Connect with us

Društvo

Srpska za deset i po godina izgubila grad veličine Zvornika

Za šest mjeseci 2022. godine u Republici Srpskoj rođeno je 3.920 beba. Istovremeno broj umrlih osoba bio je 9.017, što znači da je razlika između broja rođenih i umrlih veća od 5.000.

Uzimajući u obzir ove podatke, samo po osnovu broja rođenih i umrlih, Republika Srpska je za deset i po godina izgubila više od 62.000 stanovnika, što je, upoređujući s podacima posljednjeg popisa stanovništva iz 2013. godine, grad skoro veličine Zvornika.

Prateći podatke Zavoda za statistiku RS, od 2012. do 2021. godine u Republici Srpskoj je rođeno 98.168 beba, dok je istovremeno broj umrlih bio 160.320. To znači da je mortalitet daleko ispred nataliteta, a da je negativan prirodni priraštaj stao na broju 62.152 umrlih ispred broja rođenih.

Koliko su alarmantni podaci, govori činjenica da broj rođenih u periodu 2012-2021. godina nijednom nije prešao 10.000 i da se iz godine u godinu smanjuje. Istovremeno broj umrlih je u konstantnom porastu, a najteža godina bila je upravo prošla, gdje je razlika između mortaliteta i nataliteta bila gotovo 10.000.

Aleksandar Čavić, demograf iz Banjaluke, kaže da Republika Srpska u obje komponente koje utiču na formiranje broja stanovnika (prirodni priraštaj i migracioni saldo) ima negativne brojke.

Kada je u pitanju prirodni priraštaj, on ocjenjuje da su podaci i te kako relevantni i da su razlozi negativnog odnosa broja umrlih i rođenih isključivo nastali zbog nepostojanja planskog i sistemskog pristupa ovoj problematici.

“Republika Srpska nema formulisanu populacionu politiku niti neku ekvivalentnu demografsku politiku ili strategiju”, navodi Čavić za “Nezavisne novine”.

On naglašava da ovo nije samo trenutni problem, jer je upravo iz navedenih razloga svaka naredna godina sve neizvjesnija.

“Svaka godina biće nepovoljnija od prethodne. Nismo mi sada, da kažem kolokvijalno, na kraju istorije pa da kažemo da smo dodirnuli najnižu tačku i sada nam može biti samo bolje. Nažalost, nije tako. Jednostavno, ovi trendovi mogu biti još nepovoljniji i mislim da će najskorija budućnost to potvrditi, jer kod nas svaka nova generacija koja ulazi u reproduktivni period sve je malobrojnija”, navodi Čavić, dodajući da je činjenica da u Srpskoj živi staro stanovništvo.

“Imamo proces demografskog starenja koji odmiče u poodmakloj fazi. To nas dovodi do zaključka da je uz postojeće stope mortaliteta, možda čak i ako zanemarimo negativne efekte koje je širenje virusa korona imalo na povećanje mortaliteta, prosto činjenica da ćemo imati sve starije stanovništo, što dovodi do zaključka da će i opšta stopa mortaliteta biti sve veća tokom vremena. S tim u vezi, imaćemo sve veći jaz između broja rođenih i umrlih”, ističe Čavić.

I druga komponenta koja se odnosi na stanovništvo, a to su migracije, ne smije, kako kažu naši sagovornici, biti zanemarena. Slični statistički podaci su i u regionu, a ključni razlozi lošeg stanja su, pored socijalne, i politička nesigurnost.

“Odlazak ljudi slijedi jer su plate male, nema perspektive, nema razvojnih fondova, manje je stranih investicija. Ljudi imaju sve veće troškove i za djecu, pa ne mogu ili čak neće sebi da priušte još djece, tako da neće da dovode sebe ni buduće dijete u situaciju da neće da ga othrane ili već razmišljaju o odlasku odavde, pa će dijete da prave tek kada odu u inostranstvo”, smatra ekonomista Zoran Pavlović.

On pojašnjava da broj umrlih pokazuje da će BiH, a samim tim i Republika Srpska, ostati bez stanovništva i da se nešto mora uraditi.

“Uz sve navedeno, kada se dodaju politički sukobi koji se formiraju na nivou BiH, dolazimo u situaciju da je potpuno suludo praviti djecu u ambijentu u kome niste sigurni da ćete uopšte ostati. Dakle, prvi uslov boljeg stanja je ekonomska stabilnost, pa onda politička. Tek tada idu demografske mjere. Ali to je sve toliko ozbiljan posao da ne vidim ko će da ih dizajnira, potpiše, a Skupština da ih usvoji”, zaključuje Pavlović.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Nastavlja se vreli talas, ali moguće nepogode

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH će biti pretežno sunčano i veoma toplo, dok se od sredine dana na istoku i jugu očekuje promjenljiva oblačnost, povremeno uz slabu kišu ili lokalne pljuskove.

Tokom poslijepodneva kratkotrajni pljuskovi mogući su ponegdje i na jugozapadu, dok će u većini krajeva ostati suvo.

Duvaće slab do umjeren sjeverni vjetar, u Hercegovini umjerena do jaka bura, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda. Jutarnja temperatura iznosiće od 16 do 23, a maksimalna dnevna od 28 do 33, na jugu do 37 stepeni Celzijusovih.

Nastavi čitati

Društvo

ZABRINJAVAJUĆI PODACI: Zbog mentalnih poremećaja liječeno i dijete od dvije godine

Tokom prošle godine u Republici Srpskoj zbog poremećaja mentalnog zdravlja hospitalizovana su 332 maloljetnika, a najmlađi pacijent imao je samo dvije godine, pokazuju podaci Instituta za javno zdravstvo RS.

Više od 300 hospitalizovanih maloljetnika
Od ukupnog broja hospitalizovanih, 108 djece bilo je uzrasta do šest godina, dok su 224 pacijenta bila starosti od sedam do 18 godina.

“Najmlađe dijete koje je tokom prošle godine bolnički liječeno zbog poremećaja mentalnog zdravlja imalo je svega dvije godine”, navode iz Instituta.

Kada je riječ o vanbolničkom liječenju u javnim zdravstvenim ustanovama, tokom prošle godine registrovana su 1.353 slučaja poremećaja mentalnog zdravlja kod djece predškolskog uzrasta, odnosno od rođenja do šeste godine života, te 1.891 slučaj kod djece i mladih školskog uzrasta od sedam do 19 godina.

Istovremeno, u privatnim zdravstvenim ustanovama evidentirano je 375 slučajeva poremećaja mentalnog zdravlja kod djece predškolskog uzrasta i 197 slučajeva kod djece i mladih školskog uzrasta.

Najčešće dijagnoze kod djece i mladih
“Među najčešćim dijagnozama zbog kojih su djeca i mladi tokom 2025. godine hospitalizovani nalaze se mješoviti poremećaji ponašanja i emocija (F92), reakcije na teški stres i poremećaji prilagođavanja (F43), kao i laka i umjerena intelektualna ometenost (F70 i F71)”, navode oni.

Naime, u javnim zdravstvenim ustanovama kod djece predškolskog uzrasta najviše su registrovani drugi duševni poremećaji i poremećaji ponašanja, kojih je bilo 1.315, dok je evidentirano i 36 slučajeva intelektualne ometenosti.

Kod djece školskog uzrasta najzastupljeniji su takođe bili drugi duševni poremećaji i poremećaji ponašanja sa 910 slučajeva, zatim neurotski, stresogeni i somatoformni poremećaji sa 543 slučaja, te intelektualna ometenost sa 268 slučajeva.

Slični trendovi zabilježeni su i u privatnom zdravstvenom sektoru. Kod djece do šest godina registrovano je 279 slučajeva drugih duševnih poremećaja i poremećaja ponašanja, 43 neurotska, stresogena i somatoformna poremećaja, te 27 slučajeva intelektualne ometenosti.

Među djecom i mladima uzrasta od sedam do 19 godina u privatnim zdravstvenim ustanovama najčešće su evidentirani drugi duševni poremećaji i poremećaji ponašanja, ukupno 78 slučajeva, te neurotski, stresogeni i somatoformni poremećaji, kojih je bilo 49.

Stručnjaci upozoravaju na značaj pravovremene pomoći
Prema riječima psihologa Aleksandra Milića, podatak o rastu broja djece i maloljetnika koji se liječe zbog mentalnih poremećaja jeste zabrinjavajući, ali istovremeno ukazuje na potrebu za pravovremenim prepoznavanjem problema i adekvatnim tretmanom.

“Takva stanja nastaju usljed više faktora. Najčešće se radi o urođenim poremećajima ili smetnjama u razvoju koje zahtijevaju intenzivan psihijatrijski, psihološki i pedagoški rad. Pored genetskih faktora, značajnu ulogu imaju i faktori sredine, na koje možemo pozitivno uticati”, rekao je Milić za “Nezavisne novine”

On ističe da je veoma važno da se nakon postavljanja dijagnoze djetetu prilagode metode rada, kako u porodici, tako i u obrazovnom sistemu.

“Više zabrinjava situacija kada se ne primjenjuju adekvatne mjere podrške. Takva djeca često imaju poteškoće da se aktivno uključe u svakodnevne aktivnosti, mogu biti demotivisana ili nedovoljno osposobljena za određene obaveze, zbog čega zahtijevaju intenzivniji i individualizovan pristup”, naveo je Milić.

Najteži slučajevi završavaju na bolničkom liječenju
Prema njegovim riječima, iako broj oboljelih zabrinjava, dio problema može biti ublažen ukoliko se poteškoće na vrijeme prepoznaju i ako se djeci pruži odgovarajuća stručna pomoć.

Komentarišući podatke da su prošle godine 332 maloljetne osobe bile hospitalizovane, od čega 108 djece do šest godina i 224 uzrasta do 18 godina, Milić kaže da se u bolničkim uslovima uglavnom liječe najteži slučajevi.

“Riječ je o djeci i mladima koji često odbijaju pomoć koja bi mogla da se pruža kroz porodični ili ambulantni tretman. Teži slučajevi uglavnom ne prihvataju terapiju niti smatraju da im je potrebna pomoć, zbog čega je nekada neophodna hospitalizacija. Kod starijih maloljetnika ponekad je potrebna i asistencija policije kako bi bili upućeni na liječenje”, rekao je on.

Govoreći o najčešćim dijagnozama, Milić navodi da su među vodećima mješoviti poremećaji ponašanja i emocija, kao i reakcije na teški stres.

“Kod djece sa razvojnim poteškoćama moguće je mnogo uraditi kroz jačanje njihovih kapaciteta i osposobljavanje za svakodnevni život. Kada je riječ o poremećajima koji nastaju kao posljedica stresa i trauma, potrebna je dugotrajnija i intenzivnija psihoterapijska podrška. Boravak na psihijatriji, koji najčešće traje 15 do 21 dan, nije dovoljan sam po sebi, već se liječenje mora nastaviti kroz rad sa porodicom i stručnjacima nakon otpusta iz bolnice”, zaključio je Milić.

Nastavi čitati

Društvo

GUSTI DIM SE ŠIRI GRADOM: Veliki požar na mostarskoj deponiji; “Ne otvarajte prozore i izbjegavajte boravak napolju”

Na deponiji čvrstog otpada “Uborak” u Mostaru izbio je veliki požar, koji gasi i “er traktor”.

Gust dim širi se gradom zbog čega su građanima izdate preporuke da izbjegavaju boravak na otvorenom, ne otvaraju prozore i da ne koriste vodu iz bunara i izvora u blizini deponije.

Nakon dojave o požaru sve raspoložive snage Profesionalne vatrogasne jedinice Mostar poslate na teren, a u gašenje su uključeni i pripadnici Oružanih snaga BiH sa cisternama, saopšteno je iz gradske Službe za civilnu zaštitu i vatrogastvo.

Zbog gorenja specifičnih materijala u dubljim slojevima deponije, na širem području grada širi se gust dim i neugodan miris paljevine, što direktno utiče na kvalitet vazduha.

Iz Gradske uprave Mostar i Službe za civilnu zaštitu građanima je preporučeno da izbjegavaju bilo kakve aktivnosti na otvorenom u široj okolini odlagališta.

Upućen im je poziv da zatvore sve prozore i vrata u domaćinstvima, posebno u noćnim i jutarnjim časovima kada atmosferske prilike spuštaju dim u najniže slojeve vazduha.

Hronični bolesnici sa respiratornim i kardiovaskularnim poteškoćama, djeca, trudnice, te starije osobe trebaju potpuno da izbjegavaju boravak na otvorenom do stabilizacije situacije.

Osim toga, zabranjuje se korištenje vode iz otvorenih bunara i izvora u blizini deponije do potvrde o ispravnosti koju izdaju nadležne sanitarne i higijensko-epidemiološke službe.

Građanima je upućen poziv da prate službene kanale komunikacije Civilne zaštite, vatrogasne službe i lokalnih medija.

Dodaje se da su sve nadležne gradske službe, komunalna preduzeća i interventne jedinice na terenu kako bi se požar lokalizovao što prije.

Nastavi čitati

Aktuelno