U Republici Srpskoj vakcina protiv humanog papiloma virusa (HPV), glavnog uzročnika raka grlića materice, besplatna je za uzrast od devet do 18 godina, odnosno do punih 18 godina, dok je ranije bila besplatna do 14. godine.

Naime, kako su za “Nezavisne novine” rekli iz Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske, otkako je započela vakcinacija u Srpskoj krajem marta 2023. godine pa do 21. marta ove godine HPV vakcinu – prvu dozu primilo je 3.087 djece uzrasta od 11 do 15 godina, dok ih je drugom dozom vakcinisano 2.074.

“Kada govorimo o komercijalnoj vakcini, prvu dozu primilo je 595, drugu 336, dok je treću primila 21 osoba. Najstarija osoba je imala 65, a najmlađe su u uzrastu od 10 do 15 godina”, kazali su iz Instituta.

Dodali su da je od 18. marta na snagu stupio izmijenjeni Program mjera za sprečavanje i suzbijanje, eliminaciju i eradikaciju zaraznih bolesti u skladu sa kojim se preporučena vakcinacija protiv HPV-a sprovodi kod djevojčica i dječaka uzrasta od devet do 17 godina (do punih 18 godina) i za ovaj uzrast je besplatna.

Vesna Ćurić, ginekolog u Zdravstvenoj ustanovi “Medico-S”, ističe da je jako dobra odluka da se poveća starosna granica za besplatnu HPV vakcinu.

“Osobe starosti od 16 godina pa naviše češće stupaju u seksualne odnose i sve češće samostalno donose odluke o zaštiti i očuvanju svog zdravlja. Zreliji su, informisaniji i svjesniji rizika, uključujući i HPV. Zato smatram da je pomjeranje starosne granice za besplatnu HPV vakcinaciju dobra i opravdana odluka”, kazala je Ćurićeva.

Dodala je da se u Hrvatskoj vakcina besplatno prima do 25. godine, dok je u Srbiji dostupna do 19. godine, a za studente i do 26. godine.

“Praksa drugih zemalja pokazuje da proširenje dostupnosti doprinosi boljoj zaštiti i manjoj stopi obolijevanja”, istakla je Ćurićeva za “Nezavisne novine”.

Ona kaže da je u opštoj javnosti, putem sredstava javnog informisanja, potrebno podizati svijest o posljedicama koje izazivaju invazivni HPV-ovi i opasnostima od nastanka raka.

“Uvijek je dobro naglasiti da postoje zemlje koje su uz pravovremeni skrining i vakcinaciju skoro iskorijenile HPV, dok smo mi jedna od vodećih zemalja u Evropi kad je u pitanju broj oboljelih”, kaže ona za “Nezavisne novine”.

Kada je riječ o statistici, doktorica Ćurić ističe da je, prema procjenama iz ranijih godina, broj novih slučajeva raka materice u Bosni i Hercegovini bio između 300 i 400 godišnje, dok je broj smrtnih slučajeva povezanih s rakom materice takođe visok, s procjenama od oko 100 smrtnih slučajeva godišnje.

“Veliki procenat slučajeva raka materice je povezan s infekcijama visokorizičnim tipovima humanog papiloma virusa. Edukacija i informisanje su ključni za smanjenje broja oboljelih i podizanje svijesti o važnosti prevencije kroz vakcinaciju i redovne ginekološke preglede”, zaključuje Ćurićeva.

Pojasnila je da je prva HPV vakcina u svijetu uvedena 2006. godine u Australiji, a prva zemlja u Evropi bila je Velika Britanija 2008. godine.

Podsjetimo, kako je ranije za “Nezavisne novine” rekla Arnela Cerić Banićević, specijalista ginekologije i akušerstva u Univerzitetskom kliničkom centru RS (UKC RS) i šef banjalučkog porodilišta, karcinom grlića materice je jedan od rijetkih tumora za koje se zna uzrok, jer je on skoro u 100 odsto slučajeva uzrokovan HPV-om.

“Vakcinacija je apsolutna prevencija protiv te bolesti, a dokaz za to su zemlje koje su uvele tu vakcinaciju te smanjile incidencu karcinoma grlića materice”, kazala je Cerić Banićevićeva.

Lokacije

Iz Instituta za javno zdravstvo Srpske kazali su da, kada su u pitanju lokacije na kojima se mogu primiti besplatne vakcine, djeca i mladi se vakcinišu u pripadajućim domovima zdravlja, odnosno vakcinalnim centrima.

“Svi oni koji imaju preko 18 godina vakcinišu se u Institutu za javno zdravstvo, odnosno našim regionalnim centrima u drugim dijelovima Srpske, s tim da djeca koja su započela vakcinaciju u Institutu u ranijem periodu kada je vakcinacija bila besplatna do 14. godine – oni će i drugu dozu primiti u Institutu”, pojasnili su iz ove zdravstvene ustanove.