Connect with us

Svijet

GEOLOZI TVRDE: Izgubljeni kontinent leži ispod planinskih lanaca Balkana i južne Evrope

Ispod planinskih lanaca Balkana i južne Evrope krije se drevna kopnena masa koja je nestala u sudaru tektonskih ploča i danas je vidljiva samo u tragovima.

Izgubljeni kontinent leži u dijelovima južne Evrope. Geolozi ga nazivaju Velika Adrija: kopnena masa veličine Grenlanda koja se odvojila od superkontinenta Gondvana, kretala se ka sjeveru desetinama miliona godina, a zatim se sudarila sa Evropom i bila potisnuta u Zemljin omotač.

Ono što je ostalo je sastrugano sa vrha tokom tog sudara i danas leži presavijeno u planinama Italije, Grčke, Bosne i Hercegovine, Srbije i Hrvatske.

Detaljna slika uglavnom dolazi iz jedne velike studije: rekonstrukcije iz 2019. godine objavljene u časopisu Gondvana Risrč od strane Duvea van Hinsbergena sa Univerziteta u Utrehtu, zajedno sa kolegama iz Osla i Ciriha.

Postojanje zakopanog jadranskog kontinenta nije bilo novo otkriće. Geolozi su decenijama razumjeli osnovni okvir priče. Ono što je istraživanje dalo bili su detalji: rekonstrukcija cijelog Mediterana prikazana u ubrzanom nizu, dio po dio.

Šta je studija zapravo uradila
Rekonstrukcija je trajala deset godina. Van Hinsbergen je opisao zadatak kao slagalicu čiji su dijelovi bili polomljeni, savijeni i naslagani jedan na drugi, a zatim rasuti po više od trideset zemalja, od Španije do Irana, svaka sa svojim geološkim istraživanjima i mapama. On je region jednostavno nazvao “geološkim haosom”.

Tim je koristio softver za rekonstrukciju tektonskih ploča, zajedno sa podacima sa terena i magnetnom orijentacijom stena u vrijeme njihovog formiranja. Ovi sićušni paleomagnetni signali služe kao zapis o tome gdje se stijena nalazila i u kom pravcu je bila okrenuta u dalekoj prošlosti.

Analiziranje hiljada uzoraka omogućilo je istraživačima da preokrenu deformaciju i posmatraju kako se region ponovo sastavlja.

Šta je bila Velika Adrija?
Ovde, oznaka “izgubljeni kontinent” može biti obmanjujuća. Velika Adrija nije bila zeleno, naseljeno zemljište koje je potonulo poput legendarne Atlantide. Veći dio svog postojanja bila je uglavnom pod vodom – plitki kontinentalni pojas u toplom, tropskom moru, gdje su se sedimenti taložili i polako pretvarali u krečnjak.

Najbliže moderno poređenje je Zelandija, uglavnom potopljeni kontinent čiji su najviši dijelovi Novi Zeland i Nova Kaledonija. Odvojila se od Gondvane pre oko 240 miliona godina, u trijasu, i postepeno se kretala ka sjeveru. Pre oko 140 miliona godina dostigla je približno veličinu i oblik Grenlanda. Zatim, pre između 120 i 100 miliona godina, sudarila se sa Evropom.

Kako kontinent nestaje
Kontinentalna kora je generalno previše potopna da bi potonula. To je uobičajeno geološko pravilo i djelimično objašnjava zašto je ova priča neobična. Kada se Veliki Jadrija sudario sa Evropom, veći dio kontinenta je potisnut ispod njega, u plašt, gdje se i danas nalazi. Samo najgornji slojevi, lakše sedimentne stene, bili su previše laki da bi pratili ostatak kontinenta. Oni su se oljuštili i naborali tokom sudara i nagomilali su se u planinskim vencima koji danas prolaze kroz region.

Dio te strugane stene je dobro poznat. Krečnjak Velikog Jadrana, transformisan toplotom i pritiskom, pretvorio se u mermer koji su Grci i Rimljani koristili za izgradnju svojih hramova. Kontinent nije nestao bez traga. Postao je pejzaž, a zatim i građevinski materijal.

Related Topics:

Svijet

KRIZA ZA STANOVE U NJEMAČKOJ: Kirije rastu, a ponuda za izdavanje pala 12 odsto

Svjetska ekonomska situacija uveliko utiče i na stanje na tržištu nekretnina, pa se cijene gotovo svakodnevno mijenjaju.

Stanje na tržištu nekretninama izaziva nezadovoljstvo među građanima koji bi da kupe stan ili da iznajme, a iako je važilo da je Njemačka stabilna zemlja, naročito kada je reč o nekretninama, skon cijena u posljednje vrijeme, razočarao je njene građane.

Naime, prema Institutu njemačke privrede (IW), stanarine u Njemačkoj su u posljednje vrijeme prilično skočile, pa su u drugom kvartalu bile četiri odsto više nego u isto vrijeme prošle godine.

Naravno, kao što je i očekivano, najviše su porasle u velikim gradovima izvan najvećih metropola, gdje je rast iznosio 4,9 odsto. Međutim, i među velikim gradovima se osjećaju velike razlike, navodi DPA.

Najveći skok cijena zabeležen je u Kelnu, gdje su kirije porasle za 7,9 odsto, Hamburg je sljedeći na listi sa porastom 5,5 odsto, dok je na drugom kraju liste, znatno manji skok zabijležen u Štutgartu, 0,9 odsto i u Berlinu, svega jedan odsto.

A dok skaču cijene, opada ponuda stanova za iznajmljivanje. Prema navodima, u poređenju sa 2022. godinom, ponuda stanova je opala za čak 12 odsto, a ponovo prednjače veliki gradovi.

Nestašica stanova za izdavanje je posebno u mnogim velikim gradovima. U Hamburgu se ponuda stanova prepolovila, dok je u Frankfurtu oglasa manje za 43 odsto.

Prema navodima, glavni razlog je što mnogi ljudi ostaju u stanovima koji ne odgovaraju njihovoj životnoj situaciji — preveliki su ili premali — jer ne žele da se odreknu povoljnih kirija, naveo je ekonomista IW-a za nekretnine Peka Zagner.

Na tržištu gdje su cijene umjereno porasle, situacija je potpuno drugačija.

Skočile su cijene i stanova u vlasništvu i porodičnih kuća za jednu ili dvije porodice, za po 0,8 odsto u odnosu na isti kvartal prošle godine.

Nastavi čitati

Svijet

NOVE TENZIJE NA BLISKOM ISTOKU: Evropska aviokompanija obustavila letove ka Dubaiju i Rijadu

Er Frans obustavlja letove ka Dubaiju i Rijadu zbog bezbjednosne situacije u regionu. Odluka je donijeta radi zaštite putnika i posada.

Francuska aviokompanija Er Frans obustavila je letove ka Dubaijuu Ujedinjenim Arapskim Emiratima i Rijadu u Saudijskoj Arabiji zbog bezbednosne situacije u regionu, saopštila je danas kompanija.

“Bezbjednost naših putnika i posada naš je apsolutni prioritet”, navodi se u saopštenju Er Fransa, koji je odluku doneo zbog pogoršanja bezbjednosnih prilika nakon intenziviranja iranskih udara na zemlje Persijskog zaliva, prenosi BFM TV.

Letovi za Rijad biće obustavljeni do 24. jula, odnosno do 25. jula za polaske iz saudijske prestonice, dok su letovi za Dubai suspendovani do 27. jula, odnosno do 28. jula za polaske iz tog grada, prenosi b92 pisanje Tanjuga.

Kompanija je navela da kontinuirano prati razvoj geopolitičke situacije na destinacijama i u vazdušnom prostoru kojim njeni avioni saobraćaju, ističući da će obnavljanje letova zavisiti od dalje procjene bezbjednosnih uslova na terenu.

Nastavi čitati

Svijet

TRAMP ZAPRIJETIO IRANU: Svaki napad na američke vojnike biće skupo plaćen

Predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je danas da će Iran snositi teške posledice za svaki napad u kojem bude ubijen američki vojnik i naveo da je o tome izdao direktivu najvišim vojnim zvaničnicima SAD.

“Svaki put kada Iran ubije američkog vojnika, platiće za to višestruko”, napisao je Tramp na svojoj društvenoj mreži Truth Social.

On je dodao da je takvu direktivu prosledio ministru odbrane Pitu Hegsetu, predsedavajućem Združenog generalštaba Oružanih snaga SAD Denu Kejnu i svim vojnim komandantima.

Američka Centralna komanda saopštila je ranije da su dva pripadnika američkih snaga, starosti 19 i 25, poginula u petak u napadu na vojnu bazu u Jordanu, preneo je NBC njuz.

CENTCOM je saopštio da se treći američki vojnik i dalje vodi kao nestao nakon napada u Jordanu, kao i da se ljudski ostaci pronađeni na mestu događaja identifikuju.

U odvojenom incidentu u Iraku u subotu je poginuo još jedan američki vojnik tokom aktivnosti povezanih sa uklanjanjem oborenog iranskog drona, saopštila je Centralna komanda.

(Tanjug) Foto: AP

 

Nastavi čitati

Aktuelno