Connect with us

Svijet

NAPETO U MOSKVI! Evropljani poručili Rusima “DA, SPREMNI SMO NA MAKSIMALNU SILU”

Evropski su diplomate ove nedelje u Moskvi upozorile Kremlj da je NATO spreman da odgovori na dalja kršenja vazdušnog prostora maksimalnom silom, uključujući i obaranje ruskih aviona, potvrdili su Bloombergu zvaničnici upoznati sa razgovorima.

Napeti sastanak u Moskvi
Na napetom sastanku u Moskvi britanski, francuski i nemački izaslanici izneli su zabrinutost zbog incidenata u kojima su tri borbena aviona MiG-31 prošle nedelje preletela estonski vazdušni prostor, rekli su zvaničnici koji su govorili pod uslovom anonimnosti jer su razgovori vođeni iza zatvorenih vrata. Nakon razgovora zaključili su da je povreda vazdušnog prostora bila namerna taktika, koju su naredili ruski zapovednici.

Rusi vodili detaljne beleške
Prema izjavama zvaničnika, ruska strana vodila je opsežne beleške tokom razgovora, što je evropski tim navelo na nagađanje da su njihovi diplomati dobili uputstva da detaljno izveštavaju o stavu NATO-a prema lancu komandovanja.

Nemački vladin zvaničnik potvrdio je da se sastanak održao i da su ambasadori jasno poručili Moskvi da takvi upadi moraju prestati. Nemački kancelar Fridrih Merc izjavio je juče da koordinira sa Parizom, Londonom i Varšavom te podržava “sve mere koje su potrebne”.

Britanski i francuski portparoli zasad nisu mogli odmah da komentarišu sastanak. Predsednik Emanuel Makron odbio je u intervjuu za France 24 da precizira kako bi NATO odgovorio na daljnje upade.

Sve je više incidenata
Član 4 Severnoatlantskog ugovora, koji pokreće konsultacije zbog percipirane pretnje, u istoriji Alijanse aktiviran je samo devet puta od osnivanja 1949. godine – a dva puta dogodilo se upravo ovog meseca nakon incidenata u Poljskoj i Estoniji. Danske vlasti juče su najavile da razmatraju isto dok istražuju moguću rusku ulogu u napadima dronova koji su poremetili vazdušni saobraćaj, iako Kremlj ponovo negira učešće.

“Namera je stvoriti podele i uplašiti nas”, rekao je juče novinarima danski ministar pravde Peter Humelgard. “Pretnja hibridnim napadima ostaje sa nama.”

“Rusija nas testira”
Nagli porast takvih aktivnosti podudara se sa mišljenjem nekih bezbednosnih zvaničnika da bi Moskva, čiji rat protiv Ukrajine ulazi u četvrtu godinu, verovatno izbegla konvencionalni napad na Zapad, a umesto toga izvela hibridnu operaciju sa namernom nejasnoćom oko porekla i motiva.

“Rusija nas testira, testira našu spremnost, testira našu odlučnost da uzvratimo”, rekao je u ponedeljak u Njujorku, na marginama Generalne skupštine UN-a, litvanski predsednik Gitanas Nausėda. “Mislim da je veoma važno pokazati solidarnost i, što je još važnije, brzu reakciju.”

Evropa pred dilemom
Ipak, nejasnoće oko Putinovih namera postavljaju evropske zvaničnike pred dilemu: kako odgovoriti, a da se ne pokrene neželjena eskalacija i da se ne naruši jedinstvo Alijanse. Tramp je podržao čelnike NATO-a, uključujući poljskog premijera Donalda Tuska, koji su zatražili odlučniji stav i mogućnost obaranja ruskih aviona, dok je nemački ministar odbrane Boris Pistorius upozorio da bi saveznici mogli “upasti u Putinovu zamku eskalacije” ako počnu da pucaju po ruskim letelicama.

Danski policajci posmatraju neidentifikovane dronove nad aerodromom
“Ako NATO obori ruski avion pod izgovorom navodnog kršenja vazdušnog prostora, to će biti rat”, izjavio je ruski ambasador Aleksej Meškov juče u etru francuskog radija RTL.

Praktični problemi i manjak resursa
Incidenti su, osim političkog, otkrili i praktične probleme u odbrani istočnog krila NATO-a. Rumunske vlasti 13. septembra pratile su ruski dron koji je prešao njihov vazdušni prostor i ostao u njemu 50 minuta. Iako su ga nadzirala dva aviona F-16, odluka da se ne obori – zbog rizika od pada krhotina – izazvala je kritike.

“Kada je u pitanju vaša bezbednost, nema većeg prioriteta od pokazivanja onima koji vas testiraju da ste sposobni da zaštitite svoj vazdušni prostor”, rekao je bivši rumunski predsednik Trajan Basesku za stanicu Digi TV. Savet za nacionalnu odbranu Rumunije tek je u četvrtak odobrio pravila za angažovanje pri obaranju letelica. Za vlasti u Bukureštu dilema je i nedostatak finansijskih sredstava i odgovarajuće opreme, rekli su zvaničnici upoznati s pitanjem.

Obaranje drona avionom projektilima, kao što je nedavno učinjeno u Poljskoj, skupo je i neefikasno, napominju službenici. Potrebniji su sistemi za borbu protiv dronova slični onima u Ukrajini te nesmrtonosni instrumenti poput ometanja i sajber kontrole, zaključuju stručnjaci. Ruski zvaničnici negirali su da su njihovi avioni ušli u estonski vazdušni prostor i tvrde da ne pokušavaju da testiraju NATO. Za zaseban incident u kojem su dronovi ušli u poljski vazdušni prostor rekli su da se radilo o grešci. Portparol Kremlja Dmitrij Peskov rekao je ove nedelje da ruski vojni letovi poštuju međunarodna pravila.

Serija kršenja vazdušnog prostora NATO-a
Članice istočnog krila NATO-a suočile su se ovog meseca sa serijom kršenja vazdušnog prostora koja predstavljaju neviđen test odlučnosti Alijanse u trenutku kada Vladimir Putin pojačava napade na civilnu infrastrukturu u Ukrajini, a američka podrška Kijevu pokazuje znake kolebanja.

Predsednik Donald Tramp ovog je nedelje pozvao Ukrajinu da povrati sav teritorij koji je zauzela Rusija “uz podršku Evropske unije”, pritom opisujući ulogu SAD-a primarno kao prodaju oružja koje saveznici mogu poslati na front.

Na ivici eskalacije
Detalji sastanka u Moskvi pokazuju da je Putinu upućeno snažnije upozorenje povodom niza preleta i upada dronova nad istočnom Evropom te otkrivaju kako obe strane igraju na ivici eskalacije.

Tokom razgovora jedan ruski diplomata Evropljanima je rekao da su upadi odgovor na ukrajinske napade na Krim, naveli su zvaničnici. Kremlj pak poručuje da takve operacije ne bi bile moguće bez podrške NATO-a te da Rusija stoga smatra da je NATO, uključujući i evropske zemlje, već u sukobu sa Rusijom.

Related Topics:

Svijet

EVROPSKA KOMISIJA POSLALA JASAN ZAHTJEV ČLANICAMA: Devet država Šengena mora da ukine unutrašnje kontrole

Evropska komisija pozvala je devet država šengenskog prostora da postepeno ukinu unutrašnje granične kontrole koje sprovode duže od godinu dana, jer se time narušava sloboda kretanja.

Evropska komisija pozvala je devet država članica šengenskog prostora da počnu postepeno da ukidaju privremene granične kontrole koje na unutrašnjim granicama sprovode duže od godinu dana.

Riječ je o Austriji, Danskoj, Francuskoj, Njemačkoj, Italiji, Holandiji, Sloveniji, Švedskoj i Norveškoj, za koje je Komisija objavila posebna mišljenja o opravdanosti i srazmernosti mjera koje su na snazi više od 12 mjeseci.

Komisija priznaje da se države suočavaju sa bezbednosnim izazovima i migracijskim pritiscima, ali naglašava da kontrole unutar Šengena moraju ostati izuzetna i privremena mjera.

Komisija: Postoje bolja rješenja

U Briselu smatraju da postoje efikasniji načini za rješavanje bezbjednosnih pitanja bez ograničavanja slobodnog kretanja ljudi.

“Postoje efikasnije i delotvornije alternative unutrašnjim graničnim kontrolama”, poručila je Komisija.

Kao primjere navodi:

  • Policijske kontrole zasnovane na procjeni rizika
  • Mobilnu biometrijsku identifikaciju
  • Tehnologije za praćenje vozila

Prema ocjeni Komisije, mnoge države već koriste nesistematske policijske provere zasnovane na obaveštajnim podacima, koje se mogu dodatno proširiti i postepeno zamijeniti granične kontrole.

Kontrole pogađaju susjedne zemlje i pogranična područja

Evropska komisija upozorila je da unutrašnje granične kontrole ne utiču samo na zemlju koja ih uvodi nego i na susjedne države, kao i na stanovnike pograničnih područja. Zbog toga je, navodi Komisija, važno smanjiti negativne posljedice za putnike, radnike koji svakodnevno prelaze granicu, privredu i regionalnu saradnju.

Na osnovu sprovedene analize, Komisija preporučuje da devet država postepeno ukine postojeće kontrole i da pritom u većoj mjeri koristi alternativne bezbjednosne mere i jača saradnju sa susjedima.

“Šengen je jedno od najvećih evropskih dostignuća”

Izvršna potpredsjednica Evropske komisije za tehnološki suverenitet, bezbjednost i demokratiju Hena Virkunen poručila je da je sloboda kretanja jedna od temeljnih vrijednosti Evropske unije.

“Šengen je jedno od najvećih evropskih dostignuća. Simbolizuje slobodu kretanja za više od 450 miliona ljudi. Naša mišljenja šalju jasnu poruku: kada se kontrole ponovo uvedu, one moraju ostati privremene i izuzetne”, rekla je Virkunen.

Nastavi čitati

Svijet

ALARM U EVROPI: Ultrasnažna droga odnosi sve više života, raste broj žrtava

Velika Britanija suočava se sa talasom kokaina izuzetno visoke čistoće, dok broj smrtnih slučajeva povezanih sa tom drogom dostiže rekordne nivoe.

Stručnjaci upozoravaju da je rast proizvodnje u Južnoj Americi doveo do značajnog povećanja čistoće kokaina koji završava na ulicama, pa korisnici često nesvjesno preuzimaju veći rizik nego ranije.

Istraga Independenta tokom ovogodišnjeg festivala u Čeltenamu, koji je posjetilo više od 200.000 ljudi, pokazala je da su dva od tri analizirana uzorka kokaina imala čak 85 odsto čistoće.

Bivši britanski državni koordinator za droge Majk Trejsi te rezultate nazvao je “veoma zabrinjavajućim“ i pozvao vladu na hitnu reakciju zbog, kako kaže, rastućeg zdravstvenog rizika.

Ključni podaci pokazuju da je prosječna čistoća kokaina porasla sa oko 32 odsto prije 13 godina na više od 80 odsto danas, a u Engleskoj i Velsu je 2024. godine od posljedica povezanih sa kokainom umrlo rekordnih 1.279 ljudi, prenosi Tportal.

Ujedinjeno Kraljevstvo pritom ima najveću stopu konzumacije kokaina u Evropi, dok je potrošnja na liječenje zavisnosti od droga i alkohola realno smanjena za 40 odsto između 2015. i 2022. godine.

Prema podacima iz analize otpadnih voda, konzumacija kokaina u Engleskoj porasla je za četvrtinu u posljednjih pet godina.

Rizik od predoziranja sve veći

Kokain može izazvati srčani ili moždani udar, kao i napade, upozorava Nacionalna zdravstvena služba (NHS), a rizik od predoziranja raste ako se droga kombinuje sa alkoholom.

Uzorci iz Čeltenama analizirani su na Univerzitetu Kingston i gotovo svi sadržavali su tragove kokaina, a dodatna laboratorijska analiza pokazala je da su dva uzorka, uključujući onaj pronađen u prostoru za presvlačenje beba, imala čistoću od 85 odsto.

Dr Arijak Duran sa Univerziteta Kingston upozorio je da je riječ o kokainu znatno većeg kvaliteta nego što se obično nalazi na uličnom tržištu i da takva koncentracija povećava rizik od predoziranja kod korisnika naviknutih na slabije proizvode.

Organizatori festivala u Čeltenamu (Cheltenham Festival) poručili su da su razočarani nalazima i istakli da je upotreba ilegalnih droga širi društveni problem prisutan na mnogim velikim događajima.

Britanska Nacionalna kriminalistička agencija procjenjivala je da je prosječna čistoća kokaina na korisničkom nivou 2013. godine iznosila između 32 i 38 odsto. Stručnjaci smatraju da je rekordna proizvodnja u Južnoj Americi, uz nove krijumčarske rute prema Evropi, preplavila britansko tržište i smanjila potrebu za miješanjem kokaina sa drugim supstancama.

Jača droga za manje novca

Piter Kejn iz kompanije Eurofins Forensic Services navodi da je čistoća tokom pandemije dostigla oko 75 odsto, a posljednjih godina premašila je 80 odsto. Slično upozorava i Evropska agencija za droge, prema kojoj je prosječna čistoća kokaina u mnogim evropskim državama porasla na između 66 i 81 odsto.

“Kupci danas dobijaju jači proizvod za manje novca“, rekao je Kejn.

Majk Trejsi, ipak,  upozorava da je nepredvidiva čistoća najveći rizik jer korisnici često uzimaju količine na koje su navikli, ne znajući da je droga koju su kupili znatno snažnija nego ranije.

Broj hospitalizacija povezanih sa kokainom i krekom utrostručio se tokom jedne decenije, a broj smrtnih slučajeva raste već 13 godina zaredom.

Među žrtvama su i Lusi Vajt, studentkinja koja je umrla od srčanog zastoja izazvanog kokainom, kao i 24-godišnja učiteljica Emili Rouz Brauning iz Kardifa.

Uprkos desetogodišnjoj strategiji borbe protiv droga pokrenutoj 2021. godine, izdvajanja za liječenje zavisnosti značajno su smanjena, pa Trejsi zagovara uvođenje sistema za testiranje droga kojim bi korisnici mogli da provjere čistoću kupljenih supstanci.

“Ultrasnažan” kokain

Profesor Hari Samnal sa Univerziteta Liverpul Džon Murs, opisuje kokain čistoće veće od 85 odsto kao “ultrasnažan“.

Prema njegovim riječima, takvi proizvodi danas su široko dostupni i relativno pristupačni, a “tržište kokaina nikada nije bilo rizičnije ni štetnije nego danas”, upozorio je.

Prema Svjetskom izvještaju Ujedinjenih nacija o drogama, 2023. godine proizvedeno je više od 3.700 tona kokaina, dijelom zbog širenja uzgoja koke u Kolumbiji, a droga u Evropu i Veliku Britaniju stiže vazdušnim i pomorskim rutama.

Adam Tompson iz Nacionalne kriminalističke agencije rekao je da rekordna proizvodnja u Južnoj Americi obara veleprodajne cijene i povećava čistoću proizvoda na tržištu.

“Sve dok potražnja ostaje visoka, suzbijanje snabdijevanja kokainom biće trajna borba“, zaključio je Tompson.

Nastavi čitati

Svijet

KINEZI STVORILI JEZIVO AI ORUŽJE: Novi rojevi dronova sami donose odluke i uništavaju 100% meta

Kinezi su razvili HG-STR, autonomni AI sistem za rojeve dronova koji donosi odluke za svega 6,6 milisekundi i potpuno samostalno postiže stopu uništenja meta od 100 odsto.

Kineski naučnici razvili su novi sistem vještačke inteligencije koji bi mogao iz korijena da promijeni način na koji dronovi traže i uništavaju neprijateljske mete na bojnom polju.

U uslovima elektronskog ratovanja, neprijateljski sistemi za ometanje često prekidaju komunikaciju između letjelica, zbog čega mete nestaju sa radara operatera. Međutim, novi algoritam omogućava rojevima dronova da donose ispravne odluke i ostanu koordinisani čak i uz nepotpune informacije i u uslovima prekinutih veza.

Sistem je nazvan HG-STR (Heterogeneous Graph Spatio-Temporal Reasoning) i predstavlja prvi AI algoritam koji može da postigne stopu uništenja meta od 100 odsto, tvrde istraživači sa Sjeverozapadnog politehničkog univerziteta u Sijanu.

Tehnologija se oslanja na takozvani sistem “heterogenog grafa”, gdje se svaki objekat mapira na mrežu u kojoj svaka nit nosi specifično značenje. Kroz ovaj model, informacije se dijele u korisne kategorije, pa dronovi momentalno znaju koga treba da proganjaju, a sa kim da sarađuju, piše Independent.

Unutar ove mreže, podaci su organizovani kroz tri ključna informaciona čvora:

Svaki pojedinačni dron nosi podatke o svojoj poziciji, brzini, preostaloj municiji i prethodnom zadatku.
Detektovana neprijateljska meta postaje čvor koji sadrži lokaciju i nivo oštećenja koji je potreban da bi bila uništena.
Okruženje svakog drona funkcioniše kao čvor sa podacima o tome koliki je dio terena ostao neistražen.
Istraživači su u sistem ugradili i naprednu kompresovanu memoriju koja pamti prethodna zapažanja svake letjelice. To znači da u trenutku kada komunikacija otkaže, dronovi ne kreću ispočetka, već nastavljaju misiju koristeći zapamćene podatke.

Tokom testiranja, roj od 10 dronova uspio je da pretraži prostor veličine 100×100 kilometara i uništi sve mete znatno efikasnije, uz kraću pređenu distancu leta. Cijeli proces donošenja odluka unutar HG-STR sistema traje svega 6,6 milisekundi, što je ključni faktor u borbenim situacijama.

Za razliku od dosadašnjih autonomnih algoritama koji sve podatke o prijateljskim i neprijateljskim snagama i terenu tretiraju na isti način – što često dovodi do zabune – kineski AI uči da se fokusira isključivo na prave mete. Kada uoči neprijatelja, to tretira kao prijetnju visokog prioriteta, dok bliskost drugog drona vidi kao priliku za zajednički napad.

Iako se dronovi na ratištima poput Ukrajine još uvijek u velikoj meri kontrolišu ručno preko ljudskih pilota, ovaj izum otvara vrata za stvaranje potpuno autonomnih flota. AI vođeni dronovi će moći da uđu u prostore potpuno odsječene od ljudske komande i samostalno izvrše samo jedno naređenje – da lociraju i eliminišu sve neprijateljske mete.

Nastavi čitati

Aktuelno