Connect with us

Svijet

“TIHI UBICA” U EVROPI: Toplotni talas u junu usmrtio 2.300 ljudi

Preliminarna analiza pokazuje da je ekstremna vrućina koja je krajem juna zahvatila Evropu odnijela najmanje 2.300 života u samo 12 gradova – a čak dvije trećine tih smrti direktno su povezane s klimatskim promjenama.

Zagađenje koje zagrijava planetu utrostručilo je broj smrtnih slučajeva tokom “tiho razarajućeg” toplotnog talasa koji je zahvatio Evropu krajem juna, pokazuje preliminarna analiza sprovedena u dvanaest gradova. Stručnjaci upozoravaju da se zdravstvena kriza pogoršava, a da se pritom ignoriše.

Naučnici procjenjuju da je visoka temperatura između 23. juna i 2. jula odnijela 2.300 života u 12 velikih evropskih gradova. Od tog broja, 1.500 smrtnih slučajeva pripisuje se klimatskim promjenama koje su dodatno zagrijale planetu i pojačale ekstremne temperature.

U apsolutnim brojevima, najteže pogođen grad bio je Milano – od ukupno 499 smrtnih slučajeva izazvanih vrućinama, 317 je povezano sa klimatskim promjenama. Slijede Pariz i Barselona. U Londonu je zabilježeno 273 smrti izazvanih vrućinama, od kojih je 171 smrt pripisana ljudskom uticaju na klimu.

“Ova studija pokazuje zašto se toplotni talasi nazivaju tihim ubicama. Iako su u Španiji, Francuskoj i Italiji zvanično prijavljeni samo pojedinačni smrtni slučajevi, stvarni broj preminulih je daleko veći zbog ekstremnih temperatura”, rekao je epidemiolog Malkom Mistri sa Londonske škole higijene i tropske medicine, jedan od autora istraživanja.

Brza analiza koju je sproveo istraživački tim World Weather Attribution (još uvijek nije prošla recenziju) koristi provjerene metode i zaključuje da su klimatske promjene odgovorne za dvije trećine zabilježenih smrti. Studija takođe otkriva da su stariji ljudi najugroženiji – čak 88% smrtnih slučajeva povezanih sa klimatskim promjenama desilo se kod osoba starijih od 65 godina.

Naučnici ističu da je ekstremna vrućina “nedovoljno prepoznata” prijetnja jer većina žrtava umire daleko od očiju javnosti u svojim domovima i bolnicama, bez velikog medijskog izvještavanja, prenio je Gardijan.

“Toplotni talasi ne ostavljaju iza sebe vidljive tragove razaranja kao požari ili oluje. Njihovi efekti su nevidljivi, ali tihi i razorni. Razlika od samo 2 do 3 stepena može odlučiti između života i smrti za hiljade ljudi”, rekao je koautor studije Ben Klark, klimatski naučnik sa Imperijal koledža u Londonu.

Korišćenjem epidemioloških modela, naučnici su analizirali smrtnost izazvanu toplotom u gradovima poput Pariza, Londona, Madrida i Rima tokom desetodnevnog perioda. Zatim su te podatke uporedili sa scenarijem svijeta bez ljudskog uticaja na klimu – bez sagorijevanja fosilnih goriva i uništavanja prirode.

Ipak, upozoravaju da su odnosi između temperature i smrtnosti u modelima zasnovani na podacima do 2019. godine, te možda ne uzimaju u obzir koliko su se pojedini gradovi u međuvremenu prilagodili toplijoj klimi. Otkriveno je da su klimatske promjene dovele do porasta temperature i do 4°C u nekim gradovima, što je rezultiralo sa dodatnih 1.500 smrti.

Ova brojka je veća od one zabilježene tokom drugih vremenskih nepogoda povezanih s fosilnim gorivima – kao što su poplave u Španiji 2024. godine u kojima je stradalo 224 ljudi, i poplave u sjeverozapadnoj Evropi 2021. kada je život izgubilo 243 ljudi.

Ranija istraživanja pokazala su da u prosjeku oko 44.000 ljudi godišnje umre od posljedica vrućine u Evropi.Naučnici upozoravaju da bi broj od 2.300 umrlih tokom samo jednog toplotnog talasa u 12 gradova mogao učiniti ovo ljeto posebno opasnim.

Evropska služba za posmatranje Zemlje, Kopernikus, saopštila je da je jun 2025. bio treći najtopliji ikada zabilježen globalno, a da se u zapadnom Mediteranu razvio “izuzetan” morski toplotni talas. Prosječna dnevna temperatura površine mora dostigla je rekordnih 27°C u junu.

Kopernikus je takođe zabilježio porast broja opasnih “tropskih noći”, kada noćna temperatura ne pada ispod 20°C, što otežava odmor i san. U pojedinim dijelovima Španije zabilježene su i do 24 tropske noći u junu, 18 više od prosjeka.

Samanta Burges, zamjenica direktora Kopernikusove službe za klimatske promjene, izjavila je da su rekordne temperature u Mediteranu znatno pojačale stres izazvan vrućinom u većem dijelu Evrope. U svijetu koji se zagrijava, toplotni talasi će postajati sve češći, intenzivniji i pogodiće sve više ljudi širom Evrope.

Analiza istraživačke organizacije Mercator Ocean, koja upravlja Pomorskom službom Kopernikusa, pokazala je da je gotovo dvije trećine Sredozemnog mora bilo pogođeno morskim toplotnim talasima kategorisanima kao jaki ili ekstremni, što je najveći zabilježeni obim do sada.

Poznato je da visoke temperature negativno utiču na riblji fond i uništavaju biljke koje služe kao izvor ishrane. Sredozemlje je posljednjih godina pogođeno nizom masovnih pomora morskih organizama usljed sve toplijih talasa.

“Posebno zabrinjava to što se stres izazvan vrućinom sve češće ponavlja. Kada se takav stres ponavlja kroz vrijeme, ranjivost ovih ekosistema se znatno povećava”, upozorava Karina fon Šukman, naučnica iz Mercator Oceana.

Related Topics:

Svijet

VELIKA PLJAČKA U ITALIJI: Lopovi bili maskirani u filmske likove

Nekoliko naoružanih muškaraca opljačkalo je banku u Napulju, noseći maske sa likovima poznatih glumaca, a tom prilikom držali su 25 ljudi kao taoce prije nego što su pobjegli kroz kanalizacioni tunel.

Incident se dogodio u četvrtak oko 10 časova po lokalnom vremenu u jednoj filijali banke, a pljačkaši su iz banke opljačkali sefove iz kojih su odnijeli nakit, novac i dragocenosti pre nego što su pobegli, prenosi napoli tudej.

Svjedočenja talaca: „Bili su ljubazni uprkos oružju“
Portal navodi, na osnovu svjedočenja talaca koji su htjeli da govore za medije, da je u pljački učestvovalo tri ili četiri lopova, koji nisu uzeli ništa od talaca, da su imali jak napuljski naglasak, kao i da su bili “fini” prema ljudima zatečenim u banci, odnosno da su onima kojima nije bilo dobro nudili vodu.

Dodaje se da su pljačkaši nosili čarape na glavi preko kojih su bile maske sa likovima poznatih glumaca, ali nije navedeno kojih.

Dramatična intervencija: razbijeni prozori i šok-bombe
Na video-snimcima koji kruže društvenim mrežama vidi se kako vatrogasci razbijaju prozor ovnovima kako bi omogućili ljudima da izađu iz banke.

Tokom pljačke nije bilo povređenih, ali je šest osoba dobilo medicinsku pomoć zbog stanja šoka, piše BBC.

Pripadnici specijalnih snaga karabinjera hitno su dovedeni avionom iz Toskane, a nekoliko sati kasnije upali su u banku razbivši prozor.

Nekoliko pucnjava i glasni zvuci šok-bombi mogli su se čuti u prenosu uživo ubrzo nakon toga, navodi BBC.

Taoci oslobođeni, pljačkaši nestali bez trag
“Zahvaljujući brzoj reakciji, svi taoci su oslobođeni ubrzo poslije 13.30 časova bez ozbiljnih povreda”, rekao je regionalnli zvaničnik Mikele di Bari u saopštenju.

Još uvijek nije moguće proceniti vrednost ukradenog plena jer su pljačkaši zaplijenili lične sefove umjesto gotovine, piše Fanpage.it.

Bijeg kroz kanalizaciju i potraga za osumnjičenima
Redovni klijent banke na trgu Medalje d’Oro bio je jedan od talaca pljačkaša i istakao da je u početku pomislio da je šala, ali nakon što je video da je pljačkaš uznemiren, ubrzo je shvatio da je situacija ozbiljna.

“Ugledao sam maskiranog čovjeka. U početku sam mislio da je šala, ali onda, s obzirom na njegov uznemireni stav i autoritativan ton, shvatio sam da je sve stvarno. U tom trenutku sam se našao prenesen u detektivski film, onakav kakav gledate na televiziji”, rekao je Luiđi.

Luiđi nije mogao da razazna da li su u pitanju dva ili tri razbojnika, a po načinu koji su govorili sa “takvim samopouzdanjem”, rekao je da su Italijani zapravo Napolitanci, iz istorijskog centra, “jer su imali veoma jak akcenat”.

“Govorili su napolitanski i bili su veoma ljubazni, čak i ako su bili autoritativni”, dodao je on.

Još jedan očevidac je za Fanpage.it izjavio da su ih pljačkaši zaključali u sobu i da, iako su bili naoružani, “nisu koristili silu”.

Istraga u toku: sumnjivi automobil i koordinacija tužilaštva
Javni tužilac Nikola Grateri stigao je na mjesto događaja u roku od nekoliko minuta kako bi koordinisao operacije i nadgledao istragu sumnjivog automobila parkiranog u blizini banke, za koji je utvrđeno da ima lažnu registarsku tablicu, a istražiteljima sumnjaju da je to automobil koji su pljačkaši koristili da bi stigli do trga na kome se nalazi banka, prenosi portal Cronachedi.

Oko 17 časova specijalne snage su upale u banku, ali pljačkaši su nestali kroz rupu iskopanu u zidu koji je vodio do kanalizacionog otvora, prenosi Tanjug.

Nastavi čitati

Svijet

KRAJ SLOBODNOG INTERNETA? 23 svjetska portala ukinula pristup najvećoj digitalnoj arhivi

Veliki svjetski mediji zatvorili su vrata Wayback Machine-u iz straha od vještačke inteligencije.

Čak 23 velika svjetska portala odlučila su da blokiraju pristup jednoj od najvažnijih digitalnih arhiva na internetu – Wayback Machine. Među njima su i New York Times i Reddit, što znači da korisnici više neće moći da pristupe starim verzijama tekstova ili obrisanim objavama.

Stručnjaci upozoravaju da ovaj potez direktno briše dio digitalne istorije i smanjuje odgovornost medija.

Glavni razlog za ovakvu odluku leži u strahu od vještačke inteligencije. Izdavači veruju da se njihov arhivirani sadržaj koristi za treniranje AI modela bez dozvole i nadoknade. Zbog toga su počeli da postavljaju tehničke barijere koje sprečavaju Wayback Machine da čuva njihove stranice.

New York Times tvrdi da arhiviranje njihovog sadržaja krši autorska prava. Iako pravna situacija nije potpuno jasna, cilj je očigledan – potpuna kontrola nad svim objavljenim materijalom. To u praksi znači da će korisnici moći da vide samo ono što mediji odluče da ostave javno dostupnim.

Ironično, mnogi novinari upravo ovih redakcija godinama koriste Wayback Machine za istraživanja. Više od 100 poznatih novinara potpisalo je pismo podrške arhivi, upozoravajući na ozbiljne posljedice. Bez ovog alata postaje gotovo nemoguće dokazati da je neki tekst naknadno izmijenjen ili da su informacije uklonjene.

Ako se trend nastavi, veliki dio internet istorije mogao bi da nestane iza zatvorenih korporativnih sistema. Mark Grejem, direktor arhive, upozorava da zaključavanje interneta direktno utiče na razumijevanje svijeta oko nas. Trenutno ne postoji nijedna javna alternativa koja može da zamijeni ovaj izvor informacija.

Nastavi čitati

Svijet

DJEČAK PLANIRAO MASAKR: Tragovi u računaru i WhatsAppu šokirali istražioce

U računaru četrnaestogodišnjeg učenika, koji je u srijedu počinio masakr u školi u turskom Kahramanmarašu, pronađeni su dokumenti koji ukazuju da je napad bio unaprijed planiran.

Isa Aras Mersinli (14), sin bivšeg policajca i učenik osmog razreda škole u kojoj je počinio zločin, nekoliko dana prije napada sačuvao je dokument koji nagovještava njegove namjere u „skorijoj budućnosti“.

Napad koji je šokirao javnost

Podsjetimo, dječak je 15. aprila došao u školu naoružan sa pet pištolja, registrovanih na njegovog oca, i sedam okvira municije, nakon čega je počeo da puca.

Prema navodima iz istrage, najprije je nasumično pucao u hodniku, a zatim je ušao u dvije učionice, gdje je nastavio napad. Zaustavljen je tek nakon što su ga savladali nastavnici, radnik kantine i jedan od roditelja.

U napadu je ubijeno deset osoba, među kojima devet učenika i jedna nastavnica, dok je više ljudi teško ranjeno.

Žrtve i posljedice tragedije

Među stradalima su učenici Furkan Bala, Bajram Nabi Šisik, Belinaj Bojraz, Zejnep Kilič, Suranur Sevgi Kazici, Kerem Erdem Gurgor, Adnan, Gokturk Ješil i Jusuf Tarik Gul, kao i nastavnica matematike Ajla Kara.

Jedna od povrijeđenih učenica preminula je kasnije u bolnici, čime je broj žrtava porastao na deset.

Jezivi tragovi i digitalni dokazi

Tokom istrage utvrđeno je da je napadač na WhatsAppu imao fotografiju koja aludira na Eliota Rodžera, počinioca ubistava u SAD 2014. godine.

Takođe, analizom njegovog računara pronađen je dokument koji jasno ukazuje na planiranje napada.

„Pregled digitalnih materijala otkrio je dokument koji ukazuje na planirani veliki napad u bliskoj budućnosti“, saopštilo je tužilaštvo.

Istraga i hapšenja

Na mjestu zločina zaplijenjeno je pet pištolja, a utvrđeno je da su bili registrovani na ime njegovog oca, bivšeg policijskog inspektora, koji je zajedno sa majkom priveden nakon tragedije.

Policija je zaplijenila i računar i mobilni telefon napadača, a istraga je u toku.

Prema dosadašnjim nalazima, nije utvrđena povezanost sa terorizmom, već se sumnja da je napad izvršen samostalno, prenosi Telegraf.

Nastavi čitati

Aktuelno