Vještačka inteligencija ubrzava pronalaženje potencijalnih grešaka, ali ne znači da će svaka prijava biti tačna, niti da se svaka greška može jednostavno otkloniti.
Zbog ozbiljnog bezbjednosnog propusta, prošle sedmice privremeno su ugašeni pojedini državni sajtovi u Njemačkoj, Francuskoj, Belgiji, Holandiji, Finskoj i Češkoj.

Američka Nacionalna bezbjednosna agencija (NSA) i tim Evropske unije za odgovor na računarske incidente (CERT-EU) preporučili su da se sistemi koji ne mogu odmah da budu zaštićeni privremeno isključe sa interneta.

Uzrok je bila greška u PHP-u, programskom jeziku na kojem radi veliki dio interneta. Prema podacima W3Techsa, koristi ga gotovo sedam od deset sajtova za koje je poznato kojim su programskim jezikom napravljeni. Na PHP-u se zasnivaju i popularne platforme poput WordPressa, kao i softver koji koristi Vikipedija. Zbog novootkrivenih propusta, i Fondacija Vikimedija privremeno je isključila pojedine sisteme.

Ono što ovaj slučaj čini posebno zanimljivim jeste način na koji je problem otkriven.

Istraživači su uz pomoć vještačke inteligencije uspeli da pronađu i ispitaju ozbiljne slabosti koje su godinama promicale stručnjacima. Time su oni koji štite sisteme dobili priliku da reaguju prije napadača. Međutim, propusti u pripremi i objavljivanju bezbjednosnih ispravki pokazali su koliko se ta prednost brzo može izgubiti.

Greška je postojala u sistemu godinama
PHP je programski jezik koji omogućava da sajtovi obavljaju različite funkcije, od prijavljivanja korisnika i pretraživanja sadržaja do pristupa bazama podataka. Za razliku od onoga što korisnik vidi na ekranu, veliki dio njegovog posla odvija se u pozadini, na serveru.

Problem nastaje kada se ozbiljna greška nalazi u samom programskom jeziku, a ne u pojedinačnom sajtu. U takvoj situaciji mogu biti ugroženi i sistemi čiji su vlasnici poštovali sva pravila i vodili računa o bezbjednosti.

U ovom slučaju otkrivene su dvije kritične ranjivosti koje su, pod određenim uslovima, omogućavale napadačima da bez lozinke izvršavaju komande na serveru. To je moglo da dovede do preuzimanja kontrole nad sistemom, krađe podataka ili prekida rada servisa. Hitne bezbjednosne ispravke za ove programe objavljene su 21. oktobra.

Prema navodima kompanije Wiz, koja je učestvovala u istraživanju, problematični dijelovi programskog koda postojali su duže od deset godina.

Još zanimljivije je to što su programeri PHP-a prve naznake jednog od problema uočili još 2024. godine. Međutim, tada nisu uspjeli da utvrde kako bi neko mogao da ga iskoristi za stvarni napad. Razmatrano je više načina da se greška otkloni, ali je svako rješenje nosilo određene rizike, pa se donošenje odluke odužilo.

PHP Foundation, neprofitna organizacija koja podržava razvoj ovog programskog jezika, priznala je da je kašnjenje bilo posljedica problema u načinu odlučivanja, ali i nedostatka ljudi i sredstava.

Situacija se promijenila u avgustu 2026. godine, kada su istraživači, koristeći modele vještačke inteligencije kompanija OpenAI i Google, pokazali kako se postojeće slabosti mogu iskoristiti za napad.

Kompanija Wiz tvrdi da je jedan njen istraživač, uz pomoć vještačke inteligencije, za nedjelju dana uspio da uradi ono za šta bi ranije timu vrhunskih stručnjaka bili potrebni mjeseci. To je procjena same kompanije, koju nije moguće nezavisno potvrditi, ali dobro pokazuje koliko se brzo mijenjaju mogućnosti za pronalaženje bezbjednosnih propusta.

Vještačka inteligencija tako nije samo pomogla da se pronađe greška, nego i da se vidi kako je moguće iskoristiti ove propuste.

To baš pojačava važnost sajber bezbjednosti, tako da alati koji stručnjacima omogućavaju da brže otkrivaju ranjivosti mogu pomoći i napadačima da ih pronađu i iskoriste.

Kada su istraživači u avgustu prijavili otkrivene propuste, dogovoreno je da detalji ostanu poverljivi dok ne budu spremne bezbjednosne ispravke. Takav postupak je uobičajen u sajber bezbjednosti. Cilj je da proizvođači softvera i vlasnici sistema dobiju dovoljno vremena da otklone problem prije nego što informacije o njemu postanu dostupne napadačima.

Međutim, ovog puta plan nije sproveden do kraja.

Dan prije objavljivanja ispravki, na internetu su se pojavile prve informacije o ranjivostima. Iste večeri jedna od kompanija koje su učestvovale u istraživanju greškom je objavila snimak na kojem je prikazano kako se propust može iskoristiti za napad.

Iako je snimak brzo uklonjen, već je bio preuzet i počeo je da se širi internetom. Prema navodima PHP Foundation, to je ubrzalo razvoj alata za iskorišćavanje ranjivosti.

Problemi se tu nisu završili. Sljedećeg jutra druga kompanija je, mimo dogovorenog rasporeda, objavila verziju softvera koja je već sadržala ispravke. Na taj način napadači su dobili dodatnu mogućnost da proučavanjem izmjena otkriju gdje se tačno nalazio problem, dok veliki broj korisnika još nije mogao da instalira zvanično ažuriranje.

Ispostavilo se, međutim, da su pokušaji napada počeli i prije toga.

Amazon je saopštio da je u svojim sistemima za praćenje zlonamjernih aktivnosti zabilježio pokušaj iskorišćavanja ranjivosti još 17. oktobra, četiri dana prije zvanične objave. Riječ je o posebno pripremljenim sistemima koji služe kao mamac za napadače, kako bi bezbjednosni stručnjaci mogli da proučavaju njihove metode.

Nije poznato da li bi taj prvi pokušaj uspio na stvarnom sajtu. Ipak, nakon objavljivanja informacija o ranjivostima, bezbjednosne kompanije počele su da beleže nagli rast pokušaja napada.

Ovaj slijed događaja pokazuje da otkrivanje greške i njeno otklanjanje nisu isto. Vještačka inteligencija pomogla je stručnjacima da pronađu problem koji je godinama ostao neprimijećen, ali je sve što je uslijedilo ponovo zavisilo od ljudi, njihovih odluka i sposobnosti da se međusobno dogovore.

Tehnologija napreduje brže od sistema koji treba da je štite
Problem je nastao na ovolikoj a to je da veliki dio interneta oslanja se na softver čiju bezbjednost održava relativno mali broj ljudi.

Na održavanju i zaštiti PHP-a radi manji tim stručnjaka, među kojima su zaposleni koje finansira fondacija i volonteri. Istovremeno, zahvaljujući razvoju vještačke inteligencije, broj prijavljenih ranjivosti naglo raste.

Od početka jula, prema podacima PHP Foundation, bezbjednosni tim je obradio više od sto prijava za koje se ispostavilo da su netačne, da se ponavljaju ili da prijavljeni problem nije moguće potvrditi.

Vještačka inteligencija, dakle, ubrzava pronalaženje potencijalnih grešaka, ali ne znači da će svaka prijava biti tačna, niti da se svaka greška može jednostavno otkloniti.

Za takve poslove su i dalje potrebni iskusni programeri, vrijeme, novac i dobro organizovan proces odlučivanja.

Zbog toga PHP Foundation sada poziva kompanije i države čije usluge zavise od ovog programskog jezika da dugoročno finansiraju njegovu bezbjednost.

Ovo pitanje prevazilazi sam PHP. Kako modeli vještačke inteligencije postaju sve sposobniji, razmak između otkrivanja bezbjednosnog propusta i trenutka kada neko može da ga iskoristi postaje sve kraći.Institucije i kompanije zato više ne mogu da računaju na to da će imati nedjelje ili mjesece da reaguju. U pojedinim slučajevima presudni mogu biti sati.

Američka ambasada u Moskvi izdala je danas, 31. oktobra, hitno bezbjednosno upozorenje zbog ozbiljne prijetnje napadom na Muzej i park Caricino u ruskoj prijestonici. Prema upozorenju, postoji vjerodostojna prijetnja događajem koji bi mogao izazvati veliki broj žrtava.

Američke diplomate pozvale su svoje državljane da danas, 31. oktobra, izbjegavaju područje muzeja i parka te da se ne približavaju mjestima na kojima se okuplja veliki broj ljudi.

Na šta upozoravaju?
“Američka ambasada u Moskvi dobila je informacije o vjerodostojnoj prijetnji događajem koji bi mogao izazvati veliki broj žrtava danas, 31. oktobra, na području muzeja i parka Caricino”, stoji u upozorenju.

Ambasada nije objavila o kakvoj je tačno prijetnji riječ, ko bi mogao stajati iza nje niti na osnovu kojih je informacija izdala upozorenje.

Američkim državljanima savjetuje se da budu oprezni, prate lokalne medije, drže mobilne telefone napunjenim i uz sebe imaju identifikacione dokumente.

Security Alert: Threat to Tsaritysyno Museum Reserve in Moscow

The U.S. Embassy in Moscow is aware of a credible threat of a mass casualty event TODAY October 31, at the Tsaritsyno Museum Reserve in Moscow at Dolskaya Ulitsa 1, Moscow, Russia 11569. The U.S. government is coordinating with appropriate Russian authorities on a response.

Actions to take:

Avoid the Tsaritsyno Museum Reserve location TODAY, October 31, 2026. Avoid the area, stay alert, and avoid crowds.
Be aware of your surroundings.
Review your personal security plan.
Keep your cellphone charged in case of emergency.
Carry proper identification.
Monitor local media for any further information
Enroll in the Smart Traveler Enrollment Program (STEP ) to receive health and security updates.

Assistance:

U.S. Embassy Moscow, Russia
+7 495 728-5577
MoscowACS@state.gov
U.S. Embassy Moscow web page
State Department – Consular Affairs (+001) 888-407-4747 or (+001) 202-501-4444
Russia Country Information

Follow us on Facebook and Twitter

State Department – Consular Affairs

1-888-407-4747 or 1-202-501-4444

— Посольство США в РФ/ U.S. Embassy Russia (@USEmbRu) October 31, 2026

Amerikanci u kontaktu sa ruskim vlastima
Prema izvještaju ruskog nezavisnog medija Nova gazeta Evropa, američke vlasti koordiniraju odgovor na prijetnju sa ruskim vlastima.

Upozorenje se odnosi na muzejsko-parkovski kompleks Caricino, popularno mjesto za šetnju i kulturna dešavanja na jugu Moskve.

Ruski portal Fontanka objavio je da je za danas u kompleksu bio predviđen koncert orguljske muzike te da internet stranica muzeja u trenutku njihovog izvještavanja nije bila dostupna, prenosi Index.

Zašto SAD već upozoravaju svoje građane da ne putuju u Rusiju?
Američki Stejt department ranije je izdao upozorenje najvišeg, četvrtog nivoa, kojim svojim državljanima savjetuje da ne putuju u Rusiju.

Među razlozima navode se rizik od terorističkih napada, posljedice rata u Ukrajini i mogućnost proizvoljnog pritvaranja američkih državljana.

SAD upozorava i da njegova ambasada ima ograničene mogućnosti pružanja pomoći Amerikancima u Rusiji.

Za sada nema potvrde da se u Caricinu dogodio napad. Ruske vlasti nisu objavile pojedinosti o mogućoj prijetnji.

Protesti širom Evrope obilježeni su sukobima demonstranata i policije, a najdramatičniji incident dogodio se u Parizu, gdje je nekoliko žandarma pogođeno Molotovljevim koktelom.

Tokom trećeg dana protesta zbog rasta troškova života i socijalnih nejednakosti u Francuskoj privedeno je 520 osoba širom zemlje, saopštio je večeras, 31. oktobra, francuski ministar unutrašnjih poslova Loran Nunjez.

On je ocijenio da su se protestne povorke uglavnom ”odvijale dobro”, uprkos, kako je naveo, “neviđenom nasilju” pojedinih grupa koje su izazivale nerede i sukobljavale se sa policijom.

“Vidjeli smo izuzetno nasilne sukobe u kojima su učestvovale grupe od nekoliko stotina pojedinaca. Kao što se i očekivalo, i kao što sam i predviđao, svaki marš je sadržao grupe vandala i pljačkaša, od kojih su mnoge predvodili ekstremni ljevičari i radikalni ekstremni ljevičari”, rekao je Nunjez, prenosi Mond.

Govoreći na konferenciji za novinare, Nunjez je optužio grupe ekstremne ljevice za napade na pripadnike snaga bezbjednosti, a bacanje Molotovljevog koktela na žandarma u Parizu okarakterisao je kao pokušaj ubistva.

“Kada bacite Molotovljev koktel na barikadu kojom upravljaju službenici za sprovođenje zakona, ja to nazivam pokušajem ubistva”, naveo je Nunjez.

On je naveo da je pre protesta sprovedeno oko 40.000 preventivnih kontrola, od čega 15.000 na području Pariza i njegove okoline, ocenjujući da su te mjere bile posebno efikasne.

Kako je policajce zahvatio plamen?

U Parizu su se tokom sukoba čule eksplozije pirotehničkih sredstava. Snimke francuske televizije BFMTV prikazuju demonstranata koji bacaju zapaljive naprave na interventnu policiju, pri čemu je policajca zahvatio plamen.

‼️ [ 🇫🇷 FRANCE ]

🔸 Des images impressionnantes montrent plusieurs engins incendiaires lancés contre les forces de l’ordre, porte de Charenton, à Paris. L’un des policiers prend feu. https://t.co/tk3cEFaHEf

— Little Think Tank (@L_ThinkTank) October 31, 2026

Napetosti su porasle nakon što je povorka stigla do kraja odobrene rute na južnom kraju Pariza. Interventna policija naredila je okupljenima da napuste područje, ali se masa sporo razilazila.

Koliko je osoba privredeno?
Prema podacima Ministarstva unutrašnjih poslova, do 18 časova u subotu bilo je privedeno 296 osoba, dok je do 20 časova taj broj porastao na 520.

Nunjez je najavio da će policijske snage ostati angažovane tokom večeri i noći, posebno zbog mogućih novih okupljanja tokom proslave Noći vještica.

“Snage sprovođenja zakona ostaju mobilisane”, poručio je on i dodao da je lokalni policijski čas uspostavljen u nekoliko gradova.

Tokom dana zabilježeni su sukobi u više gradova, uključujući Pariz, Lion, Bordo, Marsej, Lil i Tuluz, a policija je u pojedinim intervencijama koristila suzavac, biber-sprej i vodene topove.

Protesti su održani u oko 30 francuskih gradova. Prema podacima Ministarstva unutrašnjih poslova, na ulicama se okupilo oko 320.000 ljudi, dok je omladinska međusindikalna organizacija procijenila da je učestvovalo gotovo 500.000 demonstranata, uključujući oko 200.000 u Parizu.

Ovo je treći veliki dan mobilizacije u Francuskoj u posljednje tri nedjelje, nakon protesta 17. i 24. oktobra.

Neredi na protestima u Njemačkoj, povrijeđeni policajci
Protesti generacije Z, održani danas, 31.oktobra, u oko 30 gradova širom Njemačke, prerasli su u više incidenata i sukoba sa snagama bezbjednosti, a prema procjenama policije na ulicama je bilo više od 100.000 ljudi.

Najozbiljniji sukobi zabilježeni su u Berlinu, Frankfurtu, Hamburgu, Kelnu i Štutgartu, gdje su pojedini demonstranti bacali flaše, kamenice i pirotehnička sredstva na policiju, palili barikade i izazivali nerede, prenosi Bild.

U Berlinu je policija više puta intervenisala, upotrebljavajući biber-sprej i privodeći učesnike nereda.

Demonstranti su palili pirotehnička sredstva, bacali petarde na policajce i formirali ljudske lance kako bi spriječili policijske intervencije.

Policija je proglasila skup završenim i pozvala okupljene da napuste područje.

U Frankfurtu je protest, na kojem je učestvovalo oko 8.000 ljudi, protekao mirno, ali je kasnije došlo do sukoba. Ministarstvo unutrašnjih poslova pokrajine Hesen procijenilo je da je oko 100 osoba učestvovalo u nasilju, bacajući flaše, kamenice i pirotehnička sredstva na policiju.

Prijavljeno je da je više policajaca povrijeđeno.

U Hamburgu je iza glavne željezničke stanice odjeknula snažna eksplozija petarde, a zabilježeno je i bacanje pirotehničkih sredstava na policijske službenike.

U Kelnu je policija zaustavila i opkolila oko 500 osoba za koje se sumnja da su sklone nasilju, a protiv njih su sprovedene provere identiteta.

Incidenti su zabilježeni i u Lajpcigu, gdje je policija upotrebila biber-sprej, kao i u Štutgartu, gdje su demonstranti bacali flaše i pirotehnička sredstva na policajce. U Diseldorfu je, nasuprot tome, protest protekao uglavnom mirno, uz oko 2.500 učesnika.

Demonstracije je organizovao pokret “Generacija Z rješava” (Gen Z regelt), a među glavnim zahtjevima mladih su bolje obrazovanje, pristupačniji životni troškovi, veća ulaganja u zaštitu životne sredine i protivljenje smanjenju socijalnih davanja i povećanju vojnih izdvajanja.

Njemačke bezbjednosne službe prethodno su upozorile na mogućnost da proteste iskoriste ekstremističke grupe. Zbog bezbjednosnih rizika, pojedini trgovci u više gradova zaštitili su izloge drvenim pločama.

Prema pisanju njemačkih medija, do večernjih sati širom zemlje povrijeđeno je više policajaca, dok su bezbjednosne snage nastavile intervencije i privođenja.

Protesti u Tirani: “Rama, podnesi ostavku”
Demonstranti u Tirani ponovo su se okupili i krenuli ka zgradi kancelarije premijera Albanije Edija Rame, nekoliko minuta nakon što ih je policija prethodno rastjerala.

Demonstranti su uzvikivali “Rama, podnesi ostavku”, dok je policija postavila bezbjednosni kordon i spriječila ih da priđu zgradi Vlade Albanije.

Nakon što su demonstranti odbili da se kreću trotoarom i pokušali da prođu kroz prostor ispred zgrade u kojoj je kancelarija premijera, policija je protiv njih upotrijebila biber-sprej, prenosi “Evronjuz Albania”.

U međuvremenu, operativne jedinice policije nastavile su patroliranje na više lokacija u Tirani, sa ciljem identifikovanja i privođenja osoba za koje se sumnja da su učestvovale u incidentima tokom protesta.

Nekoliko osoba privedeno je nakon sukoba ispred Ministarstva prosvjete, gdje je došlo do bacanja Molotovljevih koktela i sukoba demonstranata sa policijom.

Policija je prethodno, nakon upozorenja putem megafona i upotrebe vodenih topova, uspjela da rastjera okupljene i udalji ih iz bezbjednosnog perimetra.