Serija prijetećih i-mejlova o navodno postavljenim eksplozivnim napravama u školama širom Srpske, zbog kojih je u četvrtak, 18. decembra, prekinuta nastava i evakuisani učenici, dio je šireg plana izazivanja straha i nestabilnosti, ocijenili su stručnjaci za bezbjednost upozoravajući da institucije moraju dosljedno reagovati na svaku prijetnju bez obzira na to da li je lažna ili stvarna.

U prijetećim i-mejlovima navedeno je da je eksploziv postavljen u školama uz zahtjev za isplatu novca u kriptovalutama radi navodnog sprečavanja eksplozije. Poruke su sadržavale i ekstremističku i terorističku retoriku, što je dodatno uznemirilo javnost i roditelje te pokrenulo hitnu reakciju nadležnih bezbjednosnih organa.

Ministarstvo unutrašnjih poslova RS saopštilo je, između ostalog, da je Republičko javno tužilaštvo dojave o bombama u školama okvalifikovalo kao krivično djelo terorizam.

Stručnjak za bezbjednost Slobodan Župljanin istakao je za “Glas” da ovakve aktivnosti nisu izolovan incident, već kontinuitet djelovanja usmjerenog na podizanje tenzija u Srpskoj i destabilizaciju društva. Prema njegovim riječima, cilj je da se izazovu panika, uznemirenost i poremećaj u normalnom funkcionisanju institucija, prije svega obrazovnog sistema, kako bi se vlast i građani bavili nametnutim krizama, a ne suštinskim problemima.

Župljanin smatra da je intenziviranje ovakvih prijetnji povezano sa složenom geopolitičkom situacijom na globalnom i regionalnom nivou, kao i promjenama u spoljnopolitičkom pristupu Sjedinjenih Američkih Država prema Balkanu i BiH. On naglašava da su lažne dojave o bombama postale globalni trend, jer predstavljaju jedan od najjeftinijih i najlakših načina za izazivanje opšteg straha, uz minimalan rizik da počinioci budu otkriveni.

– Dovoljno je da se pošalje jedan i-mejl i već imate evakuacije, prekid nastave, uznemirenu djecu i roditelje koji napuštaju svoja radna mjesta kako bi došli po njih. Iako su u većini slučajeva prijetnje lažne, ne smije se dozvoliti da nas veliki broj takvih dojava opusti, jer jedna može biti stvarna – upozorio je Župljanin ističući da MUP RS mora i ubuduće postupati isključivo po propisanim protokolima.

Sličnog stava je i dekan Elektrotehničkog fakulteta Univerziteta u Banjaluci Zoran Đurić koji je pojasnio da u digitalnom saobraćaju uvijek ostaje određeni trag, ali da je pitanje koliko je on dostupan i upotrebljiv istražnim organima. On je naglasio da se prijeteće poruke ne smiju filtrirati niti ignorisati, jer mogu biti realne te da je jedini efikasan način suzbijanja ovakvih pojava otkrivanje i kažnjavanje počinilaca.

– Moguće je utvrditi preko kojeg, odnosno kojih servera su poruke poslate, ali je potrebno ustanoviti ko je korisnik koji je i-mejl poslao. To u nekim slučajevima može biti izuzetno komplikovano, posebno ako ta osoba koristi sisteme za anonimizaciju pristupa internetu ili šalje poruke preko javnih vaj-faj mreža. Ipak, trag uvijek postoji – naveo je Đurić.

Kako je saopšteno iz MUP-a, policijski službenici postupali su u skladu sa Uputstvom u slučaju prijetnje postavljenom eksplozivnom napravom nakon što je više škola širom Srpske juče prijavilo da je primilo i-mejlove prijetećeg sadržaja. Kontradiverzioni pregledi su, do zaključenja ovog broja, obavljeni u 334 osnovne i četiri srednje škole u Srpskoj, nakon prijetećih i-mejlova, a učenici su iz bezbjednosnih razloga vraćeni kućama.

Prijeteće poruke primile su škole u Banjaluci, Laktašima, Kozarskoj Dubici, Kostajnici, Milićima, Derventi, Palama, Šamcu, Srpcu i Sitnešima, kao i u većini opština regije Birač, uključujući Zvornik, Bratunac i Srebrenicu. U svim slučajevima postupano je preventivno, bez incidenata, a nadležni organi nastavljaju rad na utvrđivanju porijekla prijetnji.

I na i-mejl adrese osnovnih i srednjih škola u Tuzlanskom kantonu juče je upućena poruka sa sadržajem u kojem se, između ostalog, prijeti aktiviranjem eksplozivne naprave. Sadržaj sa ekstremističkom retorikom je preveden sa nekog od stranih jezika posredstvom nekog onlajn alata.

Pripadnici Uprave policije MUP-a Tuzlanskog kantona od momenta prijave su, kako je navedeno, obavljali kontradiverzione preglede prostorija osnovnih i srednjih škola na čije adrese su upućene prijetnje o navodno postavljenim eksplozivnim napravama. U istrazi učestvuju i druge policijske agencije, a nadležni su naveli da su učenici evakuisani te da nema razloga za zabrinutost.