Connect with us

Društvo

PETARDE JAČE OD MLAZNOG AVIONA! Pirotehnika ozbiljna prijetnja po zdravlje

Gradski zavod za javno zdravlje Beograd saopštio je da upotreba pirotehničkih sredstava za vrijeme praznika svake godine izaziva veliki broj povreda koje najviše zadobijaju mlade osobe, a deca do 16 godina čine gotovo polovinu povrijeđenih.

Povrede češće kod muškaraca

– Podaci pokazuju da su povrede pirotehnikom znatno češće kod muškaraca, uglavnom kao posljedica nepropisnog i nebezbjednog rukovanja. Kod žena se povrede češće dešavaju u javnom prostoru, aktiviranjem pirotehnike u njihovoj blizini. Posebno zabrinjava činjenica da su povrijeđeni najčešće mlade osobe – navodi se u saopštenju objavljenom na sajtu Gradskog zavoda za javno zdravlje Beograd.

Dodaju podatak da dječarci uzrasta od 10 do 14 godina najčešće stradaju od petardi, dok mladi od 20 do 24 godine čine značajan dio pacijenata koji se zbog povreda vatrometom javljaju hitnim službama.

Gradski zavod za javno zdravlje Beograd u svom saopštenju navodi da praznici predstavljaju vrijeme radosti, porodičnih okupljanja, lijepih želja i pozitivnog raspoloženja, a povrede nastale pri upotrebi pirotehnike se u znatnoj mjeri mogu izbjeći.

Kakve su posljedice
Ukazuju da povrede pirotehnikom najčešće nastaju kao posljedica eksplozije, plamena, varnica i dijelova uređaja koji se rasprše u trenutku aktiviranja, kao i posljedice mogu biti trenutne, ali i dugoročne – po zdravlje pojedinaca, bezbjednost zajednice i životnu sredinu.

Navode podatak da više od polovine povreda su opekotine, najčešće na licu, prstima i šakama.

Česte su i povrede očiju – od opekotina rožnjače do mehaničkih oštećenja usljed ulaska stranih tijela (delova petardi, prskalica, prašine), što može dovesti i do trajnog gubitka vida.

Osim toga, navode da izuzetno jaka i nagla buka koju proizvode pirotehnička sredstva predstavlja ozbiljnu opasnost po sluh, a posljedice mogu varirati od prolaznog zujanja u ušima do pucanja bubne opne i trajnog oštećenja sluha.

– Mlazni avion pri polijetanju proizvodi buku od oko 140 dB, dok petarde mogu dostići 150 dB, nivo opasan po sluh. U najtežim slučajevima, eksplozivna snaga pirotehnike može dovesti do djelimične ili potpune amputacije jednog ili više prstiju – navodi se u saopštenju.

I prskalice su opasne
Navode da prskalice iako se često doživljavaju kao “bezazlena” zabava mogu razviti izuzetno visoke temperature i izazvati teške opekotine, naročito kod djece, a značajan dio povreda pirotehnikom upravo je povezan sa njihovom upotrebom.

– Prema istraživanjima, povrede od prskalica čine više od jedne četvrtine posjeta urgentnim službama zbog povreda pirotehničkim sredstvima. Kod djece mlađe od pet godina one čine skoro polovinu ukupnih povreda pirotehnikom. Razmislite o bezbjednijim alternativama koje ne nose rizik po zdravlje, kao što su svijetleći štapići, konfete ili šarene trake. U zavisnosti od sastava i veličine, neke vrste prskalica mogu razviti izuzetno visoke temperature, i do 1000 stepeni Celzijusovih, odnosno biti deset puta vrelije od ključale vode ili ulja u tiganju – navodi se u saopštenju.

Iz Gradskog zavoda za javno zdravlje Beograd ukazuju na istraživanja koja pokazuju da je veliki broj povreda posljedica ljudske greške – nepažnje, nepridržavanja uputstava, nepravilnog čuvanja i transporta.

– Skoro svaka druga povreda povezana je sa nebezbednim rukovanjem (nepažnja, nepridržavanje uputstava, nepravilan transport i čuvanje), dok je neispravnost pirotehnike uzrok približno svake treće povrede. Sa pirotehnikom niko nije siguran! Skoro 40 odsto svih povreda pirotehničkim sredstvima nastaje kod posmatrača – od kojih su mnoge uzrokovane varnicama i pepelom koji dospijevaju u njihove oči – navode u saopštenju.

Dodaju da čak ni stručnost ne eliminiše rizik u potpunosti – povrede se bilježe i među profesionalcima.

Šta uraditi u slučaju povrede
Navode da u slučaju nastanka povrede u vidu opekotine, što je najčešća povreda od pirotehnike, treba brzo reagovati.

– U slučaju nastanka opekotina neophodno je pridržavati se sledećeg: opečeno mjesto što prije ohladite! Manju opekotinu stavite pod mlaz hladne vode ili preko nje stavite hladne mokre obloge, nikako led. Opečenu površinu hladite sve dok bol ne prestane (10 – 20 minuta). Opekotinu prekrijte sterilnom gazom kako bi sprečili nastanak infekcije. Možete uzeti neko sredstvo protiv bolova, u skladu sa uputstvom proizvođača. Sa opečene kože nikada nemojte na silu skidati odjeću koja se zalijepila, već isijecite materijal oko rane, ili je rasparajte po šavovima. Nemojte dodirivati opekotinu niti bušiti nastale plikove! Kod težih i opekotina koje zahvataju veću površinu kože, kao i kod bilo kakve opekotine beba ili male djece obavezno potražite medicinsku pomoć – navodi se u saopštenju.

Dodaju da kod dubokih posjekotina ili otkidanja prstiju i drugih dijelova ekstremiteta, obavezno je potražiti stručnu pomoć, a dok medicinska pomoć ne bude dostupna treba pokušati da se zaustavi krvarenje, rana prekrije sterilnom gazom i podigne povrijeđeni dio teijla, a otkinuti dio staviti u čistu kesu ili umotati u sterilnu gazu i staviti na led.

U slučaju povrede očiju treba što hitnije potražiti medicinsku pomoć.

– Savjet više: ako vas zahvati plamen – ne trčite. Zaustavite se, lezite i valjajte se po zemlji, sa licem zaštićenim rukama, dok se plamen ne ugasi – navodi se u saopštenju.

Ističu da je najsigurniji način da se povrede izbegnu jeste da se ne koristi pirotehnika, jer je ona više od rizika od povreda.

Upotreba pirotehnike
Ukazuju da ako se ipak neko odluči za upotrebu pirotehnike treba da rizik svede na minimum pridržavajući se pravila da kupuje pirotehniku samo u ovlašćenim prodavnicama, da ne pravi pirotehniku “u kućnoj radinosti”, da je čuva u originalnom pakovanju, na suvom i tamnom mjestu, van domašaja dece i ljubimaca, da je koristi isključivo na otvorenom, daleko od ljudi, životinja i zapaljivih materijala,a da prije toga pažljivo pročita uputstvo proizvođača.

Osim toga, ukazuju da ne treba paliti više od jedne petarde u isto vrijeme i nikada ih ne usmjeravati ka drugima, ne treba ubacivati upaljene petarde u limenke, kontejnere ili staklene posude, sredstva koja nisu eksplodirala ne treba pokušavati ponovo aktivirati, a nakon upotrebe ostatke pirotehnike treba odložiti u vodu ili pijesak i ostaviti da se potpuno ugase.

Prilikom upotrebe pirotehnike treba držati pri ruci vodu (ili pijesak) za slučaj požara, osoba koja aktivira vatromet treba da nosi zaštitne naočare, a posmatrači da budu na bezbjednoj udaljenosti i pirotehniku ne treba upotrebljavati u alkoholisanom stanju.

Upotreba pirotehnike ne ugrožava samo one koji je koriste, već ima brojne negativne posljedice po okolinu i društvo, među kojima je opasnost od požara, zagađenje životne sredine, negativan uticaj na bezbjednost saobraćaja.

Navode i da pirotehnika utiče na osjetljive grupe u koje spadaju bebe, mala deca, stariji i ljudi sa hroničnim oboljenjima posebno, deca iz spektra autizma, životinje.

Ističu da roditelji i staratelji deci mlađoj od 14 godina ne bi trebalo da dozvole upotrebu petardi i vatrometa, dok deca starija od 14 godina treba da budu pod strogim nadzorom odraslih ukoliko ih koriste.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Ponovo nagla promjena

Nakon promjenjivog i pretežno oblačnog vremena koje će biti praćeno pljuskovima s grmljavinom, a koje se očekuje u narednim danima u BiH, meteorolozi za zadnju sedmicu septembra najavljuju umjereno oblačno i pretežno sunčano vrijeme.

Kako dodaju meteorolozi, najviše padavina očekuje se u petak i u ponedjeljak.

“Minimalne temperature zraka variraće između 12 i 18 u Bosni, na jugu Hercegovine od 17 do 21 stepen. Najviše dnevne temperature uglavnom između 20 i 26, na jugu zemlje od 25 do 30 stepeni”, navodi se na stranici FHMZ-a.

Kada je riječ o posljednjoj sedmici septembra, temperature vazduha biće nešto niže, naročito u jutarnjim satima.

“Jutarnja temperatura u Bosni uglavnom između četiri i devet stepeni, u Hercegovini do 11. Najviša dnevna temperatura od 16 do 21, jugu zemlje do 25 stepeni”, stoji u njihovoj prognozi.

U nastavku donosimo prognozu RHMZ-a za naredne dane

Petak, 18. septembar

“Jutru i prijepodne promjenljivo oblačno uz sunčane periode i uglavnom suvo. Na zapadu i sjeveru ponegdje slaba kiša. Od sredine dana i tokom popodneva promenljivo oblačno uz sunčane periode, ali povremenu kišu i pljuskove sa grmljavinom koji će premještati od zapada i juga ka sjeveru i istoku”, navode meteorolozi.

Maksimalna temperatura vazduha biće od 23 do 28 stepeni, u višim predjelima od 19 stepeni.

Subota, 19. septembar

U subotu se nastavlja promjenljivo oblačno i toplo vrijeme uz sunčane periode, ali i povremenu kišu i pljuskove sa grmljavinom koja će biti češća od sredine dana i premještaće se od zapada ka istoku.

“Minimalna temperatura vazduha od 12 do 18, u višim predjelima od osam stepeni. Maksimalna temperatura vazduha od 24 do 30, u višim predjelima od 20 stepeni”, navode oni.

Nedjelja, 20. septembar

Promjenljivo oblačno i toplo vrijeme uz sunčane periode biće u nedjelju.

“Vrlo slaba kiša će padati samo ponegdje na sjeveru i istoku. Minimalna temperatura vazduha od devet do 16, na jugu do 19 stepeni. Maksimalna temperatura vazduha od 26 do 31, u višim predjelima od 21 stepen”, dodaju oni.

Ponedjeljak, 21. septembar

U ponedjeljak se očekuje naoblačenje koje donosi kišu i pljuskove sa grmljavinom koji će se tokom dana širiti od sjeverozapada ka istoku i jugu.

“Uveče se očekuju jače padavine. Minimalna temperatura vazduha od 12 do 18, u višim predjelima od osam stepeni. Maksimalna temperatura vazduha od 23 do 28, u višim predjelima od 20 stepeni”, stoji u prognozi.

Nastavi čitati

Društvo

AFERA „VIADUCT“ PALA U ZABORAV: Građani RS platili više od 110 miliona KM, brojna pitanja i dalje bez odgovora

Za slovenačku kompaniju „Viaduct“ iz budžeta su isplaćeni deseci miliona maraka više od iznosa prvobitno dosuđene odštete. Predmet je proslijeđen Tužilaštvu BiH, dok je istraga u Banjaluci obustavljena zbog zastare.

Afera „Viaduct“, jedan od najskupljih arbitražnih sporova koji je Republika Srpska, odnosno Bosna i Hercegovina, platila novcem građana, posljednjih mjeseci gotovo da je nestala iz javnosti.

Iako je zbog spora sa slovenačkim „Viaductom“ iz javnih sredstava izdvojeno više od 110 miliona KM, brojna pitanja o odgovornosti institucija i pojedinaca još nisu dobila konačan odgovor.

Bosna i Hercegovina je u avgustu 2025. godine u potpunosti izmirila obaveze prema slovenačkoj kompaniji. Prvo je isplaćeno 51.388.046 evra, a potom i dodatnih 6.024.881 dolara na ime troškova postupka.

Predmet stigao do Tužilaštva BiH

Branislav Borenović, predsjedavajući Komisije za borbu protiv korupcije Parlamentarne skupštine BiH, podsjetio je da je Komisija nakon javnog saslušanja usvojila izvještaj sa zaključcima i kompletan predmet proslijedila Tužilaštvu BiH.

Borenović smatra da pravosudne institucije moraju utvrditi kako je došlo do situacije u kojoj je javni novac isplaćen nakon međunarodnog arbitražnog spora.

Posebno je, kako navodi, potrebno ispitati postupanje institucija Republike Srpske i pojedinaca koji su bili uključeni u proces dodjele i raskida koncesije.

Iz Tužilaštva BiH, prema navodima „Nezavisnih novina“, nije stigao odgovor na pitanja o tome da li su nakon dostavljanja materijala Komisije preduzete konkretne istražne radnje.

Banjalučka istraga završila zbog zastare

Posebno pitanje predstavlja postupanje Okružnog javnog tužilaštva Banjaluka.

Kako je ranije potvrđeno iz ovog tužilaštva, predmet koji je bio u njihovom radu nije obuhvatao kompletnu spornu koncesiju „Viaducta“, već dvije fakture koje je slovenačka kompanija ispostavila preduzeću „HES-Vrbas“ Banjaluka.

Vrijednost tih faktura iznosila je oko 1,26 miliona evra.

Tužilaštvo je početkom 2026. godine potvrdilo da je istraga u tom predmetu obustavljena zbog zastare.

Time, međutim, ostaje otvoreno pitanje da li je i u kojoj instituciji moguće utvrditi eventualnu odgovornost za širi slučaj koji je na kraju doveo do međunarodne arbitražne odluke i višemilionske isplate.

Zašto je isplaćeno više od prvobitne odštete?

Međunarodni centar za rješavanje investicionih sporova (ICSID) u Vašingtonu odlučio je da „Viaductu“ pripada naknada od oko 39,8 miliona evra, odnosno približno 77,6 miliona KM.

Međutim, konačan račun za BiH bio je znatno veći.

Pored glavne odštete, u međuvremenu su se nagomilali kamate i troškovi arbitražnog postupka, zbog čega je ukupna isplata premašila 110 miliona KM.

Upravo ta razlika jedno je od pitanja koje i dalje izaziva pažnju javnosti – kako je od prvobitno dosuđenog iznosa došlo do konačnog računa koji je za građane bio višestruko veći.

Koncesija za hidroelektrane završila na arbitraži

Spor vuče korijene još iz 2004. godine, kada je potpisan ugovor o koncesiji sa preduzećem „HES Vrbas“, povezanim sa slovenačkim „Viaductom“.

Planirana je izgradnja hidroelektrana na Vrbasu, ali je kasnije Vlada Republike Srpske dodijelila koncesiju za izgradnju Hidroelektrane „Bočac 2“.

Nakon raskida ranijeg aranžmana, „Viaduct“ je pokrenuo postupak pred međunarodnom arbitražom, tvrdeći da su mu povrijeđena investiciona prava.

Arbitražno vijeće je u maju 2022. godine donijelo konačnu odluku kojom je BiH obavezana da slovenačkoj kompaniji isplati odštetu.

S obzirom na to da je BiH bila strana u međunarodnom sporu, račun je na kraju podmiren iz javnih sredstava.

Brojna pitanja još čekaju odgovor

Slučaj „Viaduct“ tako ostavlja nekoliko ključnih pitanja otvorenim.

Ko je odgovoran za način na koji je koncesioni aranžman završen? Da li su domaće institucije preduzele sve što je bilo moguće da zaštite javni interes? Da li je neko mogao spriječiti međunarodni spor ili smanjiti njegove posljedice? I, konačno, postoji li odgovornost pojedinaca za višemilionski trošak koji su na kraju platili građani?

Za sada nema pravosnažnog odgovora na sva ta pitanja.

Činjenica ostaje da je spor koji je počeo zbog koncesije za hidroelektrane prerastao u višemilionsku obavezu, a da je više od 110 miliona KM javnog novca na kraju otišlo na njegovo zatvaranje.

Dok se predmet u Banjaluci završio obustavom zbog zastare, materijali su ranije proslijeđeni Tužilaštvu BiH. Da li će ta institucija otvoriti pitanje eventualne odgovornosti i šta je do sada preduzela – za javnost i dalje nema potpunog odgovora.

Nastavi čitati

Društvo

Iza školskog zvona krije se katastrofa – UČIONICE OSTALE BEZ VIŠE OD 40 HILJADA DJECE!

Nova školska godina u Republici Srpskoj počela je za nešto više od 80 hiljada osnovaca i gotovo 34 hiljade srednjoškolaca. Ipak, iza školskih klupa krije se mnogo veći problem.

Srpska danas ima oko 40 hiljada učenika manje nego prije dvije decenije. Podaci Republičkog zavoda za statistiku upozoravaju na razmjere demografskog pada, na koji godinama utiču i negativan prirodni priraštaj i odlazak stanovništva u inostranstvo.

Ostaje upitno koliko mjere pronatalitetne politike, koje provodi Vlada Republike Srpske, mogu zaustaviti ovaj trend i da li su dosadašnje mjere dale rezultate.

Brojke ne ostavljaju mnogo prostora za optimizam. U odnosu na period od prije deset godina, ove godine upisana je čak trećina manje učenika, što potvrđuje ozbiljnost demografskog pada u Republici Srpskoj.

Dok statistika iz godine u godinu upozorava na sve praznije školske klupe, premijer Savo Minić situaciju ipak ne vidi tako alarmantno.

„Ajte da pričamo da je ove godine upisano sto i nešto prvačića više, ajte da pričamo da u Kneževu imamo osmoro, koji se vraćaju iz inostranstva u Republiku Srpsku. Mislim da je to bio jedan trend i teško je bilo zaustaviti taj trend, koji se odnosio na odlazak stanovništva, i samim tim su odlazile i cijele porodice. Jednostavno trebamo shvatiti, evo da se ovdje zapitamo svi naši prijatelji i drugari, koliko djece imaju? Generalno porodice, koje se zasnivaju, koliko djece imaju, to je broj jedan, a broj dva da oni koji su otišli, a koji sad žele da se vrate zbog svega što se dešava, da im omogućimo“, izjavio je Minić.

Narodni poslanik Tanja Vukomanović kaže da premijer Savo Minić očigledno nije upoznat sa stvarnim stanjem na terenu. Ističe da pronatalitetna politika koju Vlada Republike Srpske proklamuje u praksi ne postoji, dok brojke o sve manjem broju upisanih učenika, najbolje pokazuju posljedice takve politike.

„On ni stvari iz svog ekspozea, koje su se odnosile na porodicu, djecu i žene nije ispunio. Ostalo je samo pusto obećanje. Dakle ova vlast već godinama obećava stvari koje ne ispunjava. Ima i ona izreka koja kaže da loša vlast misli na sljedeće izbore, a dobra vlast na sljedeće generacije. Ova vlast je loša i mislila je samo na sebe, jedino čega su se oni pridržavali, to jeste kako da ostanu na vlasti. Na generacije, djecu i bilo šta nisu mislili. Činjenica da toliko djece napušta Republiku Srpsku i toliko porodica odlazi jeste posljedica njihove vlasti“, istakla je Vukomanovićeva.

Prema riječima demografa Aleksandra Čavića, Vlada Srpske nema formulisanu strategiju demografskog razvoja za ključne četiri oblasti.

„Jedna je fertilitet odnosno natalitet, druga je zdravlje nacije, a poboljšanje mortalitetnih uslova, treća je upravljanje migracijama i četvrta bi bila politika prema starijim licima. Posljedično, sve mjere koje se provode, ne provode se kroz odgovarajući sistem mjera koji ima šanse da da rezultat. Upravo u takvom ozračju i imamo činjenicu da konstantno bilježimo negativne rezultate na polju demografskih kretanja i jedna od tih jeste i ono što primjećujemo, posljedice takvih decenijski loših kretanja, a to je opadajući broj upisanih učenika“ kaže Čavić.

Činjenica da je djece u školama širom Republike Srpske sve manje odavno nije novost. Ipak, ostaje pitanje koliko porodica još treba da ode da bi vlast ovaj problem shvatila ozbiljno.

Jednokratne pomoći od stotinu ili više maraka, pokazalo se, nisu pronatalitetna politika, već kratkoročna mjera koja ne može zaustaviti dugogodišnji demografski pad.

(BN)

Nastavi čitati

Aktuelno