Divlje odlagalište otpada u Divoselu kod Gospića zagadilo je lokalne podzemne vode mikroplastikom, zaključak je vještaka koji je danas, 7. septembra, objavila hrvatska Kancelarija za suzbijanje korupcije i organizovanog kriminaliteta (USKOK).

Analiza pokazala šta je otpad ostavio u vodi

Vještaci su, kako se navodi u izvještaju, vodu testirali na tri mjesta oko divljeg odlagališta – uzvodno, neposredno uz otpad i nizvodno od njega, a rezultati su pokazali veliku razliku.

“Voda koja tek prilazi lokaciji gotovo je čista, dok ona koja prolazi ispod samog odlagališta nosi čak 89 odsto sve pronađene plastike”, navodi se u izvještaju, koji je objavio USKOK i dodaje:

“U toj vodi nizvodno izmjerena su čak 737 mikrograma polistirena (stiropora) po litru, što je u prirodi nezamislivo visoka koncentracija”.

Dalje se navodi da u čistim podzemnim vodama takve plastike uopšte ne bi smjelo biti, a ovdje ne samo da je ima u ogromnim količinama, nego se sa kišama u talasima ispire kroz porozni lički krš.

U podzemnim vodama pronađeni stiropor, PET i teflon

Dodaje se da se spektroskopska analiza otkrila je da se u podzemlju ne nalazi samo usitnjeni stiropor nego i polietilen od kojeg se prave vrećice i folije, polipropilen, PET ambalaža, ali i politetrafluoretilen (PTFE).

PTFE je, podsjećaju u izvještaju, poznatiji kao teflon, spoj iz porodice perfluoriranih spojeva, takozvanih “vječnih kemikalija” koje se u prirodi gotovo uopšte ne razgrađuju.

Vještaci su zaključili i da je specifična gustoća plastike gotovo jednaka gustoći vode, te da se čestice ne talože na dnu, nego ih podzemne vode bez ikakvog otpora nose kroz krške pukotine.

U Liku dovezeno 37.000 tona otpada

Podsjećamo, afera je eskalirala u februaru prošle godine kada su istražioci pokrenuli akciju protiv preduzetnika Josipa Šinceka i njegove firme, a istraga je otkrila da se u Liku godinama dovozio otpad iz Italije i Slovenije pod velom sirovine za navodnu proizvodnju građevinskih blokova.

Otpad je potom nekontrolisano zakopavan i ostavljan na otvorenom u osjetljivom krškom području. Riječ je o 37.000 tona otpada.

Više desetina građana u subotu, 5. septembra, u Zagrebu je na velikom protestu “Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku” i zatražili hitnu sanaciju terena, krivičnu odgovornost svih uključenih i prestanak pretvaranja Like u odlagalište opasnog otpada.

Njegova svetost patrijarh srpski Porfirije služi opijelo generalu Ratku Mladiću u Crkvi Svetog Luke u beogradskom naselju Vidikovac.

Patrijarhu saslužuje veliki broj arhijereja Srpske pravoslavne crkve.

JAT-ov avion udario je 1973. godine u vrh Maganika, a dijelovi letjelice u kojoj je poginula 41 osoba i danas se nalaze među stijenama ove crnogorske planine.

JAT-ov avion na letu JU 769 iz Skoplja ka Titogradu, današnjoj Podgorici, udario je 11. septembra 1973. godine u vrh Babin zub na planini Maganik u Crnoj Gori. Poginulo je svih 35 putnika i šest članova posade, a nesreća se i danas smatra najtežom u istoriji civilnog vazduhoplovstva na prostoru Crne Gore.

Avion tipa “Sud Aviation SE-210 Caravelle”, registarske oznake YU-AHD, poletio je iz Skoplja, a tokom većeg dijela leta nisu zabilježeni problemi. Kobna situacija nastala je prilikom približavanja aerodromu u Titogradu.

Posada je vjerovala da se letjelica nalazi bliže aerodromu nego što je zaista bila i započela je spuštanje kroz oblake, nesvjesna da se ispred aviona nalaze visoki vrhovi Maganika.

Kvar koji je prethodio tragediji
Prema rekonstrukciji koju je objavio specijalizovani portal Aero Telegraf, radio-far kod Mojkovca, koji je pilotima služio za navigaciju i određivanje položaja, tog dana nije radio ispravno.

Kontrola letenja dozvolila je posadi da se spusti na visinu od 6.000 stopa, odnosno približno 1.830 metara. Planinski vrhovi bili su prekriveni maglom, zbog čega piloti nisu mogli na vreme da uoče stijene prema kojima su letjeli.

Avion je u 10.21 udario u vrh Babin zub brzinom većom od 400 kilometara na sat. Od siline udara letjelica se raspala, a svih 41 ljudi u avionu poginulo je na mjestu.

Prema izjavama pilota i članova komisije koje su objavljene u tadašnjoj štampi, avionu je nedostajalo svega nekoliko metara da preleti vrh.

“Samo da je letio pet metara više, sve bi prošlo bez ikakvih posljedica”, navedeno je u jednom od arhivskih izvještaja koje prenosi hrvatski Express.

Avionom je upravljao Titov pilot
Kapetan aviona bio je Živojin Maglić, jedan od najiskusnijih pilota tadašnjeg Jugoslovenskog aerotransporta. Maglić je tokom karijere upravljao i avionima kojima je putovao predsjednik SFRJ Josip Broz Tito.

Kopilot je bio Nikola Vojvodić, dok su ostatak posade činili radio-telegrafista, mehaničar i članice kabinskog osoblja.

View this post on Instagram

A post shared by Radio i televizija Crne Gore (RTCG) (@rtcg_me)

Prve ekipe koje su helikopterima nadletele Maganik ugledale su dijelove aviona razbacane po nepristupačnom planinskom terenu. Zbog konfiguracije zemljišta helikopteri nisu mogli da slete, dok se veliki broj spasilaca, vojnika, lekara i meštana pešice probijao ka mjestu nesreće.

Potragu su otežavali magla, kiša i močvarno zemljište. Kada su ekipe konačno stigle do olupine, ustanovljeno je da niko nije preživio.

Porodice pomagale u identifikaciji
Identifikacija žrtava predstavljala je posebno težak zadatak. Pošto DNK analize u to vrijeme nisu postojale, ljekari su razgovarali sa porodicama i koristili podatke o odjeći, ličnim predmetima, ranijim operacijama i drugim karakterističnim obilježjima.

Posmrtni ostaci koje nije bilo moguće identifikovati sahranjeni su u zajedničkoj grobnici na groblju Čepurci u Podgorici.

O nesreći je kasnije snimljen dokumentarni film “Maganik 11.09”, za koji su autori istraživali arhive i razgovarali sa ljudima koji su učestvovali u pronalaženju olupine i identifikaciji poginulih.

Zbog sujeverja promijenili oznaku aviona
Za stradalu letelicu vezan je i neobičan detalj. Avion je prvobitno trebalo da dobije registarsku oznaku YU-AHC, ali je slovo “C” navodno preskočeno zbog sujeverja.

Dva ranija JAT-ova aviona čije su se oznake završavale tim slovom pretrpjela su udese, pa je “karavela” dobila oznaku YU-AHD. Promjena, međutim, nije uspjela da spriječi njen tragičan kraj.

Na vrhu Babin zub danas se nalazi spomen-ploča posvećena žrtvama. Metalni dijelovi aviona, motora i instalacija mogu se, prema navodima planinara, i dalje pronaći među stijenama Maganika.