Bosni i Hercegovini su potrebne hitne reforme kako bi održala ekonomski rast i približila se Evropskoj uniji, navodi se u zaključcima Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) za ovu godinu.

Oni su upozorili da se Bosna i Hercegovina suočava s usporavanjem ekonomskog rasta, rastom inflacije i povećanim fiskalnim pritiscima, dok bez snažnijih reformi neće moći ostvariti značajniji napredak prema ekonomskom standardu Evropske unije.

“Rast ekonomije slabi pod uticajem viših cijena energije, slabije potražnje iz Evropske unije i povećane globalne neizvjesnosti”, naveli su iz MMF-a.

Očekuje se da privredni rast u ovoj godini bude dva odsto

Prema njihovim procjenama, privredni rast BiH usporio je sa 3,2 odsto u 2024. na 2,1 odsto u 2025. godini, dok se za 2026. očekuje dodatno usporavanje na dva odsto.

“Istovremeno, inflacija je sa 1,7 odsto u 2024. porasla na četiri odsto u 2025. godini, a tokom ove godine mogla bi dostići 5,4 odsto. Rast u srednjem roku postepeno će se oporavljati prema nivou od tri odsto, ali takva dinamika neće biti dovoljna za značajnije približavanje životnog standarda zemljama Evropske unije bez ozbiljnijih strukturnih reformi”, istakli su iz Međunarodnog monetarnog fonda.

Dodali su da se među glavnim rizicima izdvajaju slabiji rast ključnih trgovinskih partnera, dugotrajno visoke cijene energije, stroži globalni finansijski uslovi i političke tenzije unutar zemlje.

Fiskalna politika i dalje ostaje ekspanzivna

“Fiskalna politika i dalje ostaje ekspanzivna te doprinosi rastu budžetskih deficita, javnog duga i inflatornih pritisaka. Konsolidovani deficit opšte vlade kontinuirano raste od 2022. godine, a prema projekcijama, mogao bi dostići četiri odsto bruto domaćeg proizvoda u 2026. godini. Kao glavni razlozi navode se povećanja penzija, socijalnih davanja i plata u javnom sektoru”, piše u ovim zaključcima.

Iz MMF-a su upozorili da se povećani deficiti finansiraju rekordnim spoljnim zaduživanjem.

“Republika Srpska zadužila se za ukupno 750 miliona evra, što predstavlja 7,3 odsto BDP-a tog entiteta, dok je Federacija BiH osigurala 800 miliona evra, odnosno 3,9 odsto svog BDP-a.

Zbog toga MMF poziva vlasti da se suzdrže od novih mjera koje bi dodatno povećavale deficit te da eventualne viškove prihoda iskoriste za obnovu fiskalnih rezervi”, dodali su iz MMF-a.

Prethodnih godina se radilo na ekonomskim blokadama

Ekonomista Admir Čavalić kaže za “Nezavisne novine” da je ovo ispravna ocjena MMF-a.

“Mislim da je ovo rezultat činjenice da se prethodnih godina radilo na ekonomskim politikama dodatnih regulacija, blokada, zabrana rada, inspekcijskog terora i sličnog. Ovo ne donosi rezultate po pitanju ekonomskog rasta”, naglasio je Čavalić.

Prema njegovim riječima, treba da imamo inkluzivne politike koje će omogućiti dinamiziranje tržišta i tržišnih odnosa koje su vrlo bitne u kontekstu ekonomskog rasta Bosne i Hercegovine.

“Šta to konkretno znači? Pa, evo, na primjer, u Federaciji BiH to je dodatno spuštanje zbirne stope doprinosa, intenziviranje liberalizacije finansijskih tržišta i tako dalje. Takođe, stale su te reforme u kontekstu priključenja SEPA, a sada dospijevamo i na “sivu listu”. Posljednja stvar je uklanjanje nekih institucionalnih barijera koje koče ekonomski rast u BiH, jer otežava poslovanje i čini nas manje atraktivnim kao investicionu destinaciju”, objasnio je Čavalić.

Nakon posjete porodici Brčić kod Bileće, Nebojša Drinić upozorio na težak položaj mljekara u Republici Srpskoj i poručio da jednokratna pomoć nije zamjena za sistemska rješenja.

Generalni sekretar Pokreta sigurna Srpska (PSS) Nebojša Drinić poručio je da pomoć ugroženim domaćinstvima jeste važna i potrebna, ali da vlast mora učiniti mnogo više kako bi poljoprivrednici mogli pristojno da žive od svog rada. Nakon posjete porodici Brčić iz sela Plana kod Bileće, kojoj je gradonačelnik Banjaluke Draško Stanivuković pomogao nakon što je grom usmrtio pet krava, Drinić je iznio niz podataka koji, kako tvrdi, pokazuju alarmantno stanje u sektoru mljekarstva.

Drinić je istakao da je pomoć porodici Brčić stigla sa više strana, uključujući i podršku premijera Republike Srpske Save Minića, što smatra pozitivnim potezom. Međutim, naglašava da su poljoprivrednicima potrebna trajna rješenja, a ne samo reakcije u kriznim situacijama.

Prema podacima na koje se pozvao, ukupna godišnja podrška po muznoj kravi u Republici Srpskoj iznosi oko 1.700 KM, dok je u Federaciji BiH oko 2.800 KM, a u Srbiji približno 2.500 KM.

– Naši poljoprivrednici istovremeno plaćaju i obavezne zdravstvene mjere po grlu, dok su u Srbiji ti troškovi pokriveni iz budžeta. Na farmi od 50 muznih krava ta razlika znači gubitak od 30.000 do gotovo 60.000 maraka godišnje – naveo je Drinić.

View this post on Instagram

A post shared by Небојша Дринић (@nebojsa.drinic)

On upozorava da takvi iznosi predstavljaju razliku između opstanka i gašenja proizvodnje, te da bi za taj novac poljoprivrednici mogli nabaviti novi traktor svake dvije do tri godine ili značajno proširiti stočni fond.

Posebno zabrinjava podatak da je broj proizvođača mlijeka u Republici Srpskoj, prema analizama sektora mljekarstva, sa nekadašnjih oko 11.000 pao na manje od 3.200.

– To je ozbiljno upozorenje da je krajnje vrijeme za ozbiljne mjere koje će sačuvati domaću proizvodnju i život na selu – poručio je Drinić.

Govoreći o selu Plana kod Bileće, on je ukazao i na lošu putnu infrastrukturu, navodeći da je makadamski put do sela i dalje zapušten i u veoma lošem stanju.

– Valjalo bi da premijer Minić nekad navrati u Hercegovinu kopnenim putem. Takve probleme je teško primijetiti iz helikoptera, posebno kada se njime leti i na relacijama koje većina građana svakodnevno prelazi automobilom – zaključio je Drinić.

Njegove poruke ponovo su otvorile pitanje položaja poljoprivrednika u Republici Srpskoj, ali i odgovornosti institucija da stvore uslove za opstanak sela i domaće proizvodnje.

Dogovor sa Stanivukovićem i šire opoziciono okupljanje moglo bi predstavljati najveću priliku za povratak na vrh, kaže Jakovljević.

Srpska demokratska stranka nalazi se pred istorijskom odlukom koja bi mogla odrediti njen budući politički pravac, poručili su  Marinko Božović, član Predsjedništva SDS-a i Daniel Jakovljević, član Glavnog odbora stranke

Njih dvojica smatraju da SDS ima priliku da se ponovo pozicionira kao vodeća politička organizacija u Republici Srpskoj, ali da je za to potrebno jedinstvo opozicionih snaga i spremnost na političke poteze koji prevazilaze stranačke interese.

Božović ističe da SDS ne smije biti opterećen unutrašnjim podjelama, sujetama i ličnim ambicijama, već da mora gledati budućnost.

-SDS ima veliku priliku da se vrati u velikom stilu na političko nebo Republike Srpske kao najveća politička organizacija. Velika je odgovornost na SDS-u, stranci koja ne smije da pati zbog bilo čijih sujeta ili povrijeđenog ega – rekao je Božović.

On navodi da je SDS kroz svoju istoriju imao ulogu stvaranja i očuvanja političkih procesa u Republici Srpskoj, ali da danas mora pronaći način da ponovo okuplja ljude.

-Dolazi vrijeme u kojem ljudi u SDS treba da ulaze, da SDS opet bude jaka i organizovana kao što je bila devedesetih godina – poručio je Božović.

Prema njegovim riječima, cilj opozicionih partija mora biti zajednički nastup protiv aktuelne vlasti.

-Onaj ko misli da može sam, taj direktno radi za režim – ocijenio je Božović.

Sličnu poruku uputio je i Daniel Jakovljević, koji smatra da je ponuda gradonačelnika Banjaluke i predsjednika Pokreta Sigurna Srpska, Draška Stanivukovića da članovi njegovog pokreta pređu u SDS šansa koju stranka ne bi smjela propustiti.

Jakovljević tvrdi da se ne radi o fuziji ili zajedničkoj listi, već o mogućnosti da SDS značajno proširi članstvo.

-Ja se iskreno nadam da ponuda Stanivukovića, da kompletan PSS uđe u SDS, još uvijek važi, i da još ima nade da se na našim stranačkim organima nešto promjeni – naveo je Jakovljević.

Kao ključni uslov za takav scenario, Jakovljević navodi da SDS kandiduje Draška Stanivukovića za predsjednika Republike Srpske kao svog kandidata.

-Od SDS-a se traži samo da predloži Draška Stanivukovića za predsjednika Republike Srpske, kao kandidata SDS-a, a ne drugog političkog subjekta – istakao je Jakovljević.

On podsjeća da je SDS ranije pravio slične poteze u interesu šireg opozicionog okupljanja, navodeći primjere iz 1998. godine i podrške kandidaturi Jelene Trivić 2022. godine.

Jakovljević upozorava da bi samostalan izlazak SDS-a na izbore mogao donijeti težak rezultat zbog, kako kaže, neravnopravnih uslova.

-Ako SDS izađe sam, slijedi nam najteža politička borba dosad. Blokiranog računa, bez ikakve medijske podrške, protiv mnogo jačih struktura – naveo je.

On smatra da bi u slučaju takvog scenarija najveći teret snosio aktuelni kandidat SDS-a za predsjednika Republike Srpske Branko Blanuša.

Obojica sagovornika saglasni su da SDS mora donijeti odluku koja će biti zasnovana na dugoročnom interesu stranke, a ne na kratkoročnim kalkulacijama.

Prema njihovim ocjenama, dogovor sa Stanivukovićem i šire opoziciono okupljanje moglo bi predstavljati najveću priliku za povratak SDS-a na vrh političke scene Republike Srpske.