Iako je EES zamišljen kao efikasan sistem za kontrolu granica, u praksi se suočava sa sporom obradom putnika i tehničkim problemima.

Iako je sistem EES, odnosno sistem za registraciju ulaska i izlaska na granicama Šengena, pompezno najavljen kao rješenje koje će ubrzati i olakšati prelazak granica, u praksi se pokazuje da njegovo funkcionisanje ide znatno sporije i uz više poteškoća nego što je prvobitno planirano.

Najveći problemi bilježe se na spoljnim granicama EU, a među najpogođenijima je Hrvatska, koja je za mnoge građane Srbije i regiona glavna tranzitna ruta ka Evropskoj uniji.

Na pojedinim graničnim prelazima zabilježene su velike gužve, dok obrada jednog putnika u pojedinim slučajevima traje i više od tri minuta, što dodatno usporava protok saobraćaja.

Iako se očekuje da će se situacija vremenom stabilizovati, posebno kada većina putnika bude ranije registrovana u sistemu, dio stručnjaka ukazuje da je ključni problem u složenosti implementacije i načinu na koji su podaci povezani između država članica.

Kao i u brojnim drugim EU projektima, ističe se izazov decentralizacije i različitih modela primjene zajedničkih pravila na nacionalnom nivou.

Zabrinutost zbog Hrvatske
Građani Srbije posebno su zabrinuti zbog primjene sistema u Hrvatskoj, imajući u vidu da najveći broj putnika iz regiona upravo preko te zemlje ulazi u šengenski prostor.

U praksi, to znači da bi svako zadržavanje na hrvatskim prelazima moglo direktno da utiče na putovanja i ljetnju turističku sezonu u cijelom regionu.

Prema informacijama iz Hrvatske, iako su tamošnje vlasti uložile značajne napore da sistem funkcioniše što efikasnije, u početnoj fazi primjene došlo je do zagušenja i tehničko-organizacionih problema.

Zvaničnici su ranije očekivali da će Hrvatska biti primjer uspješne implementacije, ali su se nakon pojave gužvi ambicije i očekivanja djelimično korigovali.

Nezvanični izvori navode da problem nije isključivo u nacionalnoj implementaciji, već i u načinu na koji je sistem tehnički osmišljen, posebno u dijelu koji se odnosi na uvezivanje podataka i sam proces njihove obrade na granicama.

Prema ranijim procjenama Evropske komisije, graničnim službenicima trebalo je manje od jednog minuta po putniku za obradu podataka.

Međutim, praksa je pokazala da taj proces često traje i više od tri minuta, što dovodi do stvaranja kolona i zastoja, posebno na prometnim prelazima u ljetnjim mjesecima i u periodima turističke sezone.

Unapređenje sistema
Iz Evropske komisije ističu da je EES sistem u prvim mjesecima rada doprinio boljoj kontroli granica Evropske unije, uz značajno smanjenje broja ilegalnih ulazaka.

Prema njihovim podacima, u prvih šest mjeseci registrovano je više od 66 miliona ulazaka i izlazaka, dok je oko 32.000 osoba kojima nije bio dozvoljen ulazak dobilo zabranu.

Ipak, u Briselu se indirektno priznaje da izazovi i dalje postoje, pa je najavljeno da će u narednom periodu fokus biti na unapređenju sistema, rješavanju preostalih tehničkih poteškoća i jačanju operativne spremnosti.

U planovima Evropske unije za naredni period posebno se izdvaja dalja digitalizacija graničnih procedura, kao i priprema zakonodavnog prijedloga kojim bi se dodatno unaprijedilo digitalno upravljanje migracionim i povratnim procesima, uz smanjenje administrativnog opterećenja za nacionalne vlasti

Na snagu danas stupa novi Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u BiH kojim su, između ostalog, znatno povećane kazne za korištenje mobilnog telefona prilikom vožnje i nevezanje pojasa.

Uvedene su znatne izmjene s ciljem unapređenja bezbjednosti svih učesnika u saobraćaju i smanjenja broja saobraćajnih nezgoda sa najtežim posljedicama, saopšteno je iz Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske.

Kazne za korištenje mobilnog telefona, korištenje uređaja odnosno sredstava kojim se može ometati rad uređaja za mjerenje brzine kretanja vozila, kao i nekorištenje bezbjednosnog pojasa za vrijeme upravljanja vozilom, iznose u rasponu od 200 KM do 400 KM.

Uvodi se novi prekršaj – obijesna vožnja, koja podrazumijeva da vozač u razmaku od 20 minuta, dva ili više puta prođe svjetlosni saobraćajni znak kojim mu je zabranjen prolaz, vožnja u naselju brzinom većom od 40 kilometara na čas iznad najveće dozvoljene brzine, odnosno van naselja brzinom većom od 60 kilometara na čas.

Obijesna vožnja biće i u slučaju preticanja kolone vozila pri čemu svojim vozilom prelazi ili se kreće po punoj uzdužnoj liniji koja razdvaja saobraćajne trake puta, kao i vožnja pod dejstvom alkohola u koncentraciji većoj od 1,50 promil u organizmu ili pod uticajem narkotika ili drugih psihoaktivnih supstanci.

Za ovaj prekršaj predviđene su kazne od 2.000 do 3.000 KM, zaštitna mjera zabrana upravljanja vozilom u trajanju od šest mjeseci i dva kaznena boda, kao i mogućnost trajnog oduzimanja vozila.

Iz MUP-a su naveli da će nastaviti sa pojačanim kontrolama učesnika u saobraćaju i sankcionisanjem svih uočenih i evidentiranih prekršaja.

Akcenat će biti na prekoračenju dozvoljene brzine kretanja, upravljanju vozilom pod dejstvom alkohola i psihoaktivnih supstanci, nekorištenju bezbjednosnog pojasa, nepropisnom korištenja mobilnog telefona tokom vožnje, kao i svim drugim prekršajima kojima se ugrožava bezbjednost saobraćaja.

Iz MUP-a apeluju da učesnici u saobraćaju poštuju zakonske propise i da odgovornim ponašanjem doprinesu većoj bezbjednosti na putevima Republike Srpske.

Mljekari iz Republike Srpske upozoravaju da će im u junu ostati velike količine mlijeka, koje neće moći prodati, jer su viškovi već preplavili tržište.

Ističu da je situacija veoma teška i da ljudi ne znaju šta da rade s tolikim količinima.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, u aprilu su mljekare prikupile ukupno 8.341 tonu kravljeg mlijeka, što je za 5,2 odsto manja količina u odnosu na isti mjesec 2025. godine.

“To je i za 0,5 odsto manja količina u odnosu na mart 2026. godine”, navode.

Tako je za samo jedan mjesec količina otkupa smanjena za 38 tona mlijeka.

Ogromni viškovi mlijeka
Savo Kapović, predsjednik Udruženja proizvođača mlijeka i mliječnih prerađevina “Blago Romanije” Sokolac, kaže da će tokom narednog mjeseca veliki proizvođači imati ogromne viškove mlijeka.

“Njima će ostajati oko 250 litara neprodatog mlijeka na dvodnevnom nivou. Situacija je veoma teška i ljudi ne znaju šta će s tim. Tu zaradu u junu i julu oni inače iskoriste za koševinu itd.”, kaže Kapović za “Nezavisne novine”.

Kako kaže, farmeri sa tog područja oko 70 odsto mlijeka prodaju mljekari “Pađeni”, a 30 odsto “Milkosu”.

Šta da rade veliki proizvođači
“Vjerovatno da će doći do smanjenja otkupa, jer oni imaju zalihe mlijeka. Inače, manji proizvođači mogu praviti sir ili kajmak, ali šta da rade veliki proizvođači”, ističe Kapović.

Nenad Vukoje, vlasnik i direktor mljekare “Pađeni” iz Bileće, kaže da neće smanjivati otkup mlijeka, već ga neće povećavati.

“Ostajemo na nivou koji je bio 25. maja. To znači da kooperanti koji imaju višak mlijeka ne mogu predavati više nego što su mogli na taj datum”, rekao je Vukoje za “Nezavisne novine”.

Danas planiran sastanak
Anđelka Kuzmić, ministarka poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske, juče je, govoreći o sektoru mljekarstva, najavila da je za danas planiran sastanak sa proizvođačima i najvećim otkupljivačima mlijeka u Srpskoj.

“Sa njima će biti razgovarano o rješavanju pitanja viška mlijeka, a da ne bi došlo do obustave otkupljivanja”, rekla je Kuzmićeva.

Premije za litar mlijeka
Ona je podsjetila da je resorno ministarstvo povećalo premije za litar mlijeka, kao i po grlu, navodeći da su na taj način reagovali na svjetske poremećaje u sektoru mljekarstva.

Podsjetimo, prošle sedmice su predstavnici Udruženja mljekara RS i preduzeća “Mlijekoprodukt” imali sastanak, a tom prilikom je rečeno da postoje nagomilani viškovi mlijeka i mliječnih prerađevina na skladištu, koji prelaze 8,4 miliona litara.

Istaknuto je da je dodatan problem enorman uvoz mlijeka, ali i lažnih mliječnih prerađevina, što dodatno otežava plasman domaćih proizvoda, te da su to razlozi zbog kojih će biti smanjena cijena svježeg sirovog mlijeka za 0,05 KM/l od 1. juna.

Tada su iz Udruženja napomenuli da je u proteklih 12 mjeseci cijena mlijeka smanjena već za 0,2 KM, dok su troškovi proizvodnje rasli i za 40 odsto. Iz “Mlijekoprodukta” su preporučili da se smanje investicije u proizvodnju mlijeka i da se ne povećavaju količine.