Globalna promjena vremena je na pomolu: završava se La Ninja, a El Ninjo donosi nova meteorološka iznenađenja do 2026. godine.

Ovaj nadolazeći događaj pokreću snažni naleti zapadnih vjetrova i ogromni okeanski Kelvin vejv koji se trenutno pojavljuje u istočnom Pacifiku. Tako intenzivno zagrijavanje tropskog Pacifika može iz temelja promijeniti globalni “džet strim” i pokrenuti lančanu reakciju koja se proteže preko Sjeverne Amerike, Evrope i ostatka svijeta, piše Severe Weather.

ENSO ciklus: pokretač globalnog vremenskog sistema

ENSO je skraćenica za El Ninjo – južna oscilacija. To je oblast ekvatorijalnog Tihog okeana koja prelazi između toplih i hladnih faza otprilike svake 1–3 godine.

Ove anomalije temperature okeana ne donose samo glavni “uticaj” na globalno vrijeme, već mogu djelovati i kao svojevrsna “signalna lampica”, ukazujući na promjene u globalnom vremenskom sistemu dok ova okeanska oblast prelazi iz hladne u toplu fazu, na primjer.

Hladna ENSO faza naziva se La Ninja, dok se topla faza naziva El Ninjo. Svaka od tih faza snažno utiče na složen sistem povratne sprege između okeana i atmosfere. Te promjene postepeno utiču na globalnu cirkulaciju i mijenjaju vremenske obrasce širom svijeta.

Određena faza obično počinje između kasnog leta i rane jeseni i najčešće traje do narednog ljeta. Međutim, neki efekti mogu trajati i do dvije godine (tzv. “dupli” efekti) ili biti izuzetno snažni, kao Super El Ninjo.

Svaka faza ima drugačiji uticaj na pritisak vazduha i padavine u tropskim područjima, što na kraju dovodi do veoma različitih efekata na globalnu cirkulaciju vremena.

Ali kako se ENSO zapravo prebacuje između ovih faza? Odgovor je u tome što tropski pasati mogu pokrenuti ili zaustaviti određenu fazu miješanjem površinskih slojeva okeana i promjenom okeanskih struja, a samim tim i temperature mora.

Pasati su stabilni i postojani vjetrovi koji duvaju ka ekvatoru (i duž njega) na obje hemisfere.

Kada ovi istočni vjetrovi ojačaju, oni mijenjaju površinske okeanske struje i počinju da guraju vodu sa istoka ka zapadu. To pomjera toplu površinsku vodu ka zapadu, dok se iz dubine podiže hladnija voda bliže površini kako bi je zamijenila, čime započinje La Ninja. Ovaj proces se naziva uzdizanje hladne vode.

Međutim, kada ovi pasati oslabe ili se preokrenu, jači zapadni tokovi podstiču zagrijavanje površine okeana, poništavaju hlađenje i započinju toplu El Ninjo fazu.

Nedavno smo vidjeli nekoliko takvih anomalija zapadnih naleta vjetra, koje su rastvorile hladnu anomaliju La Ninje u Pacifiku. A pošto se sada prognozira novi nalet zapadnih vjetrova, čitav region se priprema za pojavu El Ninja.

El Ninjo uskoro bi mogao da dođe. Ogroman okeanski Kelvin vejv pokreće početak El Ninja 2026. godine.

Dugoročni prognostički sistemi već imaju ove informacije u svojim bazama podataka. Znajući šta se dešava ispod površine okeana, kao i promjene vjetrova u atmosferi, modeli sada pokazuju snažan podsticaj za razvoj El Ninja, koji bi već mogao da dostigne nivo veoma snažnog, takozvanog Super El Ninja.

Ljeto 2026: prvi atmosferski uticaji nove faze

Očekuje se da će se El Ninjo pojaviti do ljeta. Ipak, zbog brzog razvoja ovog događaja, atmosfera bi već mogla da počne da pokazuje obrasce karakteristične za njega.

Analiza pokazuje sklonost formiranju oblasti niskog pritiska negdje iznad istočnog dijela Sjedinjenih Država ili istočne Kanade, kao i iznad zapadne Evrope ili istočnog sjevernog Atlantika.

Oblast niskog pritiska nad istočnim SAD ili istočnom Kanadom podržava sjeverniji tok vazduha, što održava ljetnje temperature normalnim ili ispod prosjeka u sjevernim i istočnim dijelovima SAD. Istovremeno, položaj niskog pritiska nad istočnim sjevernim Atlantikom može donijeti normalne ili nešto niže ljetnje temperature zapadnoj Evropi.

Ako pogledamo najnoviju dugoročnu prognozu pritiska za ljeto (jun–avgust), može se vidjeti veoma sličan obrazac pritiska kao u prethodno analiziranim godinama. Prognozira se oblast niskog pritiska nad istočnom Kanadom i nad Azorskim ostrvima.

To ukazuje da će atmosfera vjerovatno proći kroz sličan razvoj kao u ranijim godinama. Naravno, svaka godina ima svoje specifične uslove, pa se ovdje posmatraju samo opšti, veliki klimatski trendovi.

Kada se pogledaju temperature u godinama iz reanalize, vidi se tendencija temperatura ispod prosjeka u sjevernim i istočnim dijelovima SAD i u istočnoj Kanadi. Više temperature javljaju se u sjeverozapadnim i južnim dijelovima SAD, kao i u zapadnoj Kanadi. Ipak, ovo je zbir podataka iz više različitih godina, uključujući i neke iz ranijih decenija kada je globalni klimatski sistem bio donekle drugačiji.

U zapadnoj polovini Evrope takođe se primjećuje trend temperatura ispod prosjeka, dok su u centralnim i istočnim dijelovima kontinenta uslovi topliji.

Temperatura iznad prosjeka za ljeto 2026. prognozira se za sjeverozapad SAD, južne dijelove zemlje i krajnji zapad Kanade, što je veoma slično podacima iz ranijih reanaliza.

U Evropi se u prognozi takođe vidi sličan trend kao u ranijim analizama. Glavna osovina temperatura iznad prosjeka nalazi se iznad centralne Evrope i dalje ka sjeveru. Međutim, zona normalnih temperatura obuhvata čitavu zapadnu polovinu kontinenta, što je takođe slično ranijim podacima.