Nosio je dres reprezentacije Jugoslavije 14 puta, ali je više upamćen po političkim akcijama tokom Prvog i Drugog svjetskog rata.

Jedan od najtalentovanijih jugoslovenskih fudbalera Emil Perška je praktično obrisan iz sportske istorije zbog političkog angažmana tokom Prvog i Drugog svjetskog rata. Najveći trag u klupskoj karijeri je ostavio u dresu Građanskog iz Zagreba, dok je za reprezentaciju Jugoslavije zabilježio 14 nastupa. Njegova smrt je i dan danas obavijena velom tajne.

Emil Perška je svakako bio kontroverzna ličnost, dovodio se u vezu sa ustaškim režimom, a 2019. godine je čak dobio svoju ulicu u Beogradu, ali je njen naziv hitno promijenjen.

Ko je bio Emil Perška?
Rođen je 1896. godine u Staroj Pazovi u slovačkoj porodici. Prema dostupnim informacijama, poslije Prvog svjetskog rata nije smio da se vrati u Jugoslaviju jer je bio vojni dezerter. Stoga je i ugovor sa Građanskim potpisao u Beču 1019. godine. Ubrzo je pomilovan, pa se vratio u Zagreb. Igrao je na prvoj utakmici tadašnje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, na olimpijskom turniru 1920. u Antverpenu. Dobre partije su ga preporučile u francusku ligu, ali se ubrzo vratio u Građanski.

Sa hrvatskim klubom je osvajio tri nacionalna prvenstva (1923. 1926. 1928). Za reprezentaciju Jugoslavije odigrao je 14 utakmica (1920 – 1927) i postigao dva gola. Debitovao je 28. avgusta 1920. protiv Čehoslovačke (0:7) na olimpijskom turniru u Antverpenu, a posljednji put je obukao nacionalni dres 31. jula 1927. opet protiv Čehoslovačke (1:1) u Beogradu, kada je postigao i jedini gol.

Prema nekim informacijama, tokom Drugog svjetskog rata bio je policijski službenik i vjerni pristalica ustaškog pokreta, što ga je na kraju koštalo glave. Takođe, aktivno se bavio novinarstvom pišući za tadašnje listove Večer i Sportski list.

Na slici šampionski sastav Građanskog iz 1923. godine:
Jaroslav Šifer, Vjekoslav Mesić, Dragutin Vragović, Hugo Kinert, Franz Mantler, Dragutin Bažant, Stjepan Pasinek, Rudolf Rupec, Emil Perška, Viktor Götz, Fritz Ferderber, Antun Pavleković, Dragutin Vrđuka, Dragutin Babić. pic.twitter.com/H91d72rOSy

— Zona Dinamo (@ZonaDinamo) October 1, 2023

Pucao na srpske vojnike
Emil je važio za hrvatskom nacionalistu, bio je učesnik pobune hrvatskih vojnika na Trgu bana Jelačića 1918. godine, kada je, prema nekim zapisima, kao mladi domobranski desetnik pucao na pripadnike srpske vojske. Ubrzo mu je potički angažman postao važniji od fudbala, pa je odbio da dalje nastupa za reprezentaciju Jugoslavije.

Upravo su ga radikalni stavovi i koštali života, pošto je 1945. preminuo pod nerazjašnjenim okolnostima. Nakon osnivanja Nezavisne Države Hrvatske, Perška se, prema dostupnim izvorima, stavio na raspolaganje novim vlastima. Radio je kao policijski službenik i pristalica ustaškog režima. Odlučio je da ostane u Zagrebu, gdje ga je zadesila kobna sudbina.

Navodno, neposredno nakon ulaska partizanskih jedinica u Zagreb 1945, Perška je lociran u svojoj kući. Prema jednoj verziji događaja, odbio je da se preda i pružio je otpor partizanima, pucajući na njih mitraljezom. U ovom vatrenom obračunu je nastradao, ali njegovo tijelo nikada nije pronađeno, niti je poznato gdje se nalazi njegov grob.

Dobio ulicu u Beogradu
Prije nekoliko godina, tačnije 2019. godine u Beogradu se dogodio presedan. Perška je dobio svoju ulicu, a u obrazloženju odluke je stajalo da je Perška bio profesionalac, zvijezda jugoslavenskog fudbala i prvi igrač koji je odigrao 10 utakmica za nacionalni tim Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Ipak, pozadina je bila mnogo drugačija. On je kao hrvatski nacionalista i policijski službenik učestvovao u brojnim akcijama ustaškog režima, pa je ova odluka hitno preinačena.

“Perška je u najboljem slučaju kontroverzna ličnost, dok je iz ugla naučne istoriografije apsolutno neprihvatljiv za pozitivnu memorijalizaciju u vidu imena ulice, naročito ako se ima u vidu da je narodni heroj Stjepan/Stevan Filipović ostao bez ulice u korist pripadnika policije NDH koji je pod nerazjašnjenim okolnostima ubijen u borbama za oslobođenje Zagreba u maju 1945. godine”, rekao je tada istoričar Dejan Ristić i dodao da je Perška sasvim sigurno stradao u sukobu sa Narodnooslobodilačkom vojskom Jugoslavije.

– Vojska Srbije raspolaže supersoničnom kvazi-balističkom raketom dometa najmanje 250 kilometara, a vijest o tom naoružanju u susjednim državama pokrenula je medijske tvrdnje da bi takva sposobnost mogla promijeniti odnos snaga u regionu.

Portal “Tango Six” otkrio je da je riječ je o kineskoj raketi vazduh-zemlja CM-400 i da su dvije rakete ovog tipa juče, 9. marta, uočene na višenamjenskom borbenom avionu MiG-29SM+ Ratnog vazduhoplovstva i protivvazduhoplovne odbrane Srbije.

Jedini u regionu

Vazduhoplovno ubojno sredstvo brzine i dometa koje ne posjeduje ni jedna oružana sila u širem regionu najvjerovatnije se odnosi na nedavne najave Aleksandra Vučića, predsjednika Srbije.

“Ljudi ne sanjaju šta sve imamo, šta sve nabavljamo, ne sanjaju”, rekao je nadavno on.

Činjenicu da je RV i PVO korisnik ovog vazduhoplovnog ubojnog sredstva indirektno je nagovijestio general Milan Mojsilović, načelnik Generalštaba Vojske Srbije.

On je u februaru, govorivši o raketnom sistemu PULS, izjavio da u vazduhoplovnoj komponenti Srbija ima ubojna sredstva sličnog maksimalnog dometa i ubojne moći.

Nedorečenost generala podstakla je “Tango Six” da analizira šta bi moglo doći u obzir, kao i da li je mislio na dalekometno naoružanje kojim raspolaže ratno vazduhoplovstvo.

U tom tekstu su, između ostalog, kao jednu od mogućih opcija, upravo naveli i kinesku raketu CM400AKG za koju se može naći i informacija da je protivbrodska. Međutim, riječ je o višenamjenskom vazduhoplovnom ubojnom sredstvu.

Šta se zna o raketi

Raketa se u javnosti pojavila 2013. godine, pouzdanih podataka o opcijama dometa nema, osim onih da je minimalni 250 kilometara uz pominjanje dometa od 300, pa čak i 400 kilometara.

Pomenuti specijalizovani portal navodi kako je prvi put raketu uživo vidio na prošlogodišnjem vazduhoplovnom sajmu u Dubaiju. Na prošlogodišnjem sajmu “Partner” ova raketa, ističu, nije bila prikazana ni u formi makete.

Za ovu raketu proizvođač CASIC navodi da ima dužinu 5,1 metar, kalibar 400 mm, brzinu u završnoj fazi leta 4,5 maha i masu od 910 kg.

Postoje dvije vrste bojeve glave: razorna mase 150 kg i probojna mase 200 kg.

Navođenje je kombinovano, inercijalno uz korekciju putem GNSS, a u završnoj fazi uz pomoć infracrvenog ili optoelektronskog tragača. Za kružno odstupanje od cilja (CEP) se navodi da je 5-10 metara. Takođe se nudi opcija sa pasivnim radarskim tragačem, i to u protivbrodskoj varijanti kada je CEP navodno 5 metara.

Prva medijska izvještavanja o raketi 2013. godine nastala su upravo na vazduhoplovnom sajmu u Dubaiju. Opcije navođenja tada su zaintrigirale i najiskusnije vazduhoplovne novinare. Kinezi su marketinški raketu nazvali i “ubicom nosača aviona”.

Pakistan koristio raketu

Jedini do sada poznati inostrani korisnik CM400AKG je Pakistan. Toj azijskoj zemlji ove rakete su integrisane na višenamjenske borbene avione JF-17 “Thunder”.

Pakistanski vojni zvaničnici su nakon prošlogodišnjeg sukoba sa Indijom, iznijeli nove informacije o ovoj raketi. Po njima, domet je 400 kilometara, brzina 5 maha.

Takođe, saopštili su da se cilj može “zaključati” na daljini od 30 kilometara.

Pakistanci su se pohvalili i da su je uspješno borbeno upotrijebili. Tvrde da su u rejonu Adampura pogodili raketni položaj sistema S-400 PVO Indije. U toj akciji su, kako navode, uništeni osmatrački i nišanski radar dežurnog diviziona.

Stižu reakcije iz Hrvatske

Danas je, 10. marta, više vodećih hrvatskih medija objavilo niz tekstova u kojima se analizira ubrzana modernizacija Vojske Srbije i uvođenje novih borbenih sistema u njen operativni arsenal.

Posebnu pažnju izazvala je informacija da Srbija raspolaže kineskim nadzvučnim kvazi-balističkim raketama CM-400.

To su pojedini mediji u Hrvatskoj ocijenili kao faktor koji mijenja strateški balans u regionu. Način na koji se o tome piše u Zagrebu, kao i reakcije hrvatskih vojnih analitičara i političkog vrha, ujedno mogu da predstavljaju indirektno priznanje da je Srbija u posljednjoj deceniji napravila značajan iskorak u obnovi svojih odbrambenih kapaciteta.

“Jutarnji list” u analizi posvećenoj ovoj temi naglašava da je Srbija prva evropska država koja posjeduje raketni sistem CM-400, supersonično oružje vazduh-zemlja koje se u vojnoj literaturi često opisuje kao kvazi-balistički projektil namiujenjen preciznom dejstvu po kopnenim i pomorskim ciljevima velike vrijednosti. U tekstu se podsjeća da su fotografije ovih raketa, postavljenih ispod modernizovanih lovačkih aviona MiG-29 Ratnog vazduhoplovstva i protivvazdušne odbrane Srbije, prvi objavili srpski specijalizovani vojni portali.

Prema podacima koje navodi hrvatski list, zvanični domet ovih raketa kreće se između 100 i 250 kilometara, dok pojedini izvori navode da u određenim uslovima mogu dostići i do 400 kilometara. Upravo taj parametar, u kombinaciji sa velikom brzinom i specifičnom putanjom leta, čini ovaj sistem posebno zahtjevnim za protivraketnu odbranu.

Hrvatski vojni analitičar Igor Tabak, koga citira “Jutarnji list”, priznaje da je riječ o “vrlo ozbiljnom i relativno modernom oružju” koje spada među najznačajnije sisteme u naoružanju Srbije. U istom tekstu on konstatuje da Hrvatska trenutno nema uporediv sistem slične snage i dometa, pri čemu ističe da bi presretanje ovakvih raketa predstavljalo veliki izazov za postojeće sisteme protivvazdušne odbrane.

Reagovao i hrvatski ministar

Ivan Anušić, ministar odbrane Hrvatske, danas je, 10. marta komentarisao informacije da su na srpskim borbenim avionima MiG-29 uočene kineske rakete.

Rekao je da Srbija već desetak godina intenzivno ulaže u modernizaciju svojih oružanih snaga te dodao da je riječ o ozbiljnom naoružanju.

[TANGO SIX POST] RV i PVO Vojske Srbije danas prikazalo da poseduje nove kineske rakete vazduh-zemlja.

Reč je o (kvazi) balističkoj raketi vazduh-zemlja pet puta bržoj od zvuka, koja po nekim podacima može imati domet i do 400 kilometara. https://t.co/yvpHLpBumh

— Petar Vojinović (@petarV) March 9, 2026

“Nadam se da će te hipersonične rakete ostati kod njih u skladištu, gdje im je i mjesto”, poručio je Anušić.

Srbija posjeduje supersoničnu kvazibalističku raketu dometa od najmanje 250 kilometara. Riječ je o kineskoj raketi vazduh-zemlja CM-400, koja je nedavno uočena na višenamjenskom borbenom avionu MiG-29SM+ Ratnog vazduhoplovstva i protivvazdušne odbrane Srbije, prenosi portal Tango Six.

Na fotografijama su primijećene dvije rakete ovog tipa montirane na avionu, što je izazvalo veliku pažnju vojne javnosti. Riječ je o naoružanju velike brzine i dometa kakvo trenutno ne posjeduje nijedna vojska u široj regiji.

Pojava ovog sistema vjerovatno je povezana sa ranijim izjavama predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, koji je nedavno poručio da Srbija nabavlja naoružanje o kojem mnogi ne mogu ni da sanjaju.

– Ljudi ne sanjaju o onome što mi imamo, što mi nabavljamo – rekao je tada Vučić.

Raketa CM-400 prvi put je predstavljena javnosti 2013. godine. Iako ne postoje potpuno pouzdani podaci o njenom maksimalnom dometu, poznato je da minimalni domet iznosi oko 250 kilometara, dok pojedini izvori navode da može dostići i 300, pa čak i 400 kilometara.

Prvi put je širu pažnju privukla na međunarodnom sajmu naoružanja u Dubaiju 2013. godine, kada su njene sposobnosti navođenja i velika brzina izazvale interesovanje vojnih stručnjaka. Kineski proizvođač je u promotivnim materijalima ovu raketu čak nazivao i „ubicom nosača aviona“.

Za sada je Pakistan jedini poznati strani korisnik rakete CM-400AKG, gdje je integrisana na višenamjenske borbene avione JF-17 Thunder.

Prema navodima pakistanskih izvora, projektil je navodno uspješno korišten u borbenim uslovima prošle godine. Tvrdi se da je tom prilikom pogođen položaj indijskog protivvazdušnog sistema S-400 u području Adampura, pri čemu su uništeni radari za osmatranje i navođenje jedne dežurne baterije.