Ovim novcem poreskih poreznih obveznika nastoje da poprave međunarodni položaj Milorada Dodika i njegovog političkog kruga.

Prema posljednjim raspoloživim informacijama iz izvještaja objavljenih u registru stranih agenata u Sjedinjenim Američkim Državama, lobisti su Vladi Republike Srpske i Miloradu Dodiku u posljednjim mjesecima ispostavili ceh od 4,2 miliona dolara, saznaje Fokus. To je oko 7,3 miliona KM!

Vlasti Republike Srpske godinama ulažu značajna javna sredstva, praktično narodni novac iz Republike Srpske, u lobiranje u SAD. Ovim novcem poreznih obveznika nastoje da poprave međunarodni položaj Milorada Dodika i njegovog političkog kruga, oslabe pritisak međunarodnih institucija te osiguraju podršku za političke ciljeve koji uključuju veće nadležnosti, pa i nezavisnost Republike Srpske.

Ceh ispostavio i lobista Rod Blagojević

Fokus donosi informacije koje su sročene u posljednjim izvještajima lobističkih kuća koje je angažovala vlast Republike Srpske.

Lobistička kuća RRB Strategies bivšeg guvernera američke savezne države Illinois i bivšeg osuđenika za korupciju Roda Blagojevića ispostavila je račun Republici Srpskoj od 700.000 dolara za usluge u protkelom period. Blagojević je, prema izvještaju, imao i “podizvođača radova” Subject Strategic American Solutions, kojem Republika Srpska mora da plati dodatnih 167.500 dolara.

Prema ugovoru kojeg je Republika Srpska s RRB Strategies potpisala prošle godine ovim lobistima je već isplaćeno 832.000 KM.

Lobistička kuća DCI Group AZ, LLC, prema njihovom izvještaju, imala je je više klijenata. Osim Vlade Republike Srpske, klijenti su bili subjekti iz Nigerije, Mijanmara i Dominikanske Republike. Ukupan iznos lobiranja za sve navedene subjekte je 6,351.325 dolara. Na Republiku Srpsku otpada oko dva miliona dolara.

Stokes Strategies LLC za RS je ispostavio fakturu od 500.500 dolara. Lani je vlast Republike Srpske, kako je objavio Fokus, ovoj lobističkoj kući mjesečno plaćala 112.000 KM.

Iznosi drugih lobističkih kuća

Dodik i Vlada Republike Srpske sa lobističkom kućom Lucas Compton LLC, kako je izvjestio Fokus, ugovor su potpisali s početkom 2026. godine. Sada su Republici Srpskoj ispostavili fakturu od 368.187 dolara. Konsultant ove lobističke kuće je i bivši šef Misije OSCE-a u BiH Džonatan Mur.

I firma Zell & Associates International Advocates LLC, koju je osnovao američko-izraelski advokat Mark Zel ispostavila je facture vlastima Republike Srpske  i to u iznosu od 267.000 dolara. Ranije je Republika Srpska tom subjektu plaćala iznos od 840.000 dolara.

Continental Strategies LLC ispostavio je fakturu vlastima Republike Srpske u iznosu 210.000 dolara. Riječ je o američkoj lobističkoj firmi koja je registrovala Republiku Srpsku kao svog klijenta i čiji ugovor predviđa mjesečnu naknadu od 35.000 dolara. Podaci su posebno važni zbog izvještaja da je firma pomogla u organizaciji dolaska Trampovih političkih saradnika Krisa Lašivite i Džejmsa Blera u Banju Luku početkom oktobra.

Kako je Dodik prouzrokovao aferu u SAD

Nakon toga je nastala nova politička afera u Vašingtonu. The New York Times objavio da su Kris Lašivita , jedan od vodećih operativaca Trampove predsjedničke kampanje 2024. godine, i Džejms Bler, Trampov savjetnik i zamjenik šefa kabineta Bijele kuće koji je privremeno napustio tu funkciju, boravili u Banjaluci uoči izbora 4. oktobra kako bi pomogli vlastima Republike Srpske.

Prema navodima medija, svaki od njih dobio je stotine hiljada dolara, a njihov angažman, barem prema dijelu izvještaja, uključivao je savjetovanje o izbornim pravilima i opremi za glasanje. Posebnu pažnju izazvala je činjenica da obojica istovremeno rade za MAGA Inc., politički fond koji podržava Trampa i pomaže republikanskim kandidatima uoči novembarskih izbora za Kongres.

Prema pisanju portala Semafor, putovanje je pomogla organizovati lobistička firma Continental, koju je Republika Srpska angažovala uz mjesečni honorar od 35.000 dolara.

Tramp se nakon objave afere javno distancirao od dvojice saradnika, poručivši da će ih otpustiti ako utvrdi sukob interesa. Slučaj je otvorio pitanja o preplitanju privatnih lobističkih poslova, političkih interesa Trampovog kruga i korištenja javnog novca Republike Srpske za jačanje Dodikove političke pozicije.

(Fokus) Foto: AP

Cijena projekta HE “Bistrica” porasla je za nevjerovatnih 66 odsto, tačnije umjesto 201 milion maraka, ukupna investicija se sada procjenjuje na preko 335 miliona KM.

Iako se dokapitalizacije i ogromni finansijski izdaci pravdaju tekućim radovima i sanacijom klizišta, u zapisniku sa posljednje sjednice akcionara “HE na Drini”, koje finansiraju izgradnju HE “Bistrica”, ostalo je ubilježeno ozbiljno upozorenje – troškovi divljaju, a jasnih informacija o razlozima i efektima tolikog poskupljenja nema.

Naime, na Skupštini akcionara “HE na Drini”, glasovima predstavnika državnog kapitala, donesena je odluka da se “HE Bistrica” po ko zna koji put dokapitalizuje, ovaj put sa 21,5 miliona KM,.

Uzdržani su bili  predstavnici “Euroinvestment” fonda koji su jedan od manjinskih. akcionara

„Glasamo uzdržano iz razloga što nemamo dovoljno informacija o efektima ove odluke, kao i o razlozima za donošenje iste. Činjenica je da se povećavaju troškovi izgradnje HE „Bistrica“, te je od početne vrijednosti investicije koja je iznosila 201.086.796 KM korekcijom troškova utvrđena nova vrijednost investicije koja iznosi ukupno 335.420.076 KM“, upozorili su u ovom fondu.

Pored drastičnog poskupljenja samog projekta, zapisnik sa sjednice razotkriva i niz ozbiljnih proceduralnih i  finansijskih anomalija.

Milionska ulaganja se vrše na slijepo

Skupština je u konačnici, kako je napomenuto, izglasala novu dokapitalizaciju HE “Bistrica” u iznosu od 21,5 miliona KM, prebacivanjem ranijih pozajmica u osnivački ulog, prvenstveno radi održavanja ugovora sa kineskom korporacijom AVIC, koja gradi hedroelektranu.

Međutim, u zapisnik je ušlo i zvanično upozorenje Investiciono – razvojne banke, predstavnika državnog kapitala, da se ovo višemilionsko ulaganje pravda time da će biti uvršteno u Plan poslovanja za 2026. godinu, iako taj plan uopšte nije usvojen ni razmatran, iako je u momentu održavanja sjednice planska godina već bila pri kraju.

Posebna pažnja skrenuta je na apsurdnu situaciju da je sjednica održana krajem godine, što znači da je prošlo više od pola poslovne odnosno planske godine (tačnije deset mjeseci), a preduzeće i dalje funkcioniše i donosi odluke o desetinama miliona KM bez usvojenog godišnjeg plana poslovanja.

Posebno je zanimljiv pravni manevar oko same registracije novog kapitala.

Naime, predstavnici državnog kapitala otvoreno su priznali da ovo pitanje zapravo i nije u nadležnosti ove Skupštine, ali su morali glasati „ZA“ kako bi prevazišli blokade pred Okružnim privrednim sudom u Trebinju.

Sud je, naime, ranije odbijao upise dok se u priču nije uključilo resorno ministarstvo i dok se izmjene osnivačkih akata nisu pogurale preko Skupštine akcionara matičnog preduzeća.

Perišić od notarke tražio da ovjeri sjednicu bez važećih dokumenata

Koliko neozbiljno se pristupa sjednicama na kojima se raspravlja o milionskim ulaganjima svjedoči i potez direktora “HE na Drini” Nedeljka Perišića koji je na samom zasjedanju skupštine priznao da nemaju važeći izvod iz sudskog registra, odnosno službeni dokument koji potvrđuje pravni status firme, njeno rukovodstvo, ovlaštenje i zastupanje, pa je preuzeo svu odgovornost na sebe i tražio od notarke da ipak ovjeri sjednicu i donesene odluke, dok je novi izvod izvađen tek tri dana kasnije.

“HE na Drini” su zadnji put dokapitalizovale svoju kćerku firmu krajem februara ove godine i to sa 14 miliona KM.

Do sada su u dokapitalizaciju ovog preduzeća, čija gradnja je počela krajem 2021. godine, uložene desetine miliona maraka.

Podsjećamo, Republika Srpska je 2019. godine po drugi put postala vlasnik preduzeća „HE Bistrica“.

Riječ je o preduzeću koje je Srpska 2008. godine prodala firmi „Kaldera company“ za 6,8 miliona KM, a zatim ga 11 godina kasnije ponovo otkupila, ali po daleko većoj cijeni. Naime, Srpska je „Kalderi“ za ovo preduzeće dala 21,6 miliona KM.

(Capital) Foto: AI Gemini

Kako je moguće da u Republici Srpskoj na biračkim spiskovima ima čak 25 posto više birača nego što ima punoljetnih stanovnika? Šta nam zapravo govore procenti izlaznosti na izborima i koliko ljudi zaista živi u u Republici Srpskoj, a koliko ukupno u Bosni i Hercegovini?

Istorijski minum od 42% ukupne izlaznosti na izbore u BiH ogolio je pitanje koliko ljudi živi u Republici Srpskoj odnosno BiH?

Na talasu poslijeratnog optimizma 1996. godine glasalo je rekordnih 2.509.915 ljudi, odnosno 83 posto. Do 2012. godine taj broj pada na 1.776.800 – što je prelomna godina, jer nakon ukidanja viza počinje masovni egzodus.

U 2016. godini zabilježeno je 1.791.340 glasača, nakon čega kreće konstantan pad. 2020. godine glasalo je 1.649.900 ljudi, da bi na ovogodišnjim izborima 2026. godine taj niz bio zaokružen sa svega 1.400.000 izašlih birača, odnosno 41,4 odsto.

Popis iz 2013. godine pokazao je 3,5 miliona stanovnika u BiH, iako ih je realno bilo oko 3 miliona, navodi demograf Aleksandar Majić. Danas, zvanične procjene za Republiku Srpsku kažu da u njoj živi 1.100.000 ljudi, ali te brojke ne računaju masovno iseljavanje.

„Definitivno broj stanovnika je manji od tih milion i 100 hiljada ali ako uzmemo tih milion i 100 hiljada i uzmemo birački spisak vidimo da je 140.000 ljudi više na biračkom spisku… ako izumemo samo punoljetna lica i uporedimo sa biračkim spiskom dobijamo podatak da je 25 procenata više glasača nego punoljentih lica u Republici Srpskoj, što je stvarno apsurd“- kaže za BN Aleksandar Majić, demograf

Biračke spiskove puni dijaspora, jer se oni vode po prebivalištu, a ne po stvarnom boravku, ali kada se oduzmu svi oni koji su se odselili, otkriva se potpuno drugačija slika, dodaje Majić.

„Ako uzmemo procjenjeni broj stanovnika i izuzmemo samo punoljetna lica i vidimo kolika je izlaznost bila na izborima koliko je ljudi glasalo dobijamo 62 procenta izlaznosti u Republici Srpskoj na osnovu procjena, međutim na osnovu realnog stanja izlaznost je definitivno preko 70 procenata“ – Aleksandar Majić, demograf.

Međutim, dio zasluga za vidljiv pad broja glasača ove godine pripada i novim tehnologijama, smatra demograf Aleksandar Čavić.

„Sama činjenica biometrijske identifikacije birača dovela je do veće kontrole izbornog procesa, pa je zabeležena izlaznost zapravo stvarna izlaznost, a ne fiktivna, kako je sudskim presudama utvrđeno u ranijim izbornim ciklusima,“ naveo je Čavić.

Činjenica da je u BiH više od 300.000 manje izašlih birača u odnosu na izbore prije četiri godine, upozorava – birališta se prazne mnogo brže nego što to zvanične statistike pokazuju.

(BN)