Connect with us

Svijet

NAUČNICI ISTRAŽUJU ZOMBI-VULKAN! Postao aktivan nakon 250.000 godina

Uturuncu, planinski vrh u centralnom dijelu Anda u Boliviji, poznat je kao zombi-vulkan jer, iako nije eruptirao više od 250.000 godina, pokazuje znakove aktivnosti slične onima kod aktivnih vulkana, poput ispuštanja gasova i potresa, javljaju svjetski mediji, prenosi Index.

Satelitski radarski snimci Uturuncua, najvišeg planinskog vrha u jugozapadnoj Boliviji, zabilježili su prije više od dvije decenije da su sile unutar vulkana podigle i potom spustile područje blizu vrha, široko oko 150 kilometara, stvarajući oblik sličan sombreru. Naučnici su nedavno detaljnije proučili Uturuncu kako bi utvrdili jesu li kontinuirane deformacije i druga aktivnost znakovi da se uspavani vulkan možda budi.

Kombinujući satelitske podatke s analizom seizmičke aktivnosti i računarskim modelima reakcije stijena na različite pritiske, istraživači su sastavili jasniju sliku unutrašnje “anatomije” Uturuncua i otkrili uzrok njegove aktivnosti. Svoja otkrića objavili su 28. aprila u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences.

Vulkanske erupcije obično se događaju kada magma ispod vulkana prodre u podzemne džepove nazvane magmatske komore, a zatim izađe na površinu kroz otvore i pukotine. Erupcije su eksplozivnije kada je magma gušća jer zadržava gasove, što uzrokuje nakupljanje pritiska koji se naglo oslobađa, snažno izbacujući magmu kao lavu.

Međutim, prema istraživanju, to nije bio slučaj ispod Uturuncua. Umjesto toga, magma, gasovi i slane tekućine međusobno su djelovali u hidrotermalnoj mreži, sustavu čije aktivnosti nisu bile potpuno razumljive, stvarajući “zombi-podrhtavanja” vulkana.

Najveće poznato aktivno magmatsko tijelo u Zemljinoj kori

Ispod Uturuncua, na dubini od oko 10 do 20 kilometara, nalazi se ogroman rezervoar magme nazvan magmatsko tijelo Altiplano-Puna. Prostire se na otprilike 200 kilometara i najveće je poznato aktivno magmatsko tijelo u Zemljinoj kori.

Prethodna istraživanja sugerisala su postojanje aktivnog hidrotermalnog sistema koji povezuje magmatski rezervoar i planinski lanac, ali nije bilo jasno kako magma i tekućine međusobno djeluju unutar te mreže. Koristeći signale iz više od 1.700 seizmičkih događaja između 2009. i 2012. godine, naučnici su proizveli visokorezolucijske slike plitke kore ispod Uturuncua.

Takođe su zabilježili električne i gravitacijske promjene pod zemljom te promjene u hemijskom sastavu stijena, otkrivajući dosad neviđene detalje sistema kanala ispod i unutar vulkana kroz koje je cirkulisala geotermalno zagrijana tekućina.

“Ne bilježimo porast seizmičnosti”

Istraživači su otkrili da, kako je magmatsko tijelo zagrijavalo podzemnu tekućinu i oslobađalo gasove, gas i tekućina migrirali su prema gore i sakupljali se u komorama ispod vulkanskog kratera. Njihovo kretanje kroz Uturuncu izazvalo je potrese, oslobađanje pare i deformaciju vulkanske stijene te podizanje površine od oko jedan centimetar godišnje.

Unutrašnja dinamika Uturuncua ne samo da objašnjava njegovu aktivnost, već i sugeriše da se ovaj “zombi” neće uskoro probuditi, rekao je koautor studije Mike Kendall, profesor i voditelj odjela za nauku o Zemlji na Univerzitetu Oksford.

“Ne bilježimo porast seizmičnosti. Loš znak bio bi porast seizmičnosti, a zatim migracija seizmičnosti s velike dubine na mnogo pliće dubine – to je obično pokazatelj da se magma kreće”, rekao je Kendall za CNN. “Ne vidimo ništa slično tome”, dodao je. “Izgleda kao da vulkan samo ispušta gasove, ispušta paru i smiruje se.”

Korištenje više tehnika bilo je ključno za dovođenje podzemne strukture Uturuncua u fokus, prema geologu Benjaminu Andrewsu, direktoru Programa za praćenje globalne vulkanske aktivnosti pri Smithsonianovu Nacionalnom prirodoslovnom muzeju u Vašingtonu.

Pojedinačno metode istraživanja seizmičke aktivnosti, hemije i fizike stijena “daju zanimljive, ali donekle dvosmislene rezultate”, rekao je Andrews, koji nije učestvovao u studiji. Zajedno ove metode ukazuju na hidrotermalni sistem, a ne na nadiruću magmu kao uzrok aktivnosti Uturuncua, i pružaju uvid u međudjelovanje magme, stijena i tekućine ispod vulkana.

“Ovo istraživanje je važno za razumijevanje vulkana, granitnih stijena, rudnih tijela i formiranja kontinentalne kore”, rekao je Andrews. Takođe je važno prepoznati da neki vulkani mogu biti prilično aktivni, “ali ne nužno spremni za erupciju”.

Desetine zombi-vulkana

Tokom decenija Program za praćenje globalne vulkanske aktivnosti zabilježio je oko 50 zombi-vulkana starijih od oko 12.000 godina, ali mlađih od 2,6 miliona godina.

Njihovi znakovi aktivnosti su “uglavnom geotermalne značajke poput toplih izvora i fumarola (otvora kroz koje izlaze vrući gasovi)”, rekao je koautor studije Matthew Pritchard, profesor geofizike na Univerzitetu Cornell u Njujorku.

Budući da je Uturuncu jedan od desetina zombi-vulkana koje naučnici prate širom svijeta, nova otkrića mogla bi pomoći u identifikovanju onih koji prijete erupcijom.

Neki “zombiji” pokazuju povišene površinske temperature i već se istražuju kao potencijalni izvori geotermalne energije, kao i zbog svojih mineralnih naslaga, “a mnogi su spremni za dalja istraživanja”, rekao je Pritchard za CNN.

“Neki bi mogli biti u dugom, sporom opadanju aktivnosti, samo se hladeći od prethodnih toplijih vremena. Drugi bi mogli s vremenom pokazati povećanje aktivnosti”, rekao je. “Ali još ne znamo kako ih razlikovati.”

Proučavanje unutrašnje strukture vulkana moglo bi otkriti ciljeve za iskorištavanje geotermalne energije i pristup metalima koji su ključni za tehnologije, poput bakra, nikla i platine, dodao je Kendall.

Ova kombinacija metoda mogla bi biti korisna za analizu bilo koje vrste vulkana, ne samo “zombija”. “To je zaista dobar način za bolje razumijevanje anatomije vulkana, u kojoj je fazi razvoja”, rekao je. “To je vrlo važno za procjenu rizika i opasnosti.”

Related Topics:

Svijet

HAKERI KIMA DŽONG UNA STVORILI AI ORUŽJE! Sjeverna Koreja automatizuje sajber napade na dosad neviđen način!

Sjevernokorejska hakerska grupa izradila je alatke za modeliranje jezika i sastavila softver koji bi mogao da pomogne u automatizaciji sajber napada, analizi ukradenog materijala i stvaranju ubjedljivijih fišing kampanja, saopštila je danas južnokorejska firma za sajber bezbjednost Genijans.

Obrada podataka bez eksternih servisa

Kako se navodi, alati bi mogli da omoguće operaterima da obrađuju dokumente bez slanja osjetljivih informacija spoljnim AI servisima.

Genijans je, takođe, pronašao okvire za razvoj AI agenata, softver za pretvaranje govora u tekst i Kursor, alat za kodiranje uz pomoću vještačke inteligencije, na infrastrukturi koju je povezao sa pomenutom kampanjom.

Dokumenti dizajnirani da dovedu u zabludu

Nalazi ukazuju na to da Kimsuki ide dalje od korišćenja generativne vještačke inteligencije za kreiranje mamaca za fišing i gradi kapacitete za integraciju postojećih modela vještačke inteligencije u razvoj zlonamernog softvera, analizu podataka i automatizaciju napada, navodi se u saopštenju kompanije Genijans, a prenosi Tanjug.

Materijali su dizajnirani tako da liče na legitimne investicione izvještaje i druge dokumente sa radnog mjesta, navodi se u saopštenju.

Ministarstvo finansija SAD je 2023. godine sankcionisalo Kimsuki kao grupu za sajber špijunažu koju kontroliše sjevernokorejska vlada, saopštivši da je ta grupa prikupljala obavještajne podatke u svrhu podrške strateškim ciljevima Pjongjanga, podsjeća Rojters.

Nastavi čitati

Svijet

“IRAN JE IZ RATA IZAŠAO JAČI NEGO PRIJE”! Predstavnik Hezbolaha se žestoko narugao Trampu i Netanjahuu

Husein Džaši, član proiranske frakcije Lojalnost otporu u libanskom parlamentu i predstavnik libanske militantne grupe Hezbolah, ocijenio je da je Iran izašao iz rata jači nego ranije.

okom govora o nedavnim dešavanjima u zemlji i regionu, Džaši je rekao da je rat koji su pokrenuli izraelski premijer Benjamin Netanjahu i američki predsjednik Donald Tramp, sa ciljem da se sruši ili oslabi Iran, završen širenjem regionalnog iranskog uticaja i nepovoljno po napadače, prenosi danas iranska novinska agencija Tasnim.

– Naš region danas svedoči velikoj američko-cionističkoj zaveri za uspostavljanje dominacije u regionu i pljačku resursa. Ali projekat otpora odbacuje američku dominaciju i hegemoniju. Svi su vidjeli da rat SAD i Izraela protiv Irana nije postigao nijedan od svojih ciljeva, a Amerikanci do danas nisu uspjeli da deblokiraju Ormuski moreuz – rekao je Džaši.

On je ukazao na unutrašnju krizu u cionističkom režimu i otpuštanje vojnih i bezbjednosnih zvaničnika nakon što izraelski režim nije uspio da ostvari svoje ciljeve protiv Irana.

– Obavještajna služba Mosad otpustila je dvojicu svojih visokih zvaničnika i smatra ih odgovornim za neuspjeh obavještajnih aktivnosti u vezi sa svrgavanjem iranskog režima – rekao je Džaši i upozorio na opasnost direktnih pregovora sa Izraelom i “eliminisanje principa neprijateljstva prema cionističkom entitetu”.

Nastavi čitati

Svijet

STIŽE POMRAČENJE SUNCA, ALI I KATASTROFA? Hitno upozorenje u Španiji zbog prijetnje od požara!

U Španiji je proglašen crveni alarm zbog rizika od požara koji bi, kako se strahuje, mogli da budu izazvani nepažnjom tokom predstojećeg masovnog posmatranja pomračenja Sunca, preneli su danas španski mediji.

Zbog ekstremnog rizika od požara zatvaraju se parkovi prirode i suspenduju javne aktivnosti i festivali koji su ranije najavljivani, prenosi dnevnik “Pais”.

Razorni požari koji su nedavno opustošili hiljade hektara u Avili i Madridu narušili su pozitivnu atmosferu uoči predstojećeg posmatranja pomračenja Sunca 12. avgusta, kada će, kako je najavljeno, milioni ljudi krenuti u planinske predele da posmatraju totalno pomračenje Sunca

Delovi Španije koji će privući najviše posetilaca zabranili su pristup zaštićenim područjima i šumskim putevima, a u nekim delovima te zemlje najavljene su vanredne mere kako bi se sprečili požari i ljudske tragedije.

Neće biti dozvoljeno paljenje roštilja, vatrometi, kao ni parkiranje vozila blizu suve vegetacije i strogo će se voditi računa da se zadržavaju opušci cigareta i da se ne staje na bankinama ili da se blokiraju pristupi vozilima hitnih službi u slučaju potrebe.

Španska ministarka za ekološku tranziciju i demografiju Sara Agesen prošle nedelje je na konferenciji za medije pozvala na oprez.

“Vegetacija je izuzetno suva i jedna mala iskra, jedna neopreznost, mogu da izazovu šumske požare sa razornim posledicama po ljude, ekosisteme i prirodno nasleđe”, upozorila je Agesen.

Od početka godine evropski sistem informacija o šumskim požarima (EFFIS) registrovao je 391 požar i 222.783 hektara spaljene zemlje u Španiji.

Opština Tres Kantos u Madridu odlučila je da suspenduje planirane aktivnosti.

“Ove godine smo u izuzetnoj situaciji. S obzirom na tragične okolnosti požara koji su pustošili šire područje Madrida, smatrali smo da je najbolje otkazati aktivnosti koje zahtevaju tehničku podršku, mašine ili generatore koji mogu da izazovu vatru”, izjavila je Elisa Lidija Miguel, v. d. gradonačelnice.

Međuministarska komisija za pomračenje, zadužena za međusektorsku koordinaciju u Španiji, uputila je apel i molbu da oni koji mogu gledaju pomračenje od kuće i da ne putuju automobilom.

(Tanjug)

Nastavi čitati

Aktuelno