Nakon izraelskog napada na iransko naftno skladište blizu Teherana, grad je prekrila toksična, crna kiša, a dim se širi. Lokalni stanovnici ističu da osjećaju peckanje u grlu, a nedavno su dobili upozorenje da ne izlaze napolje.

Prema iranskoj agenciji IRNA, od subote uveče do nedjelju u zoru snažno su bombardovane ključne baze za snabdijevanje gorivom u Šahranu, sjeverozapadno od Teherana, skladišni kompleksi goriva u Reju, južni rafinerijski pogoni i grad Karadž na zapadnim obodima.

Eksplozije u rezervoarima nafte oslobodile su velike količine otrovnog gasa i dima.

Gusti dim od požara blokirao je sunce, bacajući Teheran u tamu ujutro 8. marta. Vozači su palili svjetla na vozilima tokom dana.

Snage bezbjednosti nosile su specijalne maske i kontrolisale saobraćaj, navodi se.

Nafta iz pogođenih postrojenja procurila je u dio teheranskog kanalizacionog sistema, a u glavnom gradu Irana potekle su “rijeke vatre” pored ulica.

Crna kiša u Teheranu
Na snimcima na društvenim mrežama vidi se crna, naftna kiša u Teheranu, sa mrljama i pepelom na krovovima, balkonima i ulicama.

– Situacija je toliko zastrašujuća da je teško opisati. Dim je prekrio čitav grad. Imam ozbiljnih problema sa disanjem i osjećam peckanje u očima i grlu, kao i mnogi drugi. Ipak, ljudi i dalje moraju da izlaze napolje jer nemaju izbora. Mnoge radnje su se danas ponovo otvorile, ali su ubrzo zatvorene jer je nemoguće ostati napolju – rekla je “Gardijanu” jedna stanovnica Teherana preko glasovnih poruka, opisujući situaciju kao “apokaliptičnu”.

“Peku me oči, u vazduhu je neobjašnjiv miris”
Iranski Crveni polumjesec (ICP) upozorio je na rizik od toksične kiše nakon eksplozija u naftnim postrojenjima u Iranu. ICP je upozorio civile da takva kiša može da izazove hemijske opekotine kože i oštećenje pluća.

ICP je dao uputstva građanima da nakon eksplozija naftnih postrojenja ni pod kojim uslovima ne napuštaju svoje domove, a da se, ukoliko su napolju, odmah sklone ispod betonskih ili metalnih krovova i da izbegavaju da se sklone ispod drveća.

Drugi stanovnik Irana rekao je “Gardijanu” da je strah od udisanja toksičnog gasa i dodirivanja bilo čega na šta su pale toksične materije kao tokom pandemije kovida.

– Plašimo se da očistimo prozore i balkone. Svuda je čađ i ne želimo da je dodirujemo ni sa rukavicama. Oči me peku, a gledam kako ljudi napolju bez maski nastavljaju sa svojim životima. Ja nisam toliko hrabar. U vazduhu je neki miris koji ne mogu da objasnim – rekao je on.

“Dan izgleda kao noć bez mjeseca”
Kad je Izrael gađao naftno skladište u Reju, jedna 39-godišnja stanovnica Teherana navela je da “grad gori” i da je “dim ispunio ulice”. U nedjelju ujutro je napustila prestonicu, navodeći da skladište u Reju i dalje gori.

– Suludo je, jer je noćas izgledalo kao da je dan, a tokom dana je bilo toliko mračno, kao da je noć bez mjeseca. Mračno kao naše budućnosti – rekla je ona, dodajući da nije videla nijednu pticu na nebu dok je napuštala Teheran.

I drugi Iranci su rekli da se “noć pretvorila u dan”. Muškarac u 30-im godinama iz Karadža rekao je BBC-u da se nebo osvijetlilo i da se pojavio “ogromni crveni oblak”.

– Nismo znali šta se dešava – rekao je on, dodajući da je, kad se popeo na krov svoje kuće, vidio lokalno naftno skladište u plamenu.

Još jedna stanovnica Teherana rekla je BBC-u da je grad bio prekriven dimom.

– Možete da osijetite miris paljevine. Ne mogu da vidim sunce. Dim je užasan. I dalje je tu. Veoma sam umorna – rekla je ona.

Iranska Revolucionarna garda saopštila je da će državama koje protjeraju ambasadore Izraela i Sjedinjenih Američkih Država biti omogućen neograničen prolaz kroz Ormuski moreuz.

Iranska Revolucionarna garda saopštila je da to vrijedi već od sutra.

Kako javlja iranska državna televizija, IRGC je saopštio da bi te zemlje imale “puno pravo i slobodu” prolaska kroz ovaj strateški plovni put ukoliko prekinu diplomatske odnose sa Izraelom i Sjedinjenim Američkim Državama, prenosi CNN.

Kroz ovaj moreuz, širok oko 34 kilometra, prolazi gotovo petina svjetske ponude nafte, što ga čini ključnim i visokorizičnim uskim grlom za globalna tržišta.

Rat između SAD i Izraela sa Iran doveo je do rasta cijena nafte iz dva glavna razloga – gotovo potpunog zatvaranja Ormuskog moreuza i usporavanja proizvodnje nafte na Bliskom istoku, prenosi Tanjug.

Tramp: Ako Iran zatvori Ormuski moreuz, SAD će ih gađati 20 puta jače
Američki predsjednik Donald Tramp upozorio je Iran da će ga Sjedinjene Američke Države “gađati 20 puta jače nego do sada”, ako “učini bilo šta što bi zaustavilo protok nafte unutar Ormuskog moreuza”.

“Pored toga, uništićemo lako uništive mete koje će Iranu učiniti praktično nemogućim da se ikada ponovo izgradi kao nacija. Smrt, vatra i bijes će vladati nad njima, ali se nadam i molim da se to ne dogodi”, rekao je Tramp u objavi na društvenoj mreži Truth Social.

Tramp je istakao da je to “poklon Sjedinjenih Američkih Država Kini i svim onim nacijama koje intenzivno koriste Ormuski moreuz”.

“Nadam se da će taj gest biti zaista cijenjen”, naveo je Tramp.

Avioni “sudnjeg dana” već u vazduhu – Američka vojska podigla je u vazduh svoje “avione sudnjeg dana”, dok strah od nuklearnog rata sve više raste, prenosi “Dejli mejl”.

Podaci sa sistema za praćenje letova zabilježili su više polijetanja strateških vazdušnih komandnih aviona mornarice E-6B “merkjuri” otkako je rat u Iranu počeo 28. februara.

Ovi ogromni avioni, napravljeni na osnovu konstrukcije “Boinga 707”, osmišljeni su da prežive nuklearni rat i koordinišu američki vojni odgovor iz vazduha.

Kako funkcionišu ovi avioni?
Konkretno, ovi avioni funkcionišu kao leteća radio-stanica i komandni centar za predsjednika i ministra odbrane, noseći specijalne antene koje mogu da ostvare komunikaciju čak i sa nuklearno naoružanim podmornicama duboko ispod vode.

Pored mogućnosti komunikacije sa satelitima, kopnenim vojnim bazama i podzemnim raketnim postrojenjima, flota “merkjuri” aviona sposobna je i da upravlja nuklearnim udarom ukoliko bi izbio treći svjetski rat i ako bi Sjedinjene Američke Države već bile pod napadom.

Dva leta aviona E-6B “merkjuri” uočena su iznad SAD 2. marta. Jedan je poletio sa obale Meksičkog zaliva i sletio u pomorsku vazdušnu bazu Pataksent river u Merilendu, dok je drugi poletio i kasnije se vratio u bazu Ofut u Nebraski.

Od tada su vojni mediji izvjestili o novim polijetanjima aviona koji su se uputili preko Atlantika ka Persijskom zalivu.

Pentagon je odbio da komentariše ove letove “iz bezbjednosnih razloga i operativne tajnosti”.

Šta je glavni zadatak?
Glavni zadatak ovih aviona je izvršavanje misije poznate pod nazivom “Take Charge and Move Out”, što u prevodu znači “preuzmi komandu i pokreni dejstvo”.

U suštini, to znači da E-6B “merkjuri” može biti upotrebljen za slanje naređenja predsjednika Donalda Trampa ili drugih najviših državnih lidera nuklearnim podmornicama američke mornarice i drugim lokacijama sa nuklearnim raketama, čak i ako bi obične telefonske linije ili kopnene stanice bile uništene.

U slučaju krize, ovi avioni se šalju u određene oblasti gdje ostaju u vazduhu ili u blizini ključnih lokacija. Na taj način se održavaju komunikacione veze čak i ako kopnene baze budu pogođene ili ometane.

Na Bliskom istoku, američke vojne baze, ambasade i drugi civilni ciljevi našli su se pod napadima iranskih raketnih baraža tokom prve nedjelje sukoba.

Kada vojska diže ove avione?
Vojska ove avione obično podiže u vazduh tokom vježbi pripravnosti, obuke ili kao demonstraciju snage, bez stvarnog raspoređivanja oružja.

Opasnost od nuklearne eskalacije nastavila je da raste nakon početnih udara na Teheran koje su izvele Sjedinjene Američke Države i Izrael, dok su iranski saveznici Kina i Rusija upozorili da bi situacija mogla da izmakne kontroli i dovede do velikog rata.

Iako je ovaj avion uveden u upotrebu prije više od 40 godina, E-6B “merkjuri” se i dalje smatra jednim od najotpornijih američkih letjelica sposobnih da izvrše ovu potencijalno sudbonosnu misiju.