U automatizovanoj “fabrici biljaka” visokoj 8,8 metara u Čengduu, u kineskoj provinciji Sečuan, redovi zelene salate rastu pod crvenim svjetlom na policama raspoređenim u 20 nivoa i to čak duplo brže nego u uobičajenim uslovima. Ova vertikalna farma, koja zauzima svega 100 kvadratnih metara, razvijena je u okviru Instituta za urbanu poljoprivredu Kineske akademije poljoprivrednih nauka. Uprkos maloj površini, može da proizvede i do 50 tona salate godišnje, prenosi China Daily.

“U ovom sistemu imamo potpunu kontrolu nad svjetlom, temperaturom, vodom, hranljivim materijama i vazduhom. Cijeli proizvodni proces – od sjetve i rasađivanja do berbe i pakovanja – obavljaju roboti”, kaže Ši Šanglijen, član istraživačkog tima. Ciklus rasta salate traje samo 30 do 35 dana, što je upola kraće u odnosu na tradicionalnu proizvodnju na otvorenom. Takođe, prinos po jedinici površine može biti i do 120 puta veći nego kod konvencionalnih metoda.

Sistem se zasniva na uzgoju bez zemljišta, u sterilnim uslovima, čime se eliminišu štetočine i bolesti. Na taj način dobija se proizvod bez teških metala, hemijskih dodataka i ostataka pesticida.

Istraživač Vang Sen ističe da je ključna tehnologija ove farme upotreba vještačkog osvjetljenja koje omogućava optimalnu fotosintezu. LED svjetla se koriste tako da biljke dobijaju precizno podešene “svjetlosne recepte” – različite kombinacije boje, intenziteta i trajanja osvjetljenja u zavisnosti od vrste biljke i faze rasta. Nakon višegodišnjih istraživanja, razvijeno je više od 1.300 takvih svjetlosnih formula.

Ipak, i pored visoke efikasnosti, troškovi proizvodnje i dalje predstavljaju izazov. Wang navodi da električna energija za osvetljenje i kontrolu temperature čini oko 70 odsto ukupnih troškova.

“Trenutno proizvodnja jednog kilograma salate u ovakvom sistemu košta između 10 i 15 juana (oko 1,5 do 2,2 dolara), što je znatno više u odnosu na tradicionalne metode”, dodaje on.

(Agromedia) Foto: AI/BN

Šef Pentagona Pete Hegseth (Pit Hegset) uputio je oštru poruku iranskom rukovodstvu, naglašavajući da su Sjedinjene Američke Države spremne na nove vojne poteze, dok istovremeno traju tenzije i pokušaji pregovora na Bliskom istoku. „Gledamo vas!“, poručio je Hegseth, dodajući da je američka vojska sve jača i spremna da reaguje po naređenju predsjednika.

Pritisak i prijetnje Iranu

Hegseth je upozorio da Iran nema kapacitete da se suprotstavi američkoj vojnoj sili.

„Mi smo sve jači. Nemate odbrambenu industriju. Imate samo to što imate. Vi to znate i mi to znamo“, rekao je on.

Dodao je da SAD ne žele eskalaciju, ali da su spremne na nju.

„Spremni smo. Ne bismo željeli to da učinimo, ali spremni smo da krenemo na naredbu našeg predsjednika i pritisnemo dugme“, istakao je Hegseth.

Posebno se osvrnuo na situaciju u Ormuskom moreuzu, optužujući Iran za prijetnje komercijalnim brodovima.

„Prijetnje raketama i dronovima prema trgovačkim brodovima nisu kontrola – to je piratstvo. To je terorizam. Ako izaberete pogrešno, suočićete se sa blokadom i bombama. Izaberite pametno“, poručio je.

(Agencije) Foto: Tanjug/AP

NATO i EU su u sporu oko kontrole nad sve većim finansijama koje se izdvajaju za odbrambenu industriju u Evropi, prenio je list Fajnenšl tajms, pozivajući se na neimenovane izvore.

Kako navodi list, izbio je oštar spor oko korištenja “dodatnih bilion dolara godišnje za program ponovnog naoružavanja Evrope kao odgovor na prijetnje predsjednika SAD Donalda Trampa da će Vašington izaći iz Alijanse”.

NATO, koji je od Drugog svjetskog rata osiguravao bezbjednost Evrope pod vođstvom SAD, dugo se protivio prebacivanju bilo kakvih odbrambenih ovlaštenja Briselu.

Međutim, zahtjevi Vašingtona da saveznici više ulažu u sopstvene oružane snage, kao i Trampova najava da će SAD napustiti Alijansu, podstakli su EU da preispita svoju politiku proizvodnje naoružanja, oblast u kojoj Unija ima više iskustva od NATO, navodi se u izvještaju.

Neimenovani zvaničnik EU je za list naveo da je u toku borba za nadležnosti u oblasti politike odbrambene industrije.

– Riječ je o tome ko će imati nadležnost nad povećanjem proizvodnje i kakav će to uticaj imati na oružje koje će Evropa koristiti u budućnosti – dodao je zvaničnik.

U izvještaju se ističe da je jedno od ključnih pitanja uloga američkog naoružanja u procesu ponovnog naoružavanja, pri čemu se NATO protivi pristupu EU da se “kupuje evropsko” kao dijelu šire industrijske strategije Unije.

– EU i NATO su saglasni da Evropljani treba da preuzmu vodeću ulogu u konvencionalnoj odbrani kontinenta, ali se razlikuju u načinu kako do toga doći – izjavio je istraživač na Institutu za bezbjednosne studije EU Đuzepe Spatafora.

Prema njegovim riječima, Brisel nastoji da podstakne industrijsku saradnju u oblasti odbrane unutar Evrope, dok NATO želi da ona ostane transatlantska.

Spatafora je dodao da Alijansa može da definiše koje nadležnosti Evropljani mogu imati, ali da ima ograničene mogućnosti kada je riječ o regulatornim i finansijskim instrumentima za njihovo sprovođenje.