Kada je u Banjaluci proslavljana izborna pobjeda američkog predsjednika Donalda Trampa 2024. godine, tadašnji predsjednik RS Milorad Dodik bio je sankcionisani zatočenik prethodne američke administracije i nekoliko zemalja Evropske unije.

Neposredno po Trampovom preuzimanju vlasti, Dodik je bio osuđen i morao je da napusti funkciju predsjednika Republike Srpske.

A onda su se stvari promijenile. Obavljen je otkup koncesije od preduzeća Komsar, ruskog tajkuna Rašida Serdarova, pravdan potrebama RiTE Ugljevik da pristupi uglju i izbjegavanjem navodne arbitraže. Potom je pokrenuta skupo plaćena kampanja u SAD za skidanje sankcija porodici Dodik i prijateljima. Ona se proširila i na političku poziciju SNSD-a i izborni nastup ove partije.

Na izborima 4. oktobra 2026. godine, ostvaren je istorijski rezultat SNSD-a. I dok zli jezici pričaju o kupovini glasova, uključujući plaćanje pojedinih hodža za glasanje u bošnjačkim sredinama, CIK i učesnici izbora ne osporavaju izborne rezultate.

I tako je Milorad Dodik, preko trnja, poveo SNSD do zvijezda. Taj let ipak ima svoja ograničenja, o čemu svjedoči mitska priča o Ikaru koja se u školama u Bosni i Hercegovini najčešće uči u 6. razredu osnovne škole.

Ona glasi:

„Kada je Dedal dao svom sinu Ikaru krila, upozorio ga je da nikako ne leti preblizu mora (da mu vlažnost ne oteža krila), a ni preblizu Sunca (da mu toplota ne otopi vosak). Opijen osjećajem slobode i letenja, mladi Ikar je zanemario upozorenje. Počeo je letjeti sve više i više prema užarenom Suncu. Sunčeva toplina je rastopila vosak, perje je otpalo, a Ikar se strmoglavio u more.”

Đaci u osnovnoj školi uče da ova mitska priča oslikava prekomjernu ljudsku oholost, ponos i prkošenje bogovima ili prirodnim zakonima, koji neizbježno vode do propasti.

Priča je poučna, ali izgleda da nisu svi ispratili tu lekciju. Poraz Republikanske stranke na izborima za Senat i Predstavnički dom Sjedinjenih Američkih Država pokazao je da blizina predsjedniku Trampu, koji sebe tretira kao centar univerzuma, ne mora da bude lukrativna, već može da bude i politički riskantna.

O tome svjedoči izvještaj grupe demokrata u Komitetu za spoljne poslove Predstavničkog doma SAD od 15. septembra 2026. godine, pod nazivom „Plaćanje za igru na Balkanu: Kako politika Trampove administracije prema Bosni obogaćuje predsjednikove lične saveznike i šteti američkom narodu“.

Pored kritike Trampove politike i ljudi iz njegovog okruženja, centralna meta u ovom izvještaju je Milorad Dodik. Izvještaj predstavlja putokaz za buduće poteze američkog Predstavničkog doma prema Zapadnom Balkanu.

Poslije januara 2027., kada krene novi saziv Kongresa, jedna od prvih meta biće neizostavno predsjednik SNSD-a Milorad Dodik. Demokrate u Predstavničkom domu već najavljuju istrage, saslušanja svjedoka, podatke obavještajnih agencija i sankcije.

Predsjednik Tramp može da stavi veto na sankcije Kongresa, ali ne može da zaustavi istragu i eventualno pravno procesuiranje prirode Dodikovog lobiranja.

Situacija za SNSD, a time i za Republiku Sepsku, nije nimalo ružičasta. Lider SNSD-a Milorad Dodik ima problem sa EU, Velikom Britanijom, američkim Kongresom i pobjedničkom listom u Srbiji „Studenti pobjeđuju“.

Zabranjen mu je ulazak u Veliku Britaniju, Njemačku, Austriju i Sloveniju. U Izraelu je Netanjahu na izborima izgubio većinu.

U Sloveniji novoformirana antikoruptivna jedinica najavljuje istragu o novcu iz RS, a ubrzo u političku penziju najvjerovatnije putuje i njegov prijatelj, gradonačelnik Ljubljane Zoran Janković.

Ipak, najgore od svega je kad se uđe u orbitu američke spoljne politike, koja počne da se ispostavlja kao američka unutrašnja politika. Kao iskusni političar, Dodik je svjestan situacije, o čemu svjedoči njegovo ćutanje i izostanak fotografija sa Floride poslije američkih međuizbora. U narednim mjesecima građani će imati priliku da vide koliko je Dodik visoko poletio i da li se toliko približio Suncu da mu budu spržena krila.

Sa druge strane, kada bi letio malo niže, vidio bi realnost u Republici Sepskoj koja odudara od propagandnog veličanja uspjeha u kampanji i izbornog rezultata. Ako se jednom nedjeljno najpotentnija javna kompanija ERS zadužuje po visokim kamatama za elementarno funkcionisanje, ako RiTE Ugljevik ne radi, ako se uvozi struja po 300 evra za 1 MWh, ako struka kaže da je nemoguće koristiti ugalj iz Prijedora u TE Ugljevik, a to se radi, onda je sasvim izvjesno da Republika Srpske tone u energetski kolaps koji za sobom vuče ukupnu ekonomiju.

U takvim okolnostima, od riskantnog sljedbeništva jednoj političkoj liniji u američkoj politici, mnogo je važnija stvarna konsolidacija energetike i ekonomije Republike Srpske. To se nikako ne može učiniti skupim posjetama Floridi, već okretanjem načelu poslovice: „Uzdaj se u se i u svoje kljuse” i obnovi ekonomije Republike Srpske uz korišćenje bogatih ljudskih, energetskih i sirovinskih resursa.

(BN)

Bosna i Hercegovina zvanično se uskladila sa novim, dosad najobimnijim paketom sankcija Evropske unije usmjerenim protiv Ruske Federacije. Ovaj paket direktno pogađa jezgro ruske vojne mašinerije, stavljajući na crnu listu više od 1.500 fizičkih lica i preduzeća povezanih sa agresijom na Ukrajinu.

Savjet Evropske unije saopštio je da se ukupno devet zemalja van bloka pridružilo ovim restriktivnim mjerama: Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Albanija, Sjeverna Makedonija, Ukrajina, Moldavija, Norveška, Island i Lihtenštajn.

„Ove države će obezbijediti da njihove nacionalne politike budu u skladu sa ovom odlukom Savjeta. Evropska unija prima na znanje ovu obavezu i pozdravlja je”, navedeno je u zvaničnom saopštenju iz Brisela.

Ovim proširenjem, ukupan spisak sankcionisanih pod okriljem EU narastao je na impresivnih 2.941 pojedinca i 1.835 pravnih subjekata.

Direktni udar na vojnu industriju vrijednu 20 milijardi evra
Novi paket sadrži imena 826 preduzeća i 743 pojedinca, a definisan je na osnovu internih dokumenata Vlade Ruske Federacije o dodjeli subvencija vojno-industrijskom sektoru.

Prema odluci koju potpisuje šefica diplomatije EU Kaja Kalas, mjere su odgovor na intenzivirane napade na ukrajinsku civilnu infrastrukturu, a fokus je stavljen na proizvođače i dobavljače srednjeg nivoa koji zapošljavaju preko 250.000 ljudi i generišu godišnji promet od najmanje 20 milijardi evra.

Riječ je o kompanijama koje obezbjeđuju ključne komponente za napredne sisteme naoružanja — projektile, bespilotne letjelice i vojne avione:

Elektronika i mikrotehnologija: Poluprovodnici, integrisana kola i namjenski računari;

Sistemi veze: Radari, antene i primopredajnici;

Vojna oprema: Avijacijski, satelitski i raketni sistemi, optika, navigacija, municija i eksplozivi.

Potpis u Briselu, blokada na terenu: Zašto BiH ne sprovodi obaveze?
Iako se BiH formalno redovno pridružuje deklaracijama i paketima Evropske unije preko svojih diplomatskih predstavnika, u praksi se sankcije gotovo uopšte ne implementiraju.

Glavni razlog leži u političkom vetu iz Republike Srpske. Vlasti u Banjaluci, predvođene rukovodstvom SNSD-a i bivšim predsjednikom Miloradom Dodikom, u kontinuitetu odbijaju da daju saglasnost u Savjetu ministara BiH za operativno provođenje restriktivnih mjera prema Moskvi.

Zbog tog institucionalnog zastoja:

Ruske kompanije i sankcionisani subjekti nesmetano nastavljaju poslovanje, pretežno na teritoriji Republike Srpske;

Zabilježeni su brojni ulasci lica sa međunarodnih potjernica i crnih listi.

Najdrastičniji primjer predstavlja slučaj Mihaila Zvinčuka, osnivača ruske propagandne mreže Rybar, koji je boravio u BiH tokom opštih izbora bez ikakvog zadržavanja od strane nadležnih službi, da bi samo dva dana nakon napuštanja zemlje bio uhapšen u Crnoj Gori upravo na osnovu sankcija koje je Podgorica, za razliku od Sarajeva, sprovela u praksi.

“Hidroelektrane na Drini”  i preduzeća kojima upravljaju, povećali su gubitak za gotovo 700.000 maraka na kraju trećeg kvartala ove godine, ali gomilanje gubitka nije ih spriječilo da kao monopolsko preduzeće tokom godine milione troše na reklame i propagandu.

Riječ je o izvještaju kojim su obuhvaćeni i HE “Bistrica”, te hotel “Komsar” Rudo, prema kojem im se gubitak sa prošlogodišnjih 2,5 miliona KM povećao na 3,18 milion maraka na kraju trećeg kvartala ove godine.

Njihovi ukupni prihodi povećali su se sa oko 27 miliona KM koliko su imali na kraju trećeg kvartala prošle godine, na ovogodišnjih 29,1 milion maraka, piše Capital.

S druge strane, rasli su im i rashodi i to sa 29,5 koliko su rashodovali u ovom periodu lani na 32,3 miliona maraka na kraju trećeg kvartala ove godine.

Sudeći prema zvaničnim izvještajima, smanjili su i broj radnika i to sa 437 koliko su zapošljavali prošle godine na 428 zaposlenih u posmatranom periodu ove godine.

Ako posmatramo odvojeni izvještaj koji prikazuje poslovanje samo u HE na Drini vidimo da je ovo preduzeće povećalo gubitak za 618.989 KM, što govori da su za ovakav poslovni rezultat najvećim dijelom odgovorni oni sami.

Inače, na reklamiranje svog monopolskog položaja nisu štedjeli te su za te svrhe izdvojili gotovo milion maraka.

HE na Vrbasu u plusu gotovo pet miliona KM

U trenutku kada se HE na Drini guše u gubicima, Hidroelektrane na Vrbasu ne samo da su zadržale dobit s kraja trećeg kvartala prošle godine nego su je i povećale.

Konkretno, lani su bili u plusu 4,8 miliona KM dok im je na kraju trećeg kvartala ove godine profit iznosio 4,93 miliona maraka.

Prihodi su im rasli sa 17,8 miliona KM koliko su iznosili u ovom periodu lani, na 18,1 milion maraka na kraju trećeg kvartala ove godine.

Porasli su im i rashodi i to sa 12,9 miliona KM na 13,2 miliona maraka.

Broj zaposlenih im se nije značajnije mijenjao.

I dok jedni posluju u minusu, drugi u plusu, treći ne dostavljaju finansijske izvještaje.

Tako Hidroelektrane na Trebišnjici (HET) nisu dostavile svoje finansijske izvještaje za treći kvartal ove godine iako su imale obavezu da to urade do kraja oktobra.

Ako posmatramo njihov polugodišnji finansijski izvještaj za ovu godinu, vidimo da su značajno povećali dobit i to sa 1,3 miliona KM prošle na 5,5 miliona maraka na polugodištu ove godine.