Connect with us

Svijet

U PITANJU SU MILIJARDE: Koje američke i izraelske kompanije najviše profitiraju od rata u Iranu?

Američke odbrambene kompanije planiraju da povećaju proizvodnju oružja, dok Tramp traži rast vojnog budžeta na 1,5 biliona dolara do 2027.

Najveće odbrambene kompanije u Americi složile su se da “četvorostruko povećaju proizvodnju” oružja koje američki predsjednik Donald Tramp opisuje kao oružje “izuzetne klase”, nakon sastanka u Bijeloj kući.

Sastanku u petak prisustvovali su izvršni direktori kompanija RTX (ranije Rejtion), Lokid Martin, Boeing, Nortrop Graman, Bi-Ei-I Sistemz, El-Tri Heris – odjeljenje za rakete i Hanivel Aerospejs. Sve ove kompanije imaju narudžbine vrijedne milijarde dolara, od kojih su neke veće čak i od bruto domaćeg proizvoda pojedinih država, piše Aldžazira.

Sjedinjene Države su već najveći vojni potrošač na svetu, sa skoro 1 bilion dolara vojnog budžeta u 2025. godini, što je više od ukupne potrošnje narednih devet zemalja zajedno. Donald Tramp želi da se taj iznos poveća na 1,5 biliona dolara do 2027.

Milijarde dolara već su potrošene na oružje u ratu sa Iranom, što rat čini izuzetno profitabilnim poslom za proizvođače oružja.

Prošle sedmice porasle su akcije velikih američkih kompanija za proizvodnju oružja, uključujući Nortrop Graman rast (5%), RTX (4,5%) i Lokid Martin (3%).

Koje oružje SAD koriste protiv Irana?
Prema navodima američke Centralne komande CENTCOM operacija “Veliki bijes” koristi više od 20 različitih sistema oružja na kopnu, moru, u vazduhu i u protivraketnoj odbrani.

Rakete
Rakete Tomahavk već tri decenije predstavljaju glavno američko oružje za napade na velike udaljenosti. Lete podzvučnom brzinom na maloj visini kako bi izbjegle radare.

Ispaljuju se sa razarača u Arapskom moru, a svaki brod može nositi više od 90 Tomahavk raketa.

SAD su takođe prvi put upotrebile (PrSM) protiv ciljeva u Iranu, lansiranu iz sistema M142 HIMARS. Ova balistička raketa kratkog dometa može pogoditi ciljeve udaljene oko 400 km.

U odbrani su raspoređeni sistemi:

MIM-104 Patriot – za presretanje krstarećih raketa i pretnji na manjim visinama

THAAD – za presretanje balističkih raketa na velikim visinama

Dronovi
U napadima je prvi put korišćen dron LUCAS, jeftini dron za jednokratni napad koji proizvodi SpekreVorks, inspirisan iranskim dronom Šahed.

Cijena jednog LUCAS drona je oko 35.000 dolara, znatno manje od drona MQ-9 Reaper, koji košta i do 40 miliona dolara po letjelici.

Revolucionarna garda Irana saopštio je da je 1. marta oborio jedan RIper.

Borbeni avioni
SAD koriste sljedeće avione za napade na iranske raketne baze i podzemne bunkere:

B-1B Lancer bombardere
B-2 Spirit stelt bombardere
F-15 Eagle lovce
F-22 Raptor lovce pete generacije
F-35 Lightning II stelt lovce

Oni koriste bombe težine oko 900 kg za uništavanje skladišta oružja u okolini Teherana.

Izviđanje i elektronsko ratovanje
Na nosaču aviona USS Abraham Linkoln primećeni su avioni za elektronsko ratovanje EA-18G Grouler, koji ometaju radare i komunikacije.

U operacijama učestvuju i:

P-8A Poseidon – za nadzor mora i kopna
E-3 Sentry AWACS radarski avion
špijunski avioni RC-135 (varijante Kobra Bol)

Oni prate iranska lansiranja raketa, radarske sisteme i komunikacije.

Pomorske snage
Američko prisustvo na moru predvode nosači aviona:

USS Abraham Lincoln u Arapskom moru
USS Gerald R. Ford u Sredozemlju
Uz njih djeluje flota razarača klase Arli Berk, opremljenih sistemom Idžis Kombat Sistem za raketnu odbranu.

Ko proizvodi to oružje?
Boing – proizvodi B-1, F-15, EA-18G, P-8A i RC-135
Nortrop Graman – proizvodi B-2 bombardere
Lokid Martin – proizvodi F-35, F-22, TAD, Hajmars i rakete Prizm (PrSM)
Ar-Ti-Iks (RTX) – proizvodi Tomahok i Patriot rakete
Spektr Vorks – proizvodi LUKAS dron
Dženeral Atomiks – proizvodi MQ-9 Riper
Hantington Ingals Indastriz – izgradio nosače aviona Jueses Ejbraham Linkoln i Jueses Džerald R. Ford
Najveće vojne kompanije na svijetu
Prema izveštaju SIPRI, 100 najvećih odbrambenih kompanija ostvarilo je više od 679 milijardi dolara prihoda u 2024, piše Aldžazira.

Po prihodima dominiraju:

1. SAD – 334 milijarde dolara
2. Kina – 88 milijardi
3. Ujedinjeno Kraljevstvo – 52 milijarde
4. Rusija – 31 milijarda
5. Francuska – 26 milijardi

Među velikim evropskim kompanijama su:

BAE Systems
Leonardo
Erbas
Tales Grup
Rajnmertal
Najveće američke vojne kompanije
Prema SIPRI-ju, među 100 najvećih odbrambenih kompanija nalazi se 39 iz SAD.

Najvećih pet su:

1. Lokid Martin – prihod 68,4 milijarde dolara
2. RTX – 43,6 milijardi
3. Nortrop Graman – 37,9 milijardi
4. Dženeral Dajnemiks – 33,6 milijardi
5. Boing – 30,6 milijardi

Najveće izraelske vojne kompanije
Tri izraelske firme nalaze se među 100 najvećih:

Elbit Sistemz – dronovi i vojna elektronika
Izrael Erospace Indastriz – raketna odbrana i sateliti
Rafael Advansd Difens Sistemz – proizvođač sistema Ajron Dom

Globalna vojna potrošnja naglo raste
Prema SIPRI-ju, svetska vojna potrošnja porasla je 9,4% u 2024. godini i dostigla 2,7 biliona dolara.

Članice NATO obećale su da će do 2035. povećati vojne budžete na 5% BDP-a, što znači dodatne stotine milijardi dolara godišnje.

Kako bi nadoknadile zalihe potrošene u ratovima u Ukrajini i na Bliskom istoku, kompanije za proizvodnju oružja ulažu milijarde u novu proizvodnju, što dodatno povećava vrijednost njihovih akcija.

Od 2023. do 2026. akcije su porasle:

(RTX)+110%
Nortrop Graman +60%
Dženeral Dajnemiks +57%
Lokid Martin +37%
Boing +5%

Related Topics:

Svijet

KINEZI STVORILI JEZIVO AI ORUŽJE: Novi rojevi dronova sami donose odluke i uništavaju 100% meta

Kinezi su razvili HG-STR, autonomni AI sistem za rojeve dronova koji donosi odluke za svega 6,6 milisekundi i potpuno samostalno postiže stopu uništenja meta od 100 odsto.

Kineski naučnici razvili su novi sistem vještačke inteligencije koji bi mogao iz korijena da promijeni način na koji dronovi traže i uništavaju neprijateljske mete na bojnom polju.

U uslovima elektronskog ratovanja, neprijateljski sistemi za ometanje često prekidaju komunikaciju između letjelica, zbog čega mete nestaju sa radara operatera. Međutim, novi algoritam omogućava rojevima dronova da donose ispravne odluke i ostanu koordinisani čak i uz nepotpune informacije i u uslovima prekinutih veza.

Sistem je nazvan HG-STR (Heterogeneous Graph Spatio-Temporal Reasoning) i predstavlja prvi AI algoritam koji može da postigne stopu uništenja meta od 100 odsto, tvrde istraživači sa Sjeverozapadnog politehničkog univerziteta u Sijanu.

Tehnologija se oslanja na takozvani sistem “heterogenog grafa”, gdje se svaki objekat mapira na mrežu u kojoj svaka nit nosi specifično značenje. Kroz ovaj model, informacije se dijele u korisne kategorije, pa dronovi momentalno znaju koga treba da proganjaju, a sa kim da sarađuju, piše Independent.

Unutar ove mreže, podaci su organizovani kroz tri ključna informaciona čvora:

Svaki pojedinačni dron nosi podatke o svojoj poziciji, brzini, preostaloj municiji i prethodnom zadatku.
Detektovana neprijateljska meta postaje čvor koji sadrži lokaciju i nivo oštećenja koji je potreban da bi bila uništena.
Okruženje svakog drona funkcioniše kao čvor sa podacima o tome koliki je dio terena ostao neistražen.
Istraživači su u sistem ugradili i naprednu kompresovanu memoriju koja pamti prethodna zapažanja svake letjelice. To znači da u trenutku kada komunikacija otkaže, dronovi ne kreću ispočetka, već nastavljaju misiju koristeći zapamćene podatke.

Tokom testiranja, roj od 10 dronova uspio je da pretraži prostor veličine 100×100 kilometara i uništi sve mete znatno efikasnije, uz kraću pređenu distancu leta. Cijeli proces donošenja odluka unutar HG-STR sistema traje svega 6,6 milisekundi, što je ključni faktor u borbenim situacijama.

Za razliku od dosadašnjih autonomnih algoritama koji sve podatke o prijateljskim i neprijateljskim snagama i terenu tretiraju na isti način – što često dovodi do zabune – kineski AI uči da se fokusira isključivo na prave mete. Kada uoči neprijatelja, to tretira kao prijetnju visokog prioriteta, dok bliskost drugog drona vidi kao priliku za zajednički napad.

Iako se dronovi na ratištima poput Ukrajine još uvijek u velikoj meri kontrolišu ručno preko ljudskih pilota, ovaj izum otvara vrata za stvaranje potpuno autonomnih flota. AI vođeni dronovi će moći da uđu u prostore potpuno odsječene od ljudske komande i samostalno izvrše samo jedno naređenje – da lociraju i eliminišu sve neprijateljske mete.

Nastavi čitati

Svijet

NOVI NUKLEARNI RASPORED U EVROPI: SAD razmatraju slanje atomskog naoružanja na istočno krilo NATO-a

Sjedinjene Američke Države razmatraju mogućnost raspoređivanja nuklearnog oružja u dodatnim evropskim državama članicama NATO saveza.

SAD razmatraju da li da rasporede nuklearno oružje u dodatnim evropskim državama iz NATO saveza, piše “Financial Times”.

Američki zvaničnici su nagovijestili da su otvoreni za dodatno raspoređivanje atomskog naoružanja izvan postojećih šest zemalja u kojima se nalaze nuklearni bombarderi, piše list pozivajući se na tri osobe upućene u razgovore.

Taj potez bi uključivao više zemalja koje će ugostiti američke letjelice sa dvostrukom sposobnošću, koje su u stanju da izvrše nuklearne napade, navodi list, uz upozorenje da sporazum o proširenju američkog nuklearnog raspoređivanja nije potvrđen.

Zemlje na istočnom krilu NATO saveza, uključujući Poljsku i pojedine baltičke države, zainteresovane su za potencijalno ugošćavanje baza sa nuklearnim bombarderima, piše list i dodaje da se unutar Alijanse vodi diskusija o ovom pitanju.

Šef političkog odjeljenja Pentagona Elbridž Kolbi ranije je javno rekao da će SAD nastaviti da koriste svoje nuklearno oružje za zaštitu članica NATO-a, iako evropski saveznici preuzimaju vođstvo nad konvencionalnim snagama.

Nastavi čitati

Svijet

METEOROLOZI UPOZORILI NA SNAŽAN El NINJO: Prijeti rizik od ekstremnih vremenskih nepogoda

Svjetska meteorološka agencija /SMO/ prognozirala je umjeren ili vjerovatno jak vremenski fenomen “El Ninjo”, koji bi u narednim mjesecima mogao da poveća globalnu temperaturu i rizik od ekstremnih vremenskih nepogoda.

“El Ninjo” je periodično zagrijavanje površinske temperature mora u centralnom i istočnom dijelu Tihog okeana, koje obično traje između devet i 12 meseci, prema meteorološkoj agenciji UN.

SMO je saopštila da tople vode okeana podstiču razvoj El Ninja i predviđa natprosječnu temperaturu u većini dijelova svijeta od juna do avgusta.

U izvještaju se navodi da će El Ninjo vjerovatno trajati do novembra.

“Moramo da se pripremimo za potencijalno jak događaj `El Ninjo`, koji će pogoršati sušu i obilne padavine i povećati rizik od toplotnih talasa kako na kopnu tako i u okeanu”, izjavila je generalni sekretar SMO Seleste Saulo.

Ona je dodala da je prethodni “El Ninjo” doprinio da 2024. godina bude najtoplija u istoriji od kada se vrše mjerenja.

Poznato je da ovaj vremenski obrazac remeti regionalnu klimu i potencijalno dovodi do povećanja količine padavina u Južnoj Americi, južnom dijelu SAD, dijelovima Roga Afrike i centralne Azije, dok izaziva sušu u Australiji, centralnoj Americi, Indoneziji i dijelovima južne Azije.

Takođe može da ima efekat zagrijavanja na globalnu klimu i podsticanja uragana u centralnom i istočnom dijelu Tihog okeana, navodi SMO.

Nastavi čitati

Aktuelno