Connect with us

Društvo

U SUSRET NOVOJ ŠKOLSKOJ GODINI: Za pet godina u Srpskoj skoro 7.000 đaka manje

Nova školska godina je na pragu, a u učionicama osnovnih i srednjih škola iz godine u godinu je manje đaka. Brojke su neumoljive, a podaci kažu da je za pet godina u školama skoro 7.000 učenika manje, tačnije 6.984.

Na početku 2023/24. školske godine u klupe osnovnih škola, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, sjela su 83.353 đaka, dok je 2019/20. godine bilo 87.956 učenika, što je manje za 4.603 đaka.

S druge strane, negativan trend bilježi i srednjoškolsko obrazovanje. Podaci ranije pomenute institucije kažu da je na početku 2023/24. školske godine u srednjim školama bilo upisano 34.825 đaka, a pet godina prije, odnosno u školskoj 2019/20, 37.206 đaka.

Više od 100.000 učenika u osnovnim školama Republika Srpska posljednji put je imala školske 2011/12. godine, kada je znanje sticalo 100.966 učenika. Manje od 90.000 osnovnoškolaca bilo je 2018/19. školske godine, tačnije tada je u klupe sjelo 89.630 đaka.

Na upit koji smo poslali Ministarstvu prosvjete i kulture Republike Srpske, a na osnovu koga smo tražili podatke koliko će prvačića sjesti u klupe osnovnih škola, a koliko u klupe srednjih, odgovor nismo dobili.

Struka jasna, broj učenika u osnovnim i srednjim školama je uzročno-posljedično vezan za trendove prirodnog kretanja u prethodnom periodu.

“Ako apstrahujemo uticaj unutrašnjih migracija, a naročito spoljnih jer one u našem slučaju negativno djeluju, na brojnost populacije imate činjenicu da je svaka naredna generacija za nekoliko hiljada malobrojnija od one koja je ranije rođena. Imamo slučaj, na primjer, sa generacijama koje su rođene u nekom ranijem periodu, brojnije su u odnosu na generacije koje se danas rađaju”, kaže Aleksandar Čavić, demograf.

Kako navodi, u zadnjih najmanje 15 godina bilježi se negativan prirodni priraštaj, a rođeni prije šest ili sedam godina, odnosno 14 ili 15 godina, predstavljaju demografski okvir za upis u osnovnu i srednju školu.

“Ako je svaka sljedeća generacija u pravilu malobrojnija od prethodne, tako je i svaka sljedeća generacija đaka malobrojnija samo po osnovu efekta prirodnog kretanja. Kad tu dodamo i činjenicu da su ta djeca, odnosno njihove porodice izloženi spoljnim migracijama još više se smanjuje broj onih raspoloživih lica za upise u osnovne i srednje škole”, objašnjava Čavić za “Nezavisne novine”.

Prema njegovim riječima, može se očekivati da se taj trend nastavi i u doglednoj budućnosti.

“Ne vidim mogućnost da će doći do preokreta u tom trendu jer jednostavno mi nemamo adekvatne poteze u tom polju. Nemamo strategiju demokratskog razvoja Republike Srpske koja bi bila osnov za planiranje rada na rehabilitaciji fertiliteta i na upravljanju migracijama, koji bi doveli do suprotnih trendova”, ističe on.

S druge strane, poredeći školsku 2019/20. i 2023/24. godinu u osnovnim školama je zabilježeno 12 odjeljenja više, a u srednjim školama 12 odjeljenja manje.

Manje je i nastavnika. Prema podacima Zavoda, za pet godina u osnovnim školama zabilježen je 331 nastavnik manje, a u srednjim 164.

Dragan Gnjatić, predsjednik Sindikata obrazovanja, nauke i kulture Republike Srpske, ističe da je, nažalost, sve manji broj učenika, a radnika ima tačno onoliko koliko propisi nalažu.

“Neću uopšte da pričam o mogućem tehnološkom višku, poslodavac je taj koji mora da zbrine sve radnike u skladu sa propisima. To na ovaj način funkcioniše godinama. U nekim školama imamo višak časova, negdje imamo višak radnika i onda se na kraju preko aktiva direktora dođe do najboljih rješenja da svako dođe na punu normu i punu platu ili bi tako trebalo da bude”, kaže Gnjatić za “Nezavisne novine”.

Kako ističe, određeni broj nastavnika nedostaje, pogotovo matematike i fizike.

“Određeni broj kolega u manjim sredinama ostaje bez časova, pa im tražimo odmah u susjednim školama i nastojimo da pomognemo jedni drugima”, kaže on.

Kako ističe, po ugledu na škole u komšiluku, odnosno u razvijenim sistemima, mogli bi tražiti i manja odjeljenja, odnosno odjeljenja s manje učenika, a sve zbog kvaliteta ili bezbjednosti nastave, pogotovo praktične u srednjem obrazovanju.

Related Topics:

Društvo

STRUČNJACI UPOZORAVAJU DA SLIJEDE NOVA POSKUPLJENJA: Gorivo u BiH ponovo premašilo tri KM

Cijene goriva u Bosni i Hercegovini iz dana u dan rastu, a na pojedinim benzinskim pumpama cijena dizela ponovo je premašila tri KM po litru.

Stručnjaci upozoravaju da bi, ukoliko se nastavi rast cijene sirove nafte na svjetskom tržištu, poskupljenja mogla biti nastavljena i narednih sedmica.

Dalji rast cijena goriva zavisi od kretanja cijene nafte

Almir Bečarević, stručnjak za energetiku iz Sarajeva, kazao je za “Nezavisne novine” da su trenutna poskupljenja direktna posljedica rasta cijene barela nafte, ali da je dalji razvoj situacije teško predvidjeti zbog geopolitičkih dešavanja.

“Ove cijene su, na određeni način, povezane s trenutnom cijenom barela nafte. Dalje prognoze je vrlo teško dati jer sve zavisi od ratnih dešavanja, situacije u Ormuskom moreuzu i svega što se dešava na Bliskom istoku. Ako cijena barela pređe 90 dolara i bude se kretala u rasponu od 90 do 100 dolara, možemo očekivati da će cijene goriva premašiti tri KM po litru”, rekao je Bečarević.

Kako ističe, cijena barela početkom sedmice iznosila je oko 71 dolar, dok se sada kreće između 88 i 90 dolara.

“Logično je da distributeri povećavaju cijene jer su porasle i rafinerijske cijene. To još nije dramatičan rast, ali ukoliko barel nastavi da poskupljuje, sva goriva će biti skuplja od tri KM po litru”, naglasio je Bečarević.

On upozorava da bi povratak cijene nafte na oko 120 dolara po barelu ponovo doveo do značajnog rasta cijena na domaćem tržištu.

“U tom slučaju nema dileme da bi gorivo koštalo najmanje 3,50 KM, a vjerovatno između 3,80 i četiri KM po litru. Sve zavisi od razvoja situacije na Bliskom istoku”, rekao je Bečarević.

Cijene dizela u Banjaluci od 2,88 do 3,09 KM po litru

Slična očekivanja ima i Đorđe Savić, predsjednik Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima pri Privrednoj komori Republike Srpske.

“Trenutne cijene eurodizela u Banjaluci kreću se od 2,88 do 3,09 KM po litru. S obzirom na aktuelna kretanja cijena sirove nafte i naftnih derivata na svjetskom tržištu, prema trenutnim pokazateljima očekuje nas rast cijena goriva na benzinskim pumpama u narednim danima”, rekao je Savić.

Građani, međutim, ističu da su razlike u cijenama između benzinskih pumpi velike, čak i na relativno malim udaljenostima.

“U Kotor Varošu dizel je na jednoj pumpi koštao 3,15 KM po litru, dok sam u Čelincu gorivo natočio po cijeni od 2,97 KM. Potom sam u Banjaluci kada sam vidio da je cijena 2,79 KM ponovo natočio gorivo. Međutim, kada sam se nakon otprilike sat vremena vratio na istu pumpu, cijena je već bila viša za šest feninga”, ispričao je jedan građanin.

Naime, cijena sirove nafte 20. jula je naglo porasla nakon nove eskalacije sukoba između Sjedinjenih Američkih Država i Irana. Sjevernomorska nafta brent prvi put nakon dužeg perioda premašila je granicu od 90 dolara po barelu, dok su evropski berzanski indeksi zabilježili pad.

Na otvaranju berzi cijena nafte brent za isporuku u septembru porasla je za oko 2,5 odsto i premašila 90 dolara po barelu, dok je američka WTI nafta za avgust poskupjela za oko 2,3 odsto, na 84,38 dolara po barelu.

Produžena podrška za kupovinu goriva

Vlada Republike Srpske produžila je do 15. avgusta mjeru direktne podrške pri kupovini goriva, kojom građani, preduzetnici i privredni subjekti ostvaruju popust od 10 feninga po litru benzina i dizela. Istovremeno, Inspektorat Republike Srpske nastaviće pojačanu kontrolu formiranja cijena naftnih derivata.

Prema podacima Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva Republike Srpske, u prvom obračunskom periodu iskorišteno je više od 15 miliona litara regresiranog goriva. Poljoprivredni proizvođači, osim prava na regresirano gorivo, koristili su i dodatno umanjenje cijene od 10 feninga po litru.

“Izneseni podaci potvrđuju da je ova mjera predstavljala značajnu podršku poljoprivrednim proizvođačima tokom proljećne sjetve i doprinijela ublažavanju posljedica poremećaja na tržištu naftnih derivata”, saopšteno je iz resornog ministarstva.

Obrađeni podaci za prvi obračunski period

Oko dva miliona KM vraćeno je građanima Republike Srpske od donošenja Odluke o direktnoj podršci usljed poremećaja na tržištu naftnih derivata, koja se primjenjuje od 15. aprila ove godine, a kojom je predviđeno da računi nakon sipanja goriva budu umanjeni za 10 feninga po litru goriva.

Potvrdili su ovo za “Nezavisne novine” iz Ministarstva trgovine i turizma Republike Srpske, uz objašnjenje da su do sada obrađeni podaci za prvi obračunski period.

“U tom periodu je kroz ovu mjeru obuhvaćeno približno 20 miliona litara goriva. Na osnovu do sada obrađenih zahtjeva, obračunata sredstva za navedeni period iznose približno dva miliona KM”, navode iz Ministarstva

Nastavi čitati

Društvo

DOK GRAĐANI NEMAJU NI BANKU NI PEKARU: Opština kupuje terenac od 164.000 KM

Opština Kalinovik, na čelu sa načelnikom Radomirom Sladojem, planira putem finansijskog lizinga nabaviti novi službeni terenac od gotovo 164.000 KM sa porezom, a tehnička specifikacija upućuje na vozilo iz premium klase terenaca.

Luksuzni SUV bi posebno mogao upadati u oči u opštini poput Kalinovika koja spada u izrazito nerazvijene opštine i nema banku, pekaru, niti mesnicu.

Načelnik Kalinovika Radomir Sladoje kazao je za CAPITAL da vozilo nabavljaju za potrebe opštinske uprave, turističke potrebe, ali i za potrebe kompleksa “Zelengora”.

“Nemamo terensko vozilo, a svi putevi su makadamski osim onog za Sarajevo”, kazao je Sladoje za CAPITAL.

Prema tenderskoj dokumentaciji, traži se novo terensko-putničko vozilo proizvedeno najmanje 2025. godine, sa dizel motorom zapremine najmanje 2.700 kubnih centimetara i snagom od najmanje 150 kilovata.

Vozilo mora imati automatski osmostepeni mjenjač, pogon na sva četiri točka, najmanje pet sjedišta, kao i razmak od tla od najmanje 205 milimetara, što ga svrstava u kategoriju ozbiljnih terenskih vozila.

Osim toga, opština zahtijeva da vozilo bude sposobno da savlada vodene prepreke dubine najmanje 700 milimetara, uz ulazni ugao od najmanje 31 stepen i ugao penjanja od najmanje 42 stepena. Od opreme se, između ostalog, traže adaptivni tempomat, sistem za zadržavanje vozila u saobraćajnoj traci, kamera za vožnju unazad, LED svjetla i multimedijalni ekran osjetljiv na dodir.

Tenderskom dokumentacijom predviđena je i garancija od deset godina ili 200.000 pređenih kilometara, kao i isporuka vozila u roku od deset dana od zaključenja ugovora. Vozilo će biti nabavljeno putem finansijskog lizinga uz učešće opštine od 25 odsto, dok će preostali iznos biti otplaćivan kroz 60 mjesečnih rata.

Iako se u tenderskoj dokumentaciji ne navodi proizvođač niti model vozila, tehničke karakteristike odgovaraju tek manjem broju modela dostupnih na tržištu. Prema dostupnim specifikacijama, između ostalog, mogle bi odgovarati i novoj generaciji Toyote Land Cruiser, jednom od najpoznatijih terenskih vozila u toj klasi.

Podsjetimo, kako je ranije objavio Spin Info, opština Kalinovik je prije četiri godine za potrebe opštinske uprave kupila četiri službena vozila vrijedna oko 180.000 KM sa PDV-om.

Među kupljenim vozilima bio je i Isuzu D-Max, plaćen više od 70.000 KM. Međutim, samo dvije godine kasnije opština ga je odlučila prodati putem javnog nadmetanja. Početna cijena na licitaciji iznosila je 30.500 KM, što znači da je vrijednost vozila u međuvremenu pala za više od 50 odsto.

Capital

Nastavi čitati

Društvo

SPREMITE KIŠOBRANE: Nestabilno vrijeme donosi pljuskove i grmljavinu

Nakon nekoliko dana visokih temperatura, danas stiže osjetna promjena vremena. Prema prognozi meteorologa, očekuje se umjereno do pretežno oblačno vrijeme, uz povremenu kišu i lokalne pljuskove koji ponegdje mogu biti praćeni grmljavinom.

Jutro će biti svježije, uz temperaturu oko 16 stepeni, dok će najviša dnevna temperatura dostići oko 23 stepena Celzijusova, što je znatno niže u odnosu na prethodne dane. Vjetar će biti slab do umjeren, sjevernog i sjeveroistočnog smjera.

Meteorolozi savjetuju građanima da zbog mogućih pljuskova i grmljavine planiraju aktivnosti na otvorenom uz dodatni oprez.

Nastavi čitati

Aktuelno