Connect with us

Društvo

BiH među najzagađenijim plućima Evrope! Više od 40% odraslih SVAKODNEVNO PUŠI

Prema najnovijem “Eurobarometar” istraživanju Evropske komisije, iskustva Švedske, Češke i Grčke pokazuju da uvođenje i prihvatanje nove kategorije proizvoda može značajno smanjiti stope pušenja i spasiti živote, a BiH bi iz njihovih uspjeha mogla mnogo toga naučiti.

Primjeri iz svijeta, naime, pokazuju da, kada su ljudi informisani i imaju opcije, mijenjaju navike čak i u zemljama sa duboko ukorijenjenom kulturom pušenja.

Ovo je prilika da se i kod nas tema pokrene u javnosti i podigne svijest o mogućnostima za smanjenje štetnosti.

Prema najnovijem “Eurobarometar” istraživanju Evropske komisije, praktično četvrtina stanovništva EU aktivni su pušači. Strogi tradicionalni stavovi i strategije koje iz njih proizlaze pokazuju i nadalje nemoć u borbi protiv pušenja. Milioni ljudi kao i milioni preuranjenih smrti zbog pušenja na nivou EU nisu ni dalje doprinijeli do razumskih rješenja. Napisani zajednički cilj o evropskoj zajednici “bez dima” do 2040, danas, sa sigurnošću se može reći, ostaće tek to što je i danas, plan na papiru. Dakle, prema istraživanju “Eurobarometar”, EU bi trenutnim tempom svoj cilj dostigla tek nakon 2100. godine.

Iako tradicionalne mjere kontrole duvana, kao što su zabrane, porezi, te upozorenja, ostaju važne, podaci pokazuju da same po sebi nisu dovoljne, jer u EU i dalje puši 24 odsto odraslih, a pad je u posljednje četiri godine iznosio samo jedan odsto.

Kada smo mi u pitanju, BiH je među zemljama s najvećim stopama pušenja u Evropi – procjenjuje se, naime, da u BiH puši više od 40 odsto odraslih, što znači više od 1,3 miliona ljudi.

Time se BiH svrstava u sam vrh evropskih zemalja po prevalenciji pušenja. To ima velike posljedice po zdravlje stanovništva i dugoročno opterećuje zdravstveni sistem. Dakle, svaka rasprava o smanjenju štetnosti i novim pristupima posebno je relevantna za naše društvo.

Zato je važno naglasiti – nova analiza EU podataka pokazuje da inovacije smanjuju učestalost pušenja. Naime, analiza “Eurobarometra” (2024) pokazuje primjere zemalja koje su značajno smanjile stope pušenja tako što su građani u velikom broju počeli koristiti proizvode potencijalno manjeg rizika umjesto cigareta.

Kada je u pitanju Švedska, svakodnevno pušenje palo je na 5,4 odsto, a ta zemlja bilježi 36 odsto manje smrtnih slučajeva od raka pluća u odnosu na prosjek EU.

Tu se izdvajaju i Češka, gdje je stopa pušenja smanjena sa 30 odsto na 23 odsto u samo tri godine, kao i Grčka, gdje je nakon godina stagnacije na 42  odsto, stopa pala na 36 odsto u tri godine, čime je više od 600.000 ljudi prestalo pušiti.

Ovi primjeri pokazuju da, kada pušači prepoznaju sigurnije alternative, to može biti snažan pokretač promjene.

Postavlja se pitanje – šta povezuje ove zemlje? Sve tri su kombinovale klasične preventivne mjere s ponudom novih proizvoda koje su ljudi doživjeli kao potencijalno manje štetne i prihvatljive zamjene za cigarete. Takve alternative pomogle su mnogima da se lakše odviknu od svakodnevnog pušenja i smanje rizike po zdravlje.

Tome i globalni primjeri daju dodatnu potvrdu. Recimo, kada je u pitanju Ujedinjeno Kraljevstvo, integracija vapinga u programe za odvikavanje spustila je stopu pušenja sa 16,4 odsto (2015) na 10,4 odsto (2023).

U Japanu je masovno usvajanje proizvoda sa potencijalno smanjenim rizikom rezultiralo padom prodaje cigareta za 52 odsto. Novi Zeland je postavio cilj da do 2025. godine bude zemlja s manje od pet odsto pušača i bilježi značajan napredak.

Primjeri iz Švedske, Grčke i Češke jasno pokazuju da je moguće smanjiti štetnost od pušenja kada se preventivne mjere kombinuju s inovativnim pristupima. Otvaranje prostora za edukaciju, informisanje i dostupnost potencijalno manje štetnih alternativa može biti važan korak ka zdravijem društvu i dugoročno održivijem javnom zdravstvu.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Naoblačenje sa kišom, pljuskovima i grmljavinom

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ se nakon vedrog jutra očekuje naoblačenje sa kratkotrajnom kišom, pljuskovima i grmljavinom, uz dnevnu temperaturu vazduha do 25 stepeni Celzijusovih.

Jutro će biti vedro i svježe, uz malu do umjerenu oblačnost, saopšteno je Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Tokom dana se očekuje razvoj oblačnosti, koja će donijeti kratkotrajnu kišu ili pljuskove praćene grmljavinom, dok će na jugu Hercegovine biti sunčano i toplo tokom većeg dijela dana. Jutarnja temperatura vazduha biće od osam do 13, u višim predjelima od tri, a dnevna od 20 do 25, u višim krajevima od 14 stepeni Celzijusovih.

Duvaće umjeren i pojačan vjetar sjevernih smjerova, a u Hercegovini jaka, na udare i olujna bura.

Nastavi čitati

Društvo

PREŽIVJELA JASENOVAC KAO DJEVOJČICA: U Banjaluci preminula Dobrila Kukolj

Bivši zatvorenik ustaškog logora Jasenovac i dugogodišnji predsjednik banjalučkog Udruženja logoraša Drugog svjetskog rata Dobrila Kukolj preminula je danas u Banjaluci u 94. godini, rečeno je u ovom udruženju.

Kukoljeva je rođena 30. jula 1932. godine u selu Međeđi kod Kozarske Dubice.

Kao desetogodišnja djevojčica odvedena je u ustaški logor Jasenovac u kojem je bila zatvorena tri mjeseca. Ustaše su joj uništile djetinjstvo, život i porodicu.

Cijeli život neumorno je govorila o stradanju srpskog naroda, a dok ju je zdravlje služilo posjećivala je manastir Jasenovac i Spomen-područje Donja Gradina.

Vrijeme komemoracije i sahrane Kukoljeve biće naknadno saopšteno

Nastavi čitati

Društvo

KVANTNA AI RUŠI GRANICE: Naučnik iz Banjaluke među svjetskom elitom

Integracija kvantnog računarstva i vještačke inteligencije te njena primjena u sistemima sajber zaštite, oblast je koju je u naučnom radu obradio Dragan Korać, vanredni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjaluci, a koji ga je uvrstio među svjetsku elitu naučnika.

Kvantna vještačka inteligencija predstavlja novu paradigmu

Kako ističe profesor Korać, vodeći autor i tvorac ovog istraživačkog rada koji je objavljen kroz Springer Nature i indeksiran u Scopusu, a koji je prihvaćen na međunarodnoj konferenciji “AIR-RES 2026” u Las Vegasu, kvantna vještačka inteligencija predstavlja novu paradigmu u kojoj se principi kvantne mehanike koriste za unapređenje sposobnosti vještačke inteligencije, posebno u obradi informacija, optimizaciji i analizi sistema.

“Poseban fokus stavljen je na činjenicu da bi kvantni računari, zahvaljujući svojoj procesnoj moći, u budućnosti mogli dovesti u pitanje sigurnost današnjih sistema zaštite, uključujući i one koji se oslanjaju na savremene kriptografske mehanizme. U tom kontekstu, rad razmatra i zašto postojeći sigurnosni modeli neće biti dovoljni u kvantnoj eri, kao i potrebu razvoja novih, tzv. kvantnootpornih (postkvantnih) metoda zaštite”, ističe on.

Motiv za istraživanje

Motiv da istražuje ovu oblast, kako kaže u razgovoru za “Nezavisne”, pronalazi u činjenici da se nalazimo na samom početku jedne nove tehnološke epohe koja ima potencijal da redefiniše granice ljudskog znanja i načine na koje razumijemo inteligenciju i računanje.

“Radi se o dvije revolucionarne oblasti savremene nauke, čija integracija otvara prostor za potpuno nove paradigme istraživanja, razmišljanja i inovacija, koja nepovratno transformiše svijet do neslućenih granica. Kvantni računari, zasnovani na principima kvantne mehanike poput Hajzenbergovog principa neodređenosti, omogućavaju postojanje superpozicije stanja, gdje sistem može istovremeno egzistirati u više mogućih ishoda, što je konceptualno nedostižno klasičnim računarima. U tom smislu, kvantno računarstvo predstavlja novu dimenziju procesiranja informacija koji će naslijediti eru silicijuma”, kaže on za “Nezavisne novine”.

Metaforično, kako kaže, kvantna tehnologija se može posmatrati kao vrhunski “supernabildovani” sistem, dok vještačka inteligencija (AI) toj snazi daje superinteligenciju.

Izuzetan potencijal

“Njihova sinergija otvara izuzetan potencijal za rješavanje problema koji su danas izvan domašaja klasičnih računarskih sistema, uz primjenu u svim oblastima društva i nauke. Dakle, riječ je o tehnologijama koje već danas snažno privlače pažnju svjetske naučne zajednice i otvaraju potpuno nove horizonte istraživanja kakvi do sada nisu viđeni. Vještačka inteligencija će, integracijom sa kvantnim tehnologijama, tek dostići svoj puni potencijal”, tvrdi profesor Korać za “Nezavisne novine”.

Kako kaže, važnost kvantne vještačke inteligencije je izuzetna, jer u svojoj suštini mijenja način na koji se dokazuje identitet na internetu i štiti pristup digitalnim sistemima.

Inače, kao što smo ranije pomenuli, rad je prihvaćen na međunarodnoj konferenciji koja spada među najznačajnije globalne događaje u oblasti vještačke inteligencije i koja okuplja više od 65 zemalja.

“U prethodnim izdanjima, konferencija je ugostila najprestižnije stručnjake iz akademske zajednice, industrije i državnih istraživačkih centara, uključujući i istaknute naučnike kao što su prof. Lotfi A. Zadeh, prof. John Holland, prof. Ian Foster, prof. David Patterson i prof. Rajkumar Buyya, koji su dali značajan doprinos razvoju savremenih računarskih i AI sistema”, kaže Korać za “Nezavisne novine”.

Uspjeh i za Banjalučki univerzitet

Sem što je sve ovo lični uspjeh, uspjeh je to i za Banjalučki univerzitet.

“To je potvrda da njegovi istraživači ravnopravno učestvuju u međunarodnim naučnim tokovima i doprinose razvoju ključnih oblasti poput vještačke inteligencije i kvantnih tehnologija. Pored naučnog doprinosa, ovakve objave jačaju međunarodnu prepoznatljivost univerziteta, podižu njegov akademski ugled i otvaraju prostor za nove saradnje, projekte i partnerstva sa vodećim svjetskim institucijama”, ističe on.

Pored profesora Koraća, među autorima ovog istraživanja upisana su i imena Hamida R. Arabnija, emeritus profesora na Univerzitetu u Džordžiji, i profesora Cong Pu sa Državnog univerziteta Oklahome.

Saradnja sa profesorom Hamidom R. Arabnijem

Kako nam priča profesor Korać, njegovo upoznavanje s Arabnijem datira iz perioda odbrane njegove doktorske disertacije, čiji su rezultati privukli njegovu pažnju, a koje je ocijenio izuzetno kvalitetnim i značajnim.

“Saradnja sa profesorom Hamidom R. Arabnijem predstavlja izuzetno vrijedno akademsko iskustvo, s obzirom na njegov status, dugogodišnju ulogu urednika jednog od najprestižnijih časopisa iz oblasti superračunarstva i njegov izuzetan doprinos u oblastima vještačke inteligencije i visokoperformansnog računarstva. Njegovo svrstanje među 2% najuticajnijih naučnika prema rangiranju Stanford University dodatno potvrđuje njegov globalni naučni značaj. Sa druge strane, profesor Cong Pu predstavlja istaknutog predstavnika mlađe generacije istraživača čiji naučni rezultati već sada imaju snažan uticaj u oblasti računarskih nauka i vještačke inteligencije”, ističe on.

Budućnost vještačke inteligencije

Za kraj razgovora, pitali smo profesora Koraća kako vidi budućnost vještačke inteligencije i sajber zaštite u eri kvantnog računarstva.

“Budućnost vještačke inteligencije i sajber zaštite u eri kvantnog računarstva predstavlja ulazak u potpuno novu fazu digitalne evolucije, u kojoj se granice između zaštite i napada sve više brišu. Kvantno računarstvo donosi ogroman iskorak u procesorskoj moći i mogućnost rješavanja izuzetno kompleksnih problema koji su danas nedostižni klasičnim sistemima, dok AI donosi sposobnost učenja, prilagođavanja i donošenja odluka u realnom vremenu. U takvom okruženju sajber zaštita postaje dinamičan i inteligentan sistem koji se kontinuirano razvija i prilagođava novim oblicima prijetnji”, kaže on dodajući da tehnologije koje jačaju sigurnosne mehanizme mogu biti iskorištene i u zlonamjerne svrhe.

“Zbog toga se sajber zaštita u budućnosti može posmatrati kao neprekidna trka inteligencija, u kojoj će prednost imati oni sistemi koji se brže uče, brže prilagođavaju i efikasnije integrišu kvantne i AI mogućnosti u svoju odbranu”, kaže on za “Nezavisne”.

Nastavi čitati

Aktuelno