Među doktorima nauka u Republici Srpskoj sve je više žena, potvrđuju statistički podaci, a posljednjih godina je u sticanju najvišeg akademskog zvanja odnos među polovima gotovo izjadnačen. Kako je objavio Zavod za statistiku Republike Srpske, u prošloj godini je zvanje doktora nauka steklo 27 mladih naučnika i naučnica, a među njima je bilo 15 muškaraca i 12 žena.
Prevedeno u procente to je ohrabrujućih 44,4 % u odnosu na 55,6%.
A rezultat bi se, uskoro mogao još “popraviti” i približiti idealnoj ravnopravnosti, jer doktorske studije je akademske 2024/25 upisalo 47 odsto žena i 53 odsto muškaraca.

Zanimljivo je da je na osnovnim studijama već godinama broj upisanih djevojaka znatno veći od broja mladića, a žene su u prednosti i kada su u pitanju specijalističke i master studije.

Usporavaju tek na doktorskim studijama, vjerovatno zbog društvenih očekivanja u vezi sa brakom i rađanjem djece.

Sve su prilike da se žene u Srpskoj kasnije udaju i rađaju djecu zbog školovanja, ali ipak prosječna dob mladenke prilikom stupanja u brak je oko 28 godina, a toliko godina, u prosjeku ima i majka koja rađa prvo dijete.

Ovi podaci iz publikacije “Žene i muškarci u Republici Srpskoj“, koju je Republički zavod za statistiku objavio u decembru 2025. godine objašnjava mnogo toga, pogotovo kada se ukrsti sa podatkom da većina doktoranata najviše akademsko zvanje stiče u tridesetim i početkom četrdesetih godina života.

Najviše doktorskih disertacija tokom prošle godine je odbranjeno u oblasti zdravstva i socijalne zaštite, a ovo je oblast kojom odavno dominiraju žene.
Ali, i kada su u pitanju prirodne nauke i matematika, te inženjerski fakulteti, kao i poljoprivreda i šumarstvo, žene su u ofanzivi, o čemu svjedoče podaci o broju studenata i studentkionja na osnovnim studijama.

Tako u oblasti prirodnih nauka i matematike u Srpskoj studira 67 odsto djevojaka i 33 odsto mladića. U inženjerstvu je rezultat takoreći pola – pola: sa 49 odsto studentkinja i 51 odsto studenata, a u oblasti poljoprivrede i šumarstva 2024/25 je upisano 45 odsto djevojaka i 55 odsto mladića.

(Srpskainfo)

Srpska pravoslavna crkva i vjernici danas slave Dan svetih apostola Petra i Pavla, praznik u narodu poznat pod imenom Petrovdan. Za ovaj veliki dan vezuje se ogroman broj običaja i vjerovanja koja potiču još iz prethrišćanskog vremena, a jedno od njih odnosi se na voće koje svi imamo u kući.

Petrovdan je crkveni i narodni praznik posvećen svetim apostolima Petru i Pavlu, koji se slavi 29. juna po julijanskom, odnosno 12. jula po gregorijanskom kalendaru.

Vjeruje se da je današnji dan jedan od ključnih datuma ljetnog ciklusa praznika. Ima mnogo zajedničkog sa Ivanjdanom, glavnim ljetnim praznikom koji je proslavljen samo nekoliko dana ranije. Djevojke, ako ste 7. jula posadile žito, danas obavezno treba da pogledate da li je i kako niklo. Ako su klice kao prstenovi, ove jeseni ćete se sigurno udati!

Nikako ne sijecite nožem!
Ipak, Petrovdan ima mnogo svojih specifičnih običaja. Ovaj praznik se smatra kalendarskom granicom u godini – poslije njega u prirodi nastupaju promjene koje ukazuju na približavanje jeseni. Narod je vjerovao da poslije Petrovdana vrijeme biva hladnije, da se sunce okreće zimi, da ptice prestaju da pjevaju, a trava da raste. Na ovaj praznik se tradicionalno ne ide u polje i ne počinju se nikakvi teški fizički poslovi.

Ako ste ljubitelj jabuka, danas treba da ih jedete, ali nikako ne smijete da ih siječete nožem, već isključivo da ih grizete! Postoji vjerovanje da na ovaj dan Sveti Petar dijeli jabuke djeci na onom svijetu, pa ovo voće danas simbolizuje slast i mir među ljudima.

Možda baš zbog toga stara, autohtona sorta ranih jabuka – “petrovača”, dozrijeva upravo oko ovog hrišćanskog praznika. Žene na ovaj dan mijese tradicionalni kolač od jabuka, a u pripremi učestvuju i djeca, pa majke ovaj običaj smatraju jednim od najljepših.

UPOZORENJE ZA JABUKE: Naročito u Vojvodini je rasprostranjeno vjerovanje da onaj ko se na Petrovdan gađa jabukama, ili ih udara jednu o drugu, direktno priziva grad i teške vremenske nepogode!

Običaj paljenja petrovdanskih lila
U mnogim krajevima se i do današnjih dana održao živopisan običaj paljenja petrovdanskih lila – grana na čijim su vrhovima uvijene mlade kore divlje trešnje ili breze. Ovo je običaj kojem se najviše raduju djeca, jer upravo njima treba dati zapaljene buktinje da ih nose. Narod vjeruje da će lile donijeti dobro zdravlje i blagostanje u domaćinstvu.

Petrovdanske vatre se obično pale na trgovima, ispred crkvi i na drugim mjestima gdje se narod okuplja. Paljenje vatre i lila je zapravo sjećanje na vremena kada su stari rimski carevi progonili i mučili hrišćane, vezujući ih za drvene stubove, natapajući ih smolom i paleći ih. Njihova tijela su tada gorjela kao buktinje… baš kao što danas gore petrovdanske lile.

Ko su bili Petar i Pavle?
Sveti Petar, prvi biskup Rima, bio je apostol i učenik Hristov, za koga se vjeruje da mu je Hrist lično dao ključeve nebeskog carstva. Hrišćansko učenje govori da je car Neron naredio da se Petar razapne na krstu. Smatrajući se nedostojnim da bude raspet kao njegov učitelj, Petar je tražio da ga razapnu sa glavom nadolje.

Svetog apostola Pavla takođe je ubio car Neron, ali s obzirom na to da je bio rimski državljanin, nisu ga razapeli već su mu odrubili glavu istog dana kada je ubijen i Petar.

U narodu se i danas čvrsto vjeruje da Sveti Petar čuva stub na kome stoje Zemlja, nebeska slama (Mliječni put) i nebeski krst (sazviježđe Labuda).

U Bosni i Hercegovini će prije podne biti promjenljivo oblačno, ponegdje sa kratkotrajnom kišom i pljuskovima, a tokom dana očekuje se smanjenje oblačnosti i više sunčanih perioda.
Uveče će u većini predjela biti pretežno vedro, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda
Duvaće slab do umjeren vjetar sjevernih smjerova, dok će na jugu biti umjerena bura, koja će uveče povremeno jačati. Jutarnja temperatura vazduha biće od 16 do 22, na jugu do 25, a najviša dnevna od 25 do 31, na jugu do 35 stepeni Celzijusovih, saopšteno je iz Federalnog hidrometeorološkog zavoda.