Connect with us

Politika

ZADUŽILI SMO SE KOD “PRIJATELJA”! Od koga Srpska uzima PUSTE MILIONE?

U novembru 100 miliona, u martu 245 miliona evra.
Toliko se Republika Srpska zadužila kod misterioznih kreditora, čiji identitet vlasti u Srpskoj ne otkrivaju.

Posljednje zaduženje će se vraćati idućih devet godina, počevši od decembra ove godine, i to sa fiksnom kamatnom stopom od pet odsto godišnje.

Detalji kredita su objavljeni u Službenom glasniku Republike Srpske prošli petak, ali ne i to ko je Srpskoj dao novac.

“Ne možete dobiti odgovor i nemojte nas džaba pitati ko vam je dao. Dali su nam naši prijatelji”, rekao je Radovan Višković, predsjednik Vlade Republike Srpske, na javnom servisu Republike Srpske.

Iz Ministarstva finansija Republike Srpske nije odgovoreno na upit Radija Slobodna Evropa (RSE) o tome zašto vlasti ne navode od koga će dobiti novac, niti za šta će on biti namijenjen.

Igor Crnadak, šef Kluba poslanika Partije demokratskog progresa, opozicione stranke u Narodnoj skupštini Republike Srpske, ranije je na svojoj Facebook stranici objavio zvanični odgovor Ministarstva finansija na poslaničko pitanje od koga je Vlada Republike Srpske u novembru dobila kredit od 100 miliona evra.

U njemu, sem zakonskih pojašnjenja, nema informacija o porijeklu novca.

Gdje novac ulazi u zemlju?

Svaki inostrani kredit bilo koje institucije i organizacione jedinice u zemlji, mora da se uplati preko Centralne banke Bosne i Hercegovine, kažu ekonomisti za RSE.

Iz Centralne banke na upit RSE odgovaraju da oni ne znaju gdje se Republika Srpska zadužila, te da se proces direktnog zaduženja Srpske ne odvija preko njih.

Marko Đogo, dekan Ekonomskog fakulteta u Istočnom Sarajevu, pojašnjava za RSE da Republika Srpska nema obavezu da traži odobrenje sa nivoa BiH za kredit, jer se ne zadužuje preko državnih institucija, ali da je Centralna banka neizostavan posrednik.

“Na nivou tog tehničkog izvršenja, ja mislim da ne mogu isključiti Centralnu banku. Odnosno da će ta sredstva preko računa Centralne banke doći u Republiku Srpsku”, rekao je Đogo.

Istog mišljenja je i Svetlana Cenić, ekonomski analitičar i bivši ministar finansija Republike Srpske.

“Kako može da bude tajno nešto što mora biti evidentirano, s obzirom da je novčani tok, odnosno priliv novca u zemlju preko Centralne banke”, pita se ona.

Zaduženja kod “prijatelja”

Cenić podsjeća da je kredit koji diže Vlada Republike Srpske stvar javnih finansija, i kao takav, njegovo porijeklo se mora znati.

“Ne može kreditor biti anoniman, nema teoretske šanse, s obzirom da krše sve zakone moguće, znači Ministarstvo finansija, mora podnijeti izveštaj i parlamentu, da ne kažem da Ministarstvo finansija državno podnosi izvještaj takođe, Savjetu ministara i parlamentu na uvid se stavljaju sva zaduženja”, naglašava Cenić.

Poslanik opozicione Partija demokratskog progresa (PDP) i član Odbora za finansije i budžet NS Republike Srpske, Diana Čekić, ističe da “nema zaduživanja kod prijatelja”.

“Finansije ne poznaju pojam prijatelja. Banke rade po sistemu koristi i gledaju mogućnost vraćanja tih kredita. Znači, nema riječi ni o kakvom prijatelju i to nisu nikakva donatorska sredstva, to su kreditna sredstva koja će otplaćivati građani Republike Srpske”, rekla je Čekić za RSE.

Ona upozorava da ne smije biti govora o tajnosti, s obzirom na to da su vlasti u Republici Srpskoj “hronično u nedostatku novca”, te da na sve moguće načine pokušavaju taj problem da riješe.

Čekić ne želi da spekuliše sa time da je imovina Republike Srpske data kao zalog, ukoliko Vlada ne bude mogla da izvrši svoje kreditne obaveze.

“Ukoliko su dali to je još gora situacija, znači ide se u nešto što je van pameti, jer niko nema mandat da zarad nekih zaduženja trguje sa bogatstvima i imovinom Republike Srpske”, kazala je ona.

Marko Đogo podsjeća da je prethodnih godina Republika Srpska imala problema sa dizanjem kredita u inostranstvu, koji su prouzrokovani “političkim sukobima između rukovodstva Republike Srpske i političkih predstavnika razvijenih zemalja”.

Ko su misteriozni kreditori?

Svetlana Cenić ocjenjuje da postoji nekoliko adresa kod kojih su vlastodršci u Republici Srpskoj mogli dobiti kredit, ali da svaka ima svoja ograničenja.

“Ne vjerujem da su Kinezi, čisto sumnjam, obzirom da svi projekti sa Kinezima trenutno, i oni čekaju, započelo se ovo, ono, te oko energetike, te put, ali koliko znam, ništa se ne dešava”, rekla je ona.

Ukoliko jeste Kina, ona pretpostavlja da postoji “hipoteka na nečemu jako značajnom”, te da je založena određena imovina kao garancija povrata kredita.

“Rusija ne vjerujem da jeste, Mađarska je i sama na ledu u EU, i čak postoji prijetnja da se na neki način eliminišu i iz glasanja u EU, tako da vidjećemo taj rasplet. To je i za Mađarsku značajan iznos, 250 miliona evra, ali opet kažem, zarad uticaja Mađarske tu je i Orban, kome trebaju takvi”, rekla je ona.

Kaže da je “ne bi iznenadilo” ni da je zajam uzet od Saudijske Arabije. Ovo arapsko kraljevstvo preko svog razvojnog fonda u Republici Srpskoj finansira izgradnju naučno-tehnološkog parka u Banjaluci, kao i izgradnju studentskog doma u Foči, na istoku BiH.

Marko Đogo kaže da iznos djeluje velik u našem ekonomskom “mikrokosmosu”, ali da taj iznos “nije ni na nivou izgradnje dionice autoputa u kineskoj provinciji”.

“Tako da to objektivno što je za nas veliko, čak i za strane banke, a kamo li za države to nisu zapravo nikakva sredstva, to čak i srednje razvijena ekonomija srednje veličine tipa Mađarske, ne bi osjetila 100 ili 200 miliona evra godišnje da nekom da kredita”, smatra Đogo.

Prema njemu, uslovi kredita su dobri s obzirom na kreditni rejting BiH, te političku nestabilnost u zemlji.

Kredit za javni sektor?

Vlasti ne navode za šta će koristiti ovaj kredit. Ipak, 24. marta je NS Republike Srpske usvojila set zakona, kojima se povećavaju plate zaposlenima u javnom sektoru.

Ministar finansija Republike Srpske Zora Vidović u obrazloženju zakona rekla je da je za povećanje potrebno 215 miliona maraka (oko 110 miliona evra).

Diana Čekić podsjeća da su vlasti krajem prošle godine govorile da novca za ova povećanja nema, te da ovakve “improvizacije” najviše koštaju građane Republike Srpske.

Prošlog decembra, Parlament Republike Srpske je za 2025. godinu odobrio ukupno dugoročno zaduženje u iznosu od 862 miliona maraka (oko 441 milion evra).

Prema podacima s kraja oktobra, ukupni dug Republike Srpske koji je zakonski ograničen iznosi oko 6,45 milijardi KM (oko 3,3 milijarde evra), što predstavlja 38 odsto BDP-a Srpske.

Odnosi Republike Srpske sa “prijateljima”

Sudeći po medijskim izvještajima, Republika Srpska na međunarodnom nivou najbliže sarađuje sa susjednom Srbijom, ali i Rusijom, Mađarskom i Kinom.

Ipak, podaci Zavoda za statistiku Republike Srpske pokazuju da je od ovih zemalja samo Srbija među najvažnijim spoljnotrgovinskim partnerima, a tu su još Italija, Hrvatska, Njemačka i Slovenija.

Mađarski premijer Viktor Orban i predsjednik Republike Srpske, Milorad Dodik, posljednjih godina gaje sve bliže odnose.

Zbog stavova Budimpešte, Evropska unija nije mogla da uvede sankcije Dodiku, dok je zamjenik mađarskog šefa diplomatije u nedavnoj posjeti Banjaluci rekao da je presuda Suda BiH u predmetu protiv Dodika “politička”.

Sem toga, Mađarska je davala zajmove Vladi Republike Srpske za rješavanje budžetskih rupa, te je osnovala fond za pomoć pri kupovini poljoprivrednih mašina.

Rusija pruža najviše političku podršku rukovodstvu Republike Srpske, i to posebno Dodiku.

On se od 2014. godine, obavljajući različite funkcije, sastao sa ruskim liderom Vladimirom Putinom ukupno 11 puta.

Zvanična Moskva ne priznaje autoritet visokog predstavnika u BiH, Kristijana Šmita, u čemu ih Republika Srpska prati.

Kina je u Republici Srpskoj, uglavnom, uključena u infrastrukturni i energetski sektor.

Kineske kompanije grade hidroelektrane na Bistrici kod Foče, Hidroelektranu Dabar kod Bileće na jugu BiH, dok je više puta najavljivan početak izgradnje autoputa Banja Luka – Prijedor.

Ipak, ove projekte prate problemi u procesu izgradnje, koji se najčešće odnose na finansiranje.

Ranije su izgradile, između ostalog, bolnicu u Doboju kao i termoelektranu u obližnjim Stanarima.

(RSE) Foto: goodfon

Related Topics:

Politika

STANIVUKOVIĆEV PSS NAJJAČA OPOZICIONA SNAGA! Sa 12 mandata pretekli SDS i postali druga stranka u NSRS!

Pokret Sigurna Srpska, na čijem je čelu Draško Stanivuković, prema utvrđenim rezultatima Centralne izborne komisije BiH osvojio je 12 mandata u Narodnoj skupštini Republike Srpske, čime se pozicionirao kao najveća opoziciona parlamentarna snaga.

PSS će tako u novom sazivu biti druga stranka po broju poslanika, iza SNSD, dok je SDS osvojio deset mandata.

Podsjećamo, PDP je nakon prethodnih izbora imao osam poslanika. U odnosu na taj rezultat, Stanivukovićev PSS sada ulazi u parlament sa četiri mandata više i snažnijom pozicijom za djelovanje u novom sazivu. Sa 12 poslaničkih mjesta, PSS će imati i najveći klub među opozicionim strankama.

Srpskainfo

Nastavi čitati

Politika

NIKOM NIJE ČUDNO? SVIMA PO 5 POSTO! Kako su koalicioni partneri SNSD-a dobili skoro isti broj mandata?

Nakon objave rezultata za Narodnu skupštinu Republike Srpske, politički analitičari i statističari ostali su zatečeni jednim nesvakidašnjim podatkom. Dok je SNSD suvereno osvojio blizu 39 odsto glasova, sva četiri njegova ključna koaliciona partnera ostvarila su gotovo identičan rezultat – zbijen u uski pojas oko famoznih pet procenata.

Brojevi djeluju kao nacrtani lenjirom:

  • DNS – NPS: ~5,5% (5 mandata)

  • SP – DEMOS – NDP: ~5,4% (5 mandata)

  • Ujedinjena Srpska: ~5,3% (5 mandata)

  • SPS: ~4,6% (4 mandata)

Razlika između prvog i posljednjeg u ovom nizu manja je od jednog procentnog poena. Postavlja se pitanje koje muči javnost: kolika je vjerovatnoća da se ovakav raspored glasova dogodi prirodnim putem, bez dirigenata iz sjenke ili manipulacije sistemom?

Matematika koja prkosi zakonima vjerovatnoće

U političkoj teoriji i statistici, slobodni izbori funkcionišu kao sistem sa stotinama nezavisnih varijabli. Biračko tijelo je raznoliko, regionalne baze moći su potpuno različite, a snaga infrastrukture stranaka varira od regije do regije:

  • Nenad Nešić i Darko Banjac (DNS–NPS) uporišta imaju na suprotnim krajevima – u Sarajevsko-romanijskoj regiji i Kozarskoj Dubici.

  • Nenad Stevandić (Ujedinjena Srpska) dominantno vuče glasove iz banjalučke regije.

  • Petar Đokić (SP) tradicionalno zavisi od Posavine, Semberije i Hercegovine.

  • Goran Selak (SPS) oslanja se na specifične gradske džepove i mlađi kadar.

Kada četiri stranke sa potpuno različitim liderima, različitim regionalnim bazama, nejednakom finansijskom moći i različitim brojem kandidata na terenu na nivou cijele republike završe unutar margine od svega 0,9 odsto, statistička vjerovatnoća za takav spontani scenario mjeri se promilima.

To je matematički ekvivalent situaciji u kojoj četiri različita strijelca gađaju metu iz različitih uglova i sa različitim oružjem, a sve četiri strijele pogode tačno u ivicu istog kruga od jednog centimetra. Prirodna distribucija glasova u izbornim procesima uvijek proizvodi disperziju – neko podbaci na 2,5%, neko iznenadi i skoči na 8% ili 9%. Ovakva uniformnost, gdje su svi „pacifikovani“ na tačno pet odsto, u teoriji vjerovatnoće gotovo bez izuzetka ukazuje na postojanje spoljnog regulatornog faktora.

Politički inženjering: Kome je trebala „kvota 5%“?

Ako se odbaci teorija o nevjerovatnoj kosmičkoj slučajnosti, matematički i strateški motivi ovakvog rezultata postaju kristalno jasni:

1. Recept protiv ucjena:

Da je bilo koja od ovih stranaka prešla 8 ili 10 odsto i osvojila osam do devet poslanika, postala bi „faktor ucenjivanja“ koji može rušiti vladu ili tražiti funkciju premijera. Sa po pet mandata, nijedan partner pojedinačno ne može ugroziti većinu Milorada Dodika. Ako se jedan pobuni, ostala tri ga bez problema nadomještaju.

2. Otimanje kompenzacionih mandata opoziciji:

Da su dvije od ove četiri liste pale ispod cenzusa od 3%, njihovi glasovi bi propali, a kompenzacioni mandati bi se prelili najvećim listama, uključujući opozicione SDS i PSS. Kalibriranjem partnera na bezbjednih 5%, osiguran je prelazak cenzusa za sve, maksimalno su „isisani“ kompenzacioni mandati i zacementirana dvotrećinska kontrola u parlamentu.

3. Svi namireni, niko opasan:

Lideri manjih partija dobili su tačno onoliko koliko im je potrebno da prežive – poslanički klub (minimum 4 mandata) i legitimitet za učešće u raspodjeli ministarstava i direktorskih fotelja, ali bez stvarne političke težine da odlučuju o kursu Republike Srpske.

Birački instinkt ili precizno programiranje?

Priča o „slučajnosti“ u politici rijetko pije vodu, posebno u izbornom sistemu u kojem su uvedene nove tehnologije i skeneri, a sumnje u nepravilnosti nikada nisu bile glasnije.

Da li su birači u Trebinju, Prijedoru, Bijeljini i Banjaluci kolektivno, telepatski odlučili da svakoj od četiri vladajuće frakcije daju tačno po dvadesetak hiljada glasova, ili je izborni inženjering odradio posao sa hirurškom preciznošću – pitanje je na koje matematika već ima prilično jasan odgovor.

Banjaluka24

Nastavi čitati

Politika

POTPUNI KOLAPS SISTEMA! Vlast spasava Elektroprivredu koju je sama uništila!

Dok se Elektroprivreda Republike Srpske suočava sa nikad većim problemima u proizvodnji, a upitan je i sam opstanak najvažnijih dijelova ovog javnog preduzeća, vlast i rukovodstvo Elektroprivrede već danima uvjeravaju kako su maksimalno angažovani na pronalasku rješenja i da će stanje biti sređeno. Odgovornost za potonuće nekadašnjeg giganta vide u svemu, osim u sebi – iako je riječ o funkcionerima koji godinama upravljaju Elektroprivredom.

U decenijama vlasti predvođene SNSD-om, od nekadašnjeg ponosa Republike Srpske Elektroprivreda je dovedena u nikad gore stanje: zatrpana dugovima, sudskim presudama, izgubljenim arbitražama. Termoelektrane takođe: Gacko u sve većim problemima, Ugljevik van pogona.

Zvaničnici koji godinama upravljaju ovim sistemom međutim o sopstvenoj odgovornosti ni riječi. Petar Đokić je ministar energetike i rudarstva od 2014. godine i od 2000-ih predsjednik Socijalističke partije koja je sa SNSD-om decenijama u vlasti. On međutim tvrdi da je sistem u ozbiljnu krizu dovela nepovoljna količina padavina i troškovi rada termoelektrana.

“A mi upravo onim što sada radimo idemo ka tome da potpuno konsolidujemo naše 2 termoelektrane, a u nadi smo da će i hidrološke prilike biti povoljnije u nastavku godine.I dalje ćemo držati nižu cijenu u odnosu na druge, ali moramo spasavati Elektroprivredu. Ne možemo sjediti skrštenih ruku i čekati da ona propadne”, rekao je nedavno Đokić.

U prebacivanju odgovornosti na nekoga drugog, direktor Elektroprivrede ide korak dalje, pa nas Luka Petrović vraća 3 decenije unazad i tu vidi problem kada su u pitanju arbitraže, prije svega ona sa Slovencima.

“Gdje ćemo morati platiti obeštećenje zato što neko 1996. ili 2002. godine nije se bavio ovim problemom, zapustio ga i ostavio da ide na sudske instance i onda smo došli da moramo platiti finansijski dio obešćtećenja Slovenaca – 300 miliona maraka u 7 godina”, rekao je Petrović.

Kada pratimo pres konferencije zvaničnika o Elektroprivredi, kaže novinar Centra za istraživačko novinarstvo Renata Radić – Dragić, neupućeni bi mogli steći utisak da se oni stvarno trude da isprave probleme koje je napravio neko drugi.

“Ja želim da podsjetim da je zapravo Vlada Republike Srpske na čijem su čelu i u čijem su sastavu bili predstavnici SNSD-a zapravo dala taj ugalj to ležište na koje je računala RiTE Ugljevik dali su Serdarovu iako su iz RiTE Ugljevika upozoravali da njima taj ugalj treba za domaću proizvodnju”, kaže Radić – Dragić za BN.

Zato se od onih koji su odgovorni za aferu Vijadukt i koji su u Republiku Srpsku doveli Serdarova ne može očekivati da će srediti stanje za koje su sami odgovorni, kategoričan je ekonomista Igor Gavran.

“Projekat poklanjanja jednom stranom hohštapleru koji se predstavljao kao ulagačem pod koncesijom, enormni gubici javnog novca po tom osnovu, nemogućnost RiTE Ugljevik da uopšte proizvodi da ima dovoljno uglja. Tehnološko zaostajanje i zagađenje.. Jednostavno sve to se godinama pa i decenijama dešava i urušava i ne vidim da oni koji su doveli do svih tih problema imaju za to rješenje”, kaže Gavran.

U potonuću Elektroprivrede značajan faktor je i izvlačenje novca u privatne džepove, kroz milionske ugovore za oglašavanje, promotivne usluge i razna sponzorstva gdje se novac dijelio bez ikakve kontrole. Tu je i stranačko zapošljavanje kadrova upravo iz stranaka koje sada navodno brinu o Elektroprivredi.

(BN)

Nastavi čitati

Aktuelno