT u okviru VW grupe.

Opoziv je već pokrenut u Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Američkim Državama, a kompanija priprema odgovarajuće akcije u Njemačkoj i na drugim tržištima, u saradnji sa nadležnim institucijama.

Šta treba da urade vlasnici pogođenih automobila?
Kao privremenu bezbjednosnu mjeru, Volkswagen ograničava punjenje pogođenih automobila na najviše 80 odsto kapaciteta baterije.

Dio vozila biće upućen u ovlašćene servise radi provjere visokonaponskih baterija, a ograničenje punjenja biće ukinuto tek kada se utvrdi da je baterija ispravna. Kompanija će obavijestiti pogođene vlasnike putem pisma, sa informacijama o postupku i daljim koracima.

Nastavi čitati

Svijet

NASILJE NA ULICAMA PARIZA: Demonstrant preminuo, opljačkane luksuzne prodavnice (VIDEO)

Jedan demonstrant preminuo je tokom protesta u Parizu nakon što mu je pozlilo na bulevaru Maženta, kuda je prolazila povorka, saopštila je danas (18.oktobar) francuska policija.

Drugi demonstranti su ga odnijeli do medicinskog centra Šato d’O, gdje je preminuo ispred samog ulaza, prenosi BFMTV.

Policijska prefektura u Parizu je u najnovijem saopštenju navela da je smrt nastupila usljed kardiorespiratornog zastoja.

Koliko je osoba privedeno tokom protesta u Parizu?
Pariska prefektura je saopštila i da je u glavnom gradu Francuske privedeno 855 osoba, što predstavlja rekordan broj.

“Povrijeđeno je 13 policajaca i žandarma, kao i dva vatrogasca”, navodi se u saopštenju.

Opljačkane luksuzne trgovine, zapaljeni automobili
U Parizu su se sukobi proširili s područja velikih okupljanja na trgovačke četvrti. Grupe maskiranih demonstranata razbijale su izloge, provaljivale u trgovine i odnosile robu, dok je policija pokušavala uspostaviti kontrolu suzavcem i drugim sredstvima za razbijanje nereda.

Demonstranti su pokušali provaliti u robnu kuću Galeries Lafayette, opljačkali trgovine Lacoste i SFR te demolirali banke i druge poslovne prostore. Na meti se našla i luksuzna trgovina Céline na aveniji Montaigne.

Prema izvještajima novinara s terena, neke su skupine djelovale organizirano. Maskirani muškarci najprije su onesposobljavali nadzorne kamere, a zatim razbijali izloge i ulazili u trgovine.

Na ulicama su gorjeli automobili, kontejneri i improvizirane barikade. Razbijeno staklo prekrivalo je pločnike i kolnike, a pojedine trgovine potpuno su opustošene.

Pariški gradonačelnik Emmanuel Grégoire upozorio je da će šteta biti ogromna. Rekao je da su uništene čitave ulice te da su, osim trgovina, oštećeni javni prostori i spomenici. Naglasio je pritom da treba razlikovati građane koji mirno prosvjeduju od izgrednika koji koriste okupljanja za nasilje i pljačku.

Šta se dogodilo tokom demonstracija u Limožu?
U međuvremenu, prefekt departmana Gornja Vijena Moris Barat saopštio je da je požar u gradskoj kući u Limožu lokalizovan.

“Požar je bio podmetnut”, objavio je Barat i osudio ovaj čin kritikujući “divlju hordu” koja je izazvala požar i veoma teško oštetila opštinsko zdanje iz 19. vijeka.

U Limožu je tokom demonstracija privedeno 17 osoba, među kojima je sedam maloljetnika, rečeno je za BFMTV u tužilaštvu tog grada.

Otvorena je istraga zbog “uništavanja imovine opasnim sredstvima u organizovanoj grupi”.

“Pojedini građani su takođe napadnuti na marginama okupljanja. Evidentiranje žrtava biće izvršeno u najkraćem mogućem roku”, saopštilo je tužilaštvo.

Zbog čega su izbili protesti širom Francuske?
Širom Francuske u subotu je izbilo nasilje tokom najnovijeg talasa demonstracija protiv loših uslova u školama i visokih troškova života.

Francuska vlada je saopštila da je došlo do “eskalacije nasilja”, procjenjujući da je oko 550.000 ljudi izašlo na ulice francuskih gradova.

Talas protesta i u drugim evropskim zemljama
Protesti zbog troškova života, obrazovanja i socijalne politike održani su i u drugim evropskim zemljama, a na pojedinim mjestima takođe su prerasli u nasilje.

U Briselu su se stotine mladih okupile zbog rastućih troškova obrazovanja i najavljenih reformi visokog školstva, a dio demonstranata sukobio se s policijom.

U Albaniji su nastavljeni studentski protesti protiv premijera Edija Rame. Policija je tokom sukoba koristila sredstva za razbijanje okupljanja, uključujući projektile za koje se sumnja da su bili gumeni meci.

Desetine hiljada ljudi protestovale su u Lisabonu zbog sve skupljeg stanovanja i visokih troškova života. U Italiji su neredi izbili u Milanu i Bolonji, gdje je policija koristila suzavac i vodene topove. U Bolonji je uhapšeno sedam osoba.

Nastavi čitati

Svijet

OTROVALA VIŠE OD 200 DJECE OLOVOM, DA BI “ULJEPŠALA” HRANU: Vlasnica vrtića u Kini dobila doživotnu robiju

Vlasnica vrtića u Kini osuđena je na doživotni zatvor zbog trovanja djece hranom zagađenom olovom. Kuhinjsko osoblje koristilo je nejestivu boju kako bi poboljšalo izgled obroka i privuklo više djece u vrtić,

Vlasnica vrtića u kineskoj provinciji Gansu osuđena je na doživotni zatvor zbog trovanja više od 200 djece i zaposlenih hranom zagađenom olovom, dok je još petoro zaposlenih dobilo zatvorske kazne.

Li Huifang, koja je vodila vrtić “Heši Peiksin” u gradu Tjanšui, proglašena je krivom za proizvodnju i prodaju otrovne i štetne hrane.
Sud u Lancou naložio je i oduzimanje njene imovine u vrijednosti od 500.000 juana (oko 66.500 evra), javila je državna televizija CCTV.

Izvršna direktorka vrtića Dži Džinglin osuđena je na 15 godina zatvora i novčanu kaznu od 300.000 juana (oko 40.000 evra), dok su četvorica zaposlenih u kuhinji osuđena na kazne od šest do osam godina zatvora, prenosi agencija Tačno.

Prema nalazima suda, kuhinjsko osoblje koristilo je nejestivu boju kako bi poboljšalo izgled obroka i privuklo više djece u vrtić, iako je na proizvodu bilo jasno naznačeno da nije namijenjen za ishranu.

Slučaj je otkriven u julu 2025. godine, kada je kod 247 djece i zaposlenih utvrđen neuobičajeno visok nivo olova u krvi. Istraga je pokrenuta nakon što je 235 djece liječeno zbog trovanja olovom, nakon konzumiranja kolača od crvenih urmi pripremljenih na pari i peciva sa kobasicama i kukuruzom.

Analize su pokazale da su kolači sadržali 1.052 miligrama olova po kilogramu, a peciva 1.340 miligrama po kilogramu, dok je nacionalna granica bezbjednosti za hranu u Kini 0,5 miligrama po kilogramu.

Koncentracija olova u uzorcima hrane tako je bila i više od 2.000 puta veća od dozvoljene granice. Sud je utvrdio da su vlasnica i direktorka vrtića naložile zaposlenima da u hranu dodaju otrovne i štetne sastojke koji su služeni djeci i zaposlenima.

Istraga je kasnije pokazala i da je više desetina lokalnih zvaničnika i zaposlenih u bolnicama pokušalo da prikrije slučaj, između ostalog manipulacijom rezultatima analiza krvi i primanjem mita od jednog od investitora vrtića.

Svjetska zdravstvena organizacija upozorava da je trovanje olovom posebno opasno za malu djecu jer može ozbiljno da ošteti mozak i centralni nervni sistem.

Kina je nakon ovog slučaja objavila nacionalne smjernice za ishranu u obrazovnim ustanovama. Među novim mjerama su obavezno testiranje svake nove isporuke hrane i nabavka brašna, pirinča i jestivog ulja isključivo preko centralizovanih nabavnih centara.

Nastavi čitati

Aktuelno