Pakistan i Iran su imali teške odnose u prošlosti, ali ovi napadi su najveći prekogranični incidenti posljednjih godina.

Poslije rata u Ukrajini, krvavog sukoba između Izraela i Hamasa i sve ozbiljnijih napada Huta na trgovačke brodove u Crvenom moru, otvorila se još jedna krizna tačka. Pakistan, nuklearno naoružana država, izvela je preko noći raketne udare na teritoriju Irana, druge velike islamske države, koja se smatra glavnim faktorom nestabilnosti na Bliskom istoku.

Pakistansko raketiranje ciljeva na iranskoj teritoriji došlo je kao odgovor na nedavni iranski napad na pakistansku teritoriju. Podsetimo, Iran je prekjuče saopštio da je gađao baze militanata u Pakistanu.

Pakistan i Iran su imali teške odnose u prošlosti, ali ovi napadi su najveći prekogranični incidenti poslednjih godina. Pakistan je većinski sunitska zemlja u kojoj dominira ekstremno konzervativna islamistička vlada, dok je Iran većinski šiitska zemlja kojom dominiraju podjednako konzervativni verski lideri. Šiiti i suniti širom svijeta nisu, najblaže rečeno, prijateljski raspoloženi jedni prema drugima.

Šta se desilo posljednjih dana?
Pakistan je sinoć izveo napade unutar Irana, ciljajući na separatističke militante, saopštilo je pakistansko ministarstvo spoljnih poslova, dva dana nakon što je Teheran saopštio da je napao baze militanata koji su povezani sa Izraelom na pakistanskoj teritoriji.

Iranski mediji javili su da je nekoliko projektila pogodilo lokaciju u provinciji Sistan i Beludžistan, koja se graniči sa Pakistanom, ubivši tri žene i četvoro dece, od kojih nijedno nije iranskog porijekla.

“Nekoliko terorista je ubijeno tokom ove operacije zasnovane na obavještajnim podacima“, navodi se u saopštenju pakistanskog ministarstva, opisujući je kao “seriju visoko koordinisanih i posebno ciljanih vojnih napada na teroristička skrovišta“.

“Pakistan u potpunosti poštuje suverenitet i teritorijalni integritet Islamske Republike Iran“, dodaje Ministarstvo spoljnih poslova, objašnjavajući da je “jedini cilj današnjeg čina bio da se osigura bezbjednost i nacionalni interes Pakistana, koji je najvažniji i ne može biti kompromitovan”

Pakistansko ministarstvo spoljnih poslova je u saopštenju navelo da ta zemlja “nema interesa da eskalira ovu situaciju”, u pokušaju da smiri tenzije nakon udara, koji je očigledno izveden u znak odmazde za iranski napad.

Pakistan je opozvao ambasadora iz Irana
Pakistanski obavještajni izvor rekao je Rojtersu da su napadi izveli vojni avioni. “Naše snage su izvele napade na militante iz Beludžistana unutar Irana“, rekao je jedan obavještajni zvaničnik u pakistanskoj prestonici Islamabadu.

“Ciljani militanti pripadaju BLF-u“, dodao je on, misleći na Oslobodilački front Beludžistana, koji traži nezavisnost pakistanske provincije.

S druge strane, dva dana ranije, tvrdi Teheran, gađao je baze militanata povezanih sa Izraelom u Pakistanu. Pakistanske vlasti javljaju da su pogođeni civili i ubijeno dvoje djece, upozoravajući na posljedice za koje će biti odgovoran Teheran.

Islamabad je juče opozvao svog ambasadora iz Irana.

“Ovo povećava rizik od eskalacije, ali…”
Analitičari kažu da odgovor Pakistana nije iznenađujući i da odgovara iranskom jer je predstavljen kao specifičan napad na pobunjenike.

“Odmazda Pakistana zaista povećava rizik od eskalacije, ali pruža priliku da se odmakne od toga. Dvije strane su sada izjednačene”, rekao je Majkl Kugelman, direktor za Južnu Aziju u Vilson centru, za BBC.

“Islamabad ima snažan interes da obnovi taktiku odvraćanja, posebno u situaciji kada je Iran u ofanzivi u širem regionu, odnosno kada samostalno izvodi udare i koristi posrednike za napad na rivale. Da se ​​Pakistan uzdržao, suočio se sa rizikom od novih iranskih udara“, dodao je on.

Kina, snažan saveznik obje nacije, pozvala je obe strane na uzdržanost i izbjegavanje eskalacije. Analitičari kažu da su iranski udari ove nedjelje takođe bili podstaknuti trenutnom turbulentnom dinamikom na Bliskom istoku.

Teheran je rekao da ne želi da se miješa u širi sukob, ali grupe koje podržava sve više napadaju Izrael i njegove saveznike u znak solidarnosti sa Palestincima.