Connect with us

Društvo

ZABRINJAVAJUĆI PODACI: Duplo smanjen izvoz struje iz BiH

Izvoz električne energije iz Bosne i Hercegovine je više nego duplo smanjen u ovoj godini, pokazuju zvanični podaci Agencije za statistiku BiH.

Podsjećamo, električna energija je u prošloj godini bila najtraženiji proizvod iz Bosne i Hercegovine, te je ostvarena zarada veća od milijardu KM od izvoza struje.

Vratimo se na sadašnje podatke, koji su veoma zabrinjavajući.

U šest mjeseci ove godine izvoz električne energije je iznosio 289.309.305 KM, dok je u istom periodu prošle godine država zaradila drastično više novca od struje, i to 671.284.530 KM.

Ovo znači da je izvoz manji za skoro 390 miliona KM.

Sa druge strane, uvoz električne energije u šest mjeseci ove godine je takođe zabilježio pad.

Struje je došlo za 78.756.467 KM, a u šest mjeseci prošle godine za 140.522.349 KM.

Edhem Bičakčić, predsjednik Regionalnog ogranka Međunarodnog vijeća za velike električne sisteme (SEERC), objašnjava za “Nezavisne novine” razloge ovako drastičnog pada izvoza.

“Najveći razlog je podbacivanje proizvodnje termoelektrana u ‘Elektroprivredi’ iz Sarajeva zbog nedostatka uglja. Proizvodnja uglja u rudnicima ‘Elektroprivrede BiH’ u posljednje četiri godine smanjena je sa šest miliona tona na tri, znači duplo. Sad se vrše napori za rehabilitaciju i kupuju se dodatne količine po višim cijenama. Nedostatak uglja je smanjen u proizvodnji s obzirom na to da je 60 odsto proizvodnje iz uglja u termoelektranama. Drugi razlog je nešto lošija hidrologija u odnosu na prethodnu godinu koja je bila izuzetno hidrološki povoljna. Mislim da ‘Elektroprivreda’ u Trebinju ima manjih problema sa ugljem, te da su Ugljevik i Gacko uredno snabdjeveni, mada nisam potpuno siguran u to. Ovo što se ostvari u izvozu ostvare nezavisni proizvođači struje, to su prije svega Stanari i noviji solarni kapaciteti”, naveo je Bičakčić.

Na pitanje da li su stabilizacija cijena električne energije na tržištu i slabija potražnja uticale na manji izvoz, Bičakčić odgovara da je značajno opala cijena struje.

“Recimo, prije dvije godine cijena je bila 0,37 do 0,40 KM po kilovat-satu. U prošloj godini je bilo od 0,20 do 0,25 KM po kilovat-satu, a ove godine je 0,12 do 0,16 KM. To su neto cijene koje dobijaju proizvođači iz obnovljivih izvora. U prvoj polovini ove godine je fizički obim izvoza iznosio 4,1 teravat-sati (TWh), što je za četiri posto manje nego u istom razdoblju prethodne godine. Fizički obim neto izvoza u prvom polugodištu ove godine je iznosio 1,3 TWh, što predstavlja smanjenje od 45 posto, dok finansijski gledano neto izvoz je bio 204 miliona KM i manji je za 61 posto. Razlog manjih finansijskih efekata izvoza je u smanjenim količinama izvoza i povećanim količinama uvoza za 49 posto, ali i nižoj cijeni električne energije na berzama u odnosu na prošlu godinu u istom razdoblju”, zaključio je Bičakčić.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Naoblačenje sa kišom, pljuskovima i grmljavinom

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ se nakon vedrog jutra očekuje naoblačenje sa kratkotrajnom kišom, pljuskovima i grmljavinom, uz dnevnu temperaturu vazduha do 25 stepeni Celzijusovih.

Jutro će biti vedro i svježe, uz malu do umjerenu oblačnost, saopšteno je Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Tokom dana se očekuje razvoj oblačnosti, koja će donijeti kratkotrajnu kišu ili pljuskove praćene grmljavinom, dok će na jugu Hercegovine biti sunčano i toplo tokom većeg dijela dana. Jutarnja temperatura vazduha biće od osam do 13, u višim predjelima od tri, a dnevna od 20 do 25, u višim krajevima od 14 stepeni Celzijusovih.

Duvaće umjeren i pojačan vjetar sjevernih smjerova, a u Hercegovini jaka, na udare i olujna bura.

Nastavi čitati

Društvo

PREŽIVJELA JASENOVAC KAO DJEVOJČICA: U Banjaluci preminula Dobrila Kukolj

Bivši zatvorenik ustaškog logora Jasenovac i dugogodišnji predsjednik banjalučkog Udruženja logoraša Drugog svjetskog rata Dobrila Kukolj preminula je danas u Banjaluci u 94. godini, rečeno je u ovom udruženju.

Kukoljeva je rođena 30. jula 1932. godine u selu Međeđi kod Kozarske Dubice.

Kao desetogodišnja djevojčica odvedena je u ustaški logor Jasenovac u kojem je bila zatvorena tri mjeseca. Ustaše su joj uništile djetinjstvo, život i porodicu.

Cijeli život neumorno je govorila o stradanju srpskog naroda, a dok ju je zdravlje služilo posjećivala je manastir Jasenovac i Spomen-područje Donja Gradina.

Vrijeme komemoracije i sahrane Kukoljeve biće naknadno saopšteno

Nastavi čitati

Društvo

KVANTNA AI RUŠI GRANICE: Naučnik iz Banjaluke među svjetskom elitom

Integracija kvantnog računarstva i vještačke inteligencije te njena primjena u sistemima sajber zaštite, oblast je koju je u naučnom radu obradio Dragan Korać, vanredni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjaluci, a koji ga je uvrstio među svjetsku elitu naučnika.

Kvantna vještačka inteligencija predstavlja novu paradigmu

Kako ističe profesor Korać, vodeći autor i tvorac ovog istraživačkog rada koji je objavljen kroz Springer Nature i indeksiran u Scopusu, a koji je prihvaćen na međunarodnoj konferenciji “AIR-RES 2026” u Las Vegasu, kvantna vještačka inteligencija predstavlja novu paradigmu u kojoj se principi kvantne mehanike koriste za unapređenje sposobnosti vještačke inteligencije, posebno u obradi informacija, optimizaciji i analizi sistema.

“Poseban fokus stavljen je na činjenicu da bi kvantni računari, zahvaljujući svojoj procesnoj moći, u budućnosti mogli dovesti u pitanje sigurnost današnjih sistema zaštite, uključujući i one koji se oslanjaju na savremene kriptografske mehanizme. U tom kontekstu, rad razmatra i zašto postojeći sigurnosni modeli neće biti dovoljni u kvantnoj eri, kao i potrebu razvoja novih, tzv. kvantnootpornih (postkvantnih) metoda zaštite”, ističe on.

Motiv za istraživanje

Motiv da istražuje ovu oblast, kako kaže u razgovoru za “Nezavisne”, pronalazi u činjenici da se nalazimo na samom početku jedne nove tehnološke epohe koja ima potencijal da redefiniše granice ljudskog znanja i načine na koje razumijemo inteligenciju i računanje.

“Radi se o dvije revolucionarne oblasti savremene nauke, čija integracija otvara prostor za potpuno nove paradigme istraživanja, razmišljanja i inovacija, koja nepovratno transformiše svijet do neslućenih granica. Kvantni računari, zasnovani na principima kvantne mehanike poput Hajzenbergovog principa neodređenosti, omogućavaju postojanje superpozicije stanja, gdje sistem može istovremeno egzistirati u više mogućih ishoda, što je konceptualno nedostižno klasičnim računarima. U tom smislu, kvantno računarstvo predstavlja novu dimenziju procesiranja informacija koji će naslijediti eru silicijuma”, kaže on za “Nezavisne novine”.

Metaforično, kako kaže, kvantna tehnologija se može posmatrati kao vrhunski “supernabildovani” sistem, dok vještačka inteligencija (AI) toj snazi daje superinteligenciju.

Izuzetan potencijal

“Njihova sinergija otvara izuzetan potencijal za rješavanje problema koji su danas izvan domašaja klasičnih računarskih sistema, uz primjenu u svim oblastima društva i nauke. Dakle, riječ je o tehnologijama koje već danas snažno privlače pažnju svjetske naučne zajednice i otvaraju potpuno nove horizonte istraživanja kakvi do sada nisu viđeni. Vještačka inteligencija će, integracijom sa kvantnim tehnologijama, tek dostići svoj puni potencijal”, tvrdi profesor Korać za “Nezavisne novine”.

Kako kaže, važnost kvantne vještačke inteligencije je izuzetna, jer u svojoj suštini mijenja način na koji se dokazuje identitet na internetu i štiti pristup digitalnim sistemima.

Inače, kao što smo ranije pomenuli, rad je prihvaćen na međunarodnoj konferenciji koja spada među najznačajnije globalne događaje u oblasti vještačke inteligencije i koja okuplja više od 65 zemalja.

“U prethodnim izdanjima, konferencija je ugostila najprestižnije stručnjake iz akademske zajednice, industrije i državnih istraživačkih centara, uključujući i istaknute naučnike kao što su prof. Lotfi A. Zadeh, prof. John Holland, prof. Ian Foster, prof. David Patterson i prof. Rajkumar Buyya, koji su dali značajan doprinos razvoju savremenih računarskih i AI sistema”, kaže Korać za “Nezavisne novine”.

Uspjeh i za Banjalučki univerzitet

Sem što je sve ovo lični uspjeh, uspjeh je to i za Banjalučki univerzitet.

“To je potvrda da njegovi istraživači ravnopravno učestvuju u međunarodnim naučnim tokovima i doprinose razvoju ključnih oblasti poput vještačke inteligencije i kvantnih tehnologija. Pored naučnog doprinosa, ovakve objave jačaju međunarodnu prepoznatljivost univerziteta, podižu njegov akademski ugled i otvaraju prostor za nove saradnje, projekte i partnerstva sa vodećim svjetskim institucijama”, ističe on.

Pored profesora Koraća, među autorima ovog istraživanja upisana su i imena Hamida R. Arabnija, emeritus profesora na Univerzitetu u Džordžiji, i profesora Cong Pu sa Državnog univerziteta Oklahome.

Saradnja sa profesorom Hamidom R. Arabnijem

Kako nam priča profesor Korać, njegovo upoznavanje s Arabnijem datira iz perioda odbrane njegove doktorske disertacije, čiji su rezultati privukli njegovu pažnju, a koje je ocijenio izuzetno kvalitetnim i značajnim.

“Saradnja sa profesorom Hamidom R. Arabnijem predstavlja izuzetno vrijedno akademsko iskustvo, s obzirom na njegov status, dugogodišnju ulogu urednika jednog od najprestižnijih časopisa iz oblasti superračunarstva i njegov izuzetan doprinos u oblastima vještačke inteligencije i visokoperformansnog računarstva. Njegovo svrstanje među 2% najuticajnijih naučnika prema rangiranju Stanford University dodatno potvrđuje njegov globalni naučni značaj. Sa druge strane, profesor Cong Pu predstavlja istaknutog predstavnika mlađe generacije istraživača čiji naučni rezultati već sada imaju snažan uticaj u oblasti računarskih nauka i vještačke inteligencije”, ističe on.

Budućnost vještačke inteligencije

Za kraj razgovora, pitali smo profesora Koraća kako vidi budućnost vještačke inteligencije i sajber zaštite u eri kvantnog računarstva.

“Budućnost vještačke inteligencije i sajber zaštite u eri kvantnog računarstva predstavlja ulazak u potpuno novu fazu digitalne evolucije, u kojoj se granice između zaštite i napada sve više brišu. Kvantno računarstvo donosi ogroman iskorak u procesorskoj moći i mogućnost rješavanja izuzetno kompleksnih problema koji su danas nedostižni klasičnim sistemima, dok AI donosi sposobnost učenja, prilagođavanja i donošenja odluka u realnom vremenu. U takvom okruženju sajber zaštita postaje dinamičan i inteligentan sistem koji se kontinuirano razvija i prilagođava novim oblicima prijetnji”, kaže on dodajući da tehnologije koje jačaju sigurnosne mehanizme mogu biti iskorištene i u zlonamjerne svrhe.

“Zbog toga se sajber zaštita u budućnosti može posmatrati kao neprekidna trka inteligencija, u kojoj će prednost imati oni sistemi koji se brže uče, brže prilagođavaju i efikasnije integrišu kvantne i AI mogućnosti u svoju odbranu”, kaže on za “Nezavisne”.

Nastavi čitati

Aktuelno