Balkan se nalazi pred jednom od najvećih saobraćajnih transformacija u modernoj istoriji.

Projekat brze željezničke pruge, o kojem se godinama govorilo kao o dugoročnom planu, polako poprima konkretne obrise i mogao bi trajno promijeniti način putovanja i trgovine u jugoistočnoj Evropi.

Riječ je o željezničkom koridoru koji bi povezao neke od ključnih gradova regiona i omogućio znatno brže putovanje od Beograda prema Skoplju, Solunu i Egejskom moru, prenosi Blic.

Vrijednost projekta mjeri se milijardama evra, a njegov značaj prevazilazi granice saobraćaja, jer bi mogao imati snažan uticaj na ekonomiju, logistiku i razvoj čitavog regiona.

Od Beograda do Soluna za manje od šest sati

Jedan od glavnih ciljeva projekta jeste da željeznički saobraćaj postane konkurentan automobilskom i avionskom prevozu.

Nakon završetka svih planiranih dionica, vozovi koji će razvijati brzine do 200 kilometara na čas mogli bi putnike od Beograda do Skoplja prevoziti za manje od tri sata.

Putovanje do Soluna trajalo bi između pet i šest sati, što bi bilo znatno brže od putovanja automobilom tokom ljetne sezone, kada se u vrijeme vožnje moraju uračunati i višesatna čekanja na graničnim prelazima.

Milijarde evra za projekat regiona

Finansijska konstrukcija projekta jedna je od najkompleksnijih na Balkanu.

Njegovu realizaciju podržavaju evropske finansijske institucije poput Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) i Evropske investicione banke (EIB), uz grantove Evropske unije.

Dio investicija povezan je i sa kineskom inicijativom „Pojas i put“, kroz koju Kina posljednjih godina ulaže značajna sredstva u transportnu infrastrukturu širom svijeta.

Radovi na više pravaca

Realizacija projekta podijeljena je u nekoliko faza.

Fokus Srbije na jug zemlje

Nakon izgradnje i modernizacije pruge prema Mađarskoj, pažnja je usmjerena na pravac od Niša prema granici sa Sjevernom Makedonijom.

Ova dionica smatra se ključnom za povezivanje centralnog Balkana sa Egejskim morem.

Sjeverna Makedonija pred najvećim izazovom

Dio trase kroz Sjevernu Makedoniju predstavlja jedan od tehnički najzahtjevnijih segmenata zbog planinskog terena.

Zbog toga su planirani novi tuneli, vijadukti i modernizacija postojećih željezničkih pravaca duž Koridora 10.

Grčka prilagođava mrežu brzom saobraćaju

Istovremeno, Grčka radi na unapređenju željezničke infrastrukture između Soluna i Atine kako bi se omogućile veće brzine i efikasnije povezivanje sa ostatkom evropske mreže.

Više od putovanja na more

Iza projekta se krije mnogo širi geopolitički i ekonomski značaj.

Luka Pirej, jedna od najvećih mediteranskih luka i važna ulazna tačka robe iz Azije, posljednjih godina postala je ključni logistički centar za evropsko tržište.

Brza željeznica omogućila bi da roba koja stiže brodovima iz Azije mnogo brže stigne do centralne Evrope nego što je to slučaj tradicionalnim pomorskim rutama prema lukama poput Roterdama ili Hamburga.

Zbog toga se ovaj koridor sve češće naziva novom saobraćajnom „žilom kucavicom“ Balkana.

Mogući rast investicija i cijena nekretnina

Stručnjaci procjenjuju da bi gradovi koji se nalaze uz trasu buduće brze pruge mogli privući nove investicije.

Poseban potencijal vide u razvoju logističkih centara, industrijskih zona i skladišnih kapaciteta u gradovima poput Niša, Leskovca, Kumanova i Skoplja.

Očekuje se i rast vrijednosti nekretnina u blizini željezničkih stanica, jer bi brže veze omogućile ljudima da žive u jednom, a rade u drugom gradu.

Korak ka zelenijem saobraćaju

Evropska unija posljednjih godina snažno podstiče razvoj željezničkog saobraćaja kao alternativu automobilima i avionima.

Prebacivanje dijela putničkog i teretnog saobraćaja na električne vozove trebalo bi da doprinese smanjenju emisije ugljen-dioksida i ostvarenju klimatskih ciljeva.

Upravo zbog toga ovaj projekat ima važnu ulogu i u procesu zelene tranzicije evropskog transportnog sistema.