Evropski lideri očajnički pokušavaju da zaustave korupcionašku krizu u Evropskom parlamentu koja uništava demokratiju. Da li je već prekasno?

Bilo je to tipično pospano veče u petak u sjedištu Evropske unije u Briselu. Hiljade diplomata, zvaničnika i političara koji se tokom nedjelje motaju belgijskom prestonicom odavno su se uputili kući za predstojeći vikend.

Ali u kancelarijama staklene zgrade Evropskog parlamenta na Trgu Luksemburg, upravo je otpočela drama koja potresla same temelje demokratije evorpskog političkog i ekonomskog bloka.

Kako je pao sumrak tog 9. decembra, belgijska policija i službenici parlamentarnog obezbjeđenja krišom su se kretali hodnicima prazne zgrade, zatvarajući sobe i kancelarije. Istovremeno, detektivi su se pripremali da pokrenu seriju policijskiih racija i hapšenja u kućama i stanovima širom prestonice.

U satima koji su uslijedili, uhapšeno je šest osumnjičenih, uključujući Evu Kaili 44-godišnju grčku političarku koja je kao potpredsjednica Evropskom parlamenta bila jedna od onih iz najvišeg političkog ešalona EU.

Privedeni su i njen partner i njegov bivši šef. U pretresima u najmanje 20 kuća i kancelarija u Belgiji, Italiji i Grčkoj u danima koji su uslijedili zaplijenjeno je 1,5 miliona evra u gotovini, kompjuteri i mobilni telefone kao dokaz.

Policija je pronašla 150.000 evra u novčanicama u stanu koji je Kaili dijelila sa svojim partnerom i, u jednom od bizarnijih detalja, njen otac je uhvaćen kako nosi kofer napunjen kešom dok je izlazio iz hotela “Sofitel” u centru grada!

Kaili i njen partner su sada u zatvoru dok se istrage nastavljaju. Oni su među četvoro osumnjičenih u preliminarnim optužbama za korupciju i pranje novca.

Katarski novac
Sumnja se, prema zvaničnim dokumentima, da su primali novac u zamjenu za lobiranje u Evropskom arlamentu za Katar, a možda i Maroko.

Iako su detalji o kriminalnim radnjama još uvijek nedorečeni slučaj je šokirao Evropsku uniju do srži.

Ovo je najveći korupcijski skandal koji je pogodio EU u skoro četvrt vijeka — i verovatno najozbiljniji, piše evropsko izdanje magazina “Politico”.

Ono što se do sada malo zna dovelo je u pitanje integritet demokratskog procesa koji podupire cjelokupnu političku mašineriju bloka od 27 zemalja.

„Evropska demokratija je na udaru“, rekla je Roberta Metsola, predsjednica Evropskog parlamenta, kada se obratila svojim kolegama na kriznoj sjednici.

Od masovne ostavke Evropske komisije lidera Žaka Santera zbog optužbi za prevaru 1999. Brisel nije bio toliko destabilizovan korupcijskim skandalom.

Mišela Klez, istražni sudija koji vodi slučaj, u svojim rukama drži reputaciju demokratije Evropske unije.Klez je postao jedan od najuspješnijih tužilaca svoje generacije.

Prozvan „šerifom“ zbog svog nemilosrdnog odbijanja da odustane, ostvario je rezultate u velikim slučajevima složenog finansijskog kriminala, uključujući slučajeve pranja novca u belgijskim fudbalskim klubovima, trgovinu drogom i utaju poreza od strane bankara. Sada u slobodno vrijeme piše krimi trilere.

Borci za veću transparentnost već godinama upozoravaju na slaba pravila i slabu primjenu u institucijama EU.

Evropski parlament je dugo bio magnet za lobiste, koji žele da se njihov glas čuje u jednom od centara moći EU. Iako je Parlament vjerovatno najmanje uticajan od institucija EU, njegova moć je porasla otkako je dobio novu nadležnost 2009. godine, a njegovih 705 poslanika sada ima ovlašćenja da oblikuju zakone — obično u završnoj fazi.

Možda još važnije, Parlament nudi forum za javnu debatu na visokom nivou. Njegova komora je mjesto gdje poslanici iz 27 zemalja bloka drže govore u ime stvari koje novac ne bi trebalo da može da kupi.

Upravo u vrijeme kada je Svjetsko prvenstvo u fudbalu dostiglo svoj vrhunac u Kataru, ova afera je potvrdila (u zapadnoj javnosti uobičajen; prim. ur.) imidž “petro-kraljevine” Katara kao zlonamjerne sile koja se miješa i EU i igra igru na igralištu za korumpirane, ovlašćene evrokrate.

Kako je sedmica odmicala, pojavili su se dodatni detalji o navodnom uticaju Katara, koji negira bilo kakvu umiješanost u skandal.