Connect with us

Društvo

Da li je ovo zaista najhladnije ljeto do kraja naših života

Temperature i u našem regionu sve češće stižu do famoznog broja 40, a sad već nije rijetkost da, kako narod kaže, udari grom iz vedra neba, padne mrak usred bijela dana, a brzinom svjetlosti stigne oluja. Nalik onima koje smo doskora mogli samo gledati na malim ekranima i s nevjericom slušali da su na drugom kraju svijeta službe u pripravnosti. Spremne na sve, od ledenih okova, potopa do ekstremnih suša i požara.

“Toplotni talas stigao je i u Republiku Srpsku i FBiH.

Temperature idu ka kritičnim podiocima u narednim danima te se mole građani da piju mnogo tečnosti i izbjegavaju da budu na otvorenom veći dio dana”.

Ta upozorenja u BiH posljednjih ljeta svako malo se mogu čuti iz nadležnih meteoroloških i drugih službi, dok se mnogi građani pitaju gdje je nestala klima na koju smo navikli. Gdje je nestalo ono pravo ljeto, zima, jesen i proljeće i da li su otišli bespovratno usljed globalnog zagrijavanja koje je dovelo pojave koje, barem na Balkanu i dobrom dijelu Evrope, predstavljaju novu stvarnost sa kojom ovdašnji narodi uče da žive.

“Lucifer” i “Kerber” – to su samo neki od naziva za aktuelne toplotne talase u raznim dijelovima svijeta koji podižu temperature na ekstremne i rekordne nivoe, a stručnjaci već duže vrijeme upozoravaju da smo prešli još jedan prag i da će čovječanstvo posvjedočiti velikom rastu temperatura. Da će rekordi padati iz godine u godinu.

Podaci svjetskih naučnika pokazuju da su okeani, četvrtu godinu zaredom, u 2022. dostigli najviše zabilježene temperature do sada, a sve to dokazuje brzinu kojom se svijet zagrijava.

U izvještaju koji je potpisalo dvadesetak naučnika iz 16 instituta širom svijeta, kako su prenijeli mediji, piše da su prethodni toplotni rekordi oboreni 2021, 2020. i 2019, a pet najviših temperatura evidentirano je u posljednjih šest godina.

Osim toga, rezultati istraživanja pokazuju da okeani od 1970. apsorbiraju 90 odsto viška toplote iz atmosfere, a s obzirom na ubrzano zagrijavanje  vazduha te vodene površine s vremenom upijaju i sve više toplote.

Sve je to, prema analizama, dio dugoročnog obrasca zagrijavanja planete, okeana i atmosfere, zbog čega toplotni talasi i visoke temperature nisu više nepoznanica ni u našem regionu.

 

Rekordi padaju

Kada su u pitanju ekstremni vremenski uslovi u cijelome svijetu protekla godina je bila rekordna, a Evropu i ostatak planete ponovo su zahvatili toplotni talasi koji u Kini i drugim dijelovima Azije, kao i u SAD obaraju sve rekorde.

To stvara probleme državama širom svijeta i nalaže da se hitno pozabave klimatskim promjenama, za koje naučnici tvrde da će toplotni talasi biti sve češći, ozbiljniji i smrtonosniji. Dokaz za ekstremne situacije sa kojima se suočavamo jeste i jedan koji može da bude svrstan u rubriku “vjerovali ili ne”, a objavljen je ove sedmice – u Kini je izmjereno 80 stepeni.

Džinovski termometar u provinciji Sinđang izmjerio je, prema medijskim navodima, temperaturu tla od 80 stepeni Celzijusa, a gotovo istovremeno su se oglasili i iz Svjetske meteorološke organizacije sa upozorenjem na povećan rizik od smrtnih ishoda zbog visokih temperatura.

Peking je upisao svoj 27. dan sa temperaturama iznad 35 stepeni, što je novi lokalni rekord za najveći broj dana sa visokom temperaturom u godini, jer je prethodni rekord kineske prestonice iznosio 26 dana i to iz 2000. godine.

Temperature su nemilosrdne i u Italiji i Španiji, gdje su za tri regije objavljeni crveni alarmi za vruće vrijeme. Predviđa se da će italijanska ostrva Sardinija i Sicilija premašiti rekord kontinenta od 48,8 stepeni zabilježen na Siciliji u avgustu 2021. godine.

Padali su i rekordi u Arizoni. Živa na jednom aerodromu premašila je 43 stepena ponovo, oborivši prethodni rekord od 18 uzastopnih dana sa ili iznad te temperature, postavljen 1974. godine. U Francuskoj je zabilježeno rekordnih 29,5 stepeni u alpskom skijalištu, dok je 40,6 stepeni prvi put zabilježeno u Verdunu, u podnožju Pirineja, a u podsjetniku na globalno zatopljenje Svjetska meteorološka agencija UN je saopštila da trend “ne pokazuje znakove smirivanja”.

– Svijet se mora pripremiti za intenzivnije toplinske valove – rekao je u Ženevi Džon Nejrn, savjetnik za ekstremne vrućine pri toj UN agenciji.

Dodao je da će fenomen “El Ninjo” pojačati pojavu i intenzitet ekstremnih toplotnih talasa.

– Jedan od značajnijih fenomena koji smo primijetili jeste taj da se broj istovremenih toplotnih talasa na sjevernoj hemisferi povećao šest puta od osamdesetih godina prošlog vijeka – naveo je Nejrn.

Imajući u vidu sve to sve češće se ovih dana na internetu može pročitati pitanje: “Da li je ovo zaista najhladnije ljeto do kraja naših života”.

Društvenim mrežama posljednjih dana širi se priča da su vrućine sa kojima se trenutno bori veliki dio svijeta na sjevernoj hemisferi nešto što je tek uvod u ono što nas čeka, a mnogi se pozivaju i na planetarno poznatu seriju “Simsonovi” gdje se animirani lik Bart Simpson žali na vrelo ljeto, a otac Homer odgovara u svom stilu da će biti i gore.

Region u čudu i strahu

Sa neuobičajeno visokim temperaturama posljednjih dana ponovo nastoje da na sve načine izađu na kraj stanovnici na Balkanu, kao i u njegovoj okolini. Živa raste  u termometrima zbog čega su sve češća upozorenja nadležnih službi, ali i isto ono pitanje: “Da li je ovo samo početak i može li još toplije”.

U pojedinim mjestima temperatura je već u jutarnjim časovima znala “doći” i do 30 stepeni, dok su stanovnici u brojnim regijama Slovenije, Hrvatske, Republike Srpske, FBiH, Srbije na svojoj koži već osjetili posljedice koje su donijele globalne promjene. Od 40 stepeni tokom dana do superćelijskih oluja koje razaraju gotovo sve pred sobom.

Suše praćene tropskim temperaturama i oluje natjerale su i naše građane da se zapitaju šta se dešava, a profesor klimatologije i dekan Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjaluci Goran Trbić kaže da je naše područje geografski smješteno u umjerenoj klimatskoj zoni što je čini jednom od najpovoljnijih za život na planeti Zemlji.

– Međutim, klimatske promjene su sa svojim ekstremima veoma narušile postojeću umjerenost. Tokom svake godine desi se nekoliko klimatskih ekstrema u vidu poplava, suša, toplotnih talasa i olujnih vjetrova koji nisu bili tako specifični, ali i intenzivni na našim područjima. Ovakvih pojava bilo je i ranije, ali su bile mnogo rjeđe i sa manjim intenzitetom. Ovako intenzivni i česti klimatski ekstremi, uz stalan rast temperature vazduha, jasan su znak da se klima veoma izmijenila i da smo svjedoci najintenzivnijih klimatskih promjena u istoriji. Prema istorijskim zapisima i indikatorima koji upućuju na promjene, klima se mijenjala i u prošlosti, ali su te varijacije trajale hiljadama godinama i bile su manjeg intenziteta. Danas se promjene dešavaju mnogo većom brzinom u odnosu na varijacije u prošlosti i za svega nekoliko decenija došlo je do izraženih klimatskih promjena i ekstrema – istakao je Trbić za “Glas”.

Govoreći o upozorenjima i iz NASA da će ovo biti naše najhladnije ljeto, jer će u budućnosti toplotni talasi nastaviti da pustoše Evropu i SAD, kaže da je iz izvještaja Svjetske meteorološke organizacije vidljivo da su posljednjih osam godina bile najtoplije od kada se vrši meteorološki monitoring (1850).

– Najtoplija godina do danas je bila 2016. Međutim, iste godine je bio najintenzivniji i efekat “El Ninja” koji je doprinio globalnim visokim temperaturama tokom 2016. godine. “El Ninjo” je meteorološki fenomen koji se javlja na Tihom okeanu i nema direktan uticaj na temperature i vrijeme u Evropi, ali ima na globalnom nivou. Ovih osam najtoplijih godina i činjenica da se koncentracija gasova sa efektom staklene bašte (GHG) još uvijek povećava u atmosferi ide u prilog tvrdnji naučnika Petera Kalmasa. Međutim, još čvrsto vjerujem da će doći do realizacije pariskog klimatskog sporazuma iz 2015. i da će, konačno, doći do stagniranja i smanjenja emisije GHG. Samim tim došlo bi do stabilizacije klimatskog sistema, a time i klimatskih ekstrema – naveo je.

Smatra da još nije kasno da populacija zaustavi globalno zagrijavanje, ali da se dosta brzo približavamo famoznom pragu povećanja globalne temperature od 1,5 stepeni.

– Svjetska naučna javnost je jedinstvena ako se taj prag probije da nam slijedi još teža i neizvjesnija klimatska budućnost. Globalno povećanje temperature u 2022. godini iznosilo je do +1,27 C. Jedini način zaustavljanja porasta globalne temperature jeste smanjenje emisije gasova sa efektom staklene bašte koji imaju antropogeno porijeklo, a odnose se na sagorijevanje nafte i uglja. Više korišćenja obnovljivih izvora energije i smanjenje fosilnih goriva, uz realizaciju projekata energetske efikasnosti jeste put kako se može riješiti klimatska prijetnja i izazov. Uz to, povećanje površina pod šumskim pokrivačem koje vrše tzv ponor, odnosno upijanje veoma je bitna karika u lancu borbe protiv klimatskih promjena – naglasio je.

Dežurni meteorolog u Republičkom hidrometeorološkom zavodu Milica Đorđević kaže da i brojke jasno potvrđuju stalni porast temperature i u našem regionu, kao i širom planete.

– Svake godine sve je toplije i povremeno se obaraju rekordi u apsolutno izmerenim temperaturama. Za Srpsku je rekord 43 stepena, koji je izmeren 2007. godine, a davne 1900. godine u Mostaru je izmereno 46 stepeni – kazala je Đorđevićeva za “Glas Srpske”.

Apsolutni rekordi, kako kaže, ponegdje još nisu oboreni, ali činjenica je da je sve toplije.

– Osim toga, možemo primetiti da imamo sve veći broj veoma toplih dana i izraženi su toplotni talasi. Ako smo ranijih godina imali u proseku deset, 20 ili 30 tropskih dana, odnosno kada dnevna temperatura premašuje 30 stepeni, to se znatno pojačalo i definitivno je izraženo u poslednjih deset do 15 godina – rekla je Đorđevićeva.

Superćelijske oluje

Superćelijske oluje su, prema riječima stručnjaka, rijetke, ali imaju moć da proizvedu opasne vremenske neprilike kao što su razorni vjetrovi, grad, ponekad i tornada. Prema podacima Nacionalne meteorološke službe SAD, praćene su uglavnom grmljavinom i intenzivnom kišom, mogu trajati i po nekoliko časova te zahvatiti prostor od nekoliko stotina kilometara.

Meteorolozi sa svih krajeva regiona posljednjih dana pojašnjavaju da takve oluje nastaju kada hladna vazdušna masa stigne na pregrijano tlo, što uzrokuje ekstremnu termičku nestabilnost atmosfere.

Ono po čemu su jedinstvene u odnosu na druge tipove oluja, jeste to što imaju snažne i postojane uzlazne struje koje se rotiraju unutar oblaka. Studija američkog društva meteorologa iz januara ove godine predviđa povećanje frekvencije superćelija za 6,6 odsto širom zemlje do kraja vijeka i to kao rezultat globalnog zagrijavanja.

Temperatura će sigurno zbog aktivnosti ljudi i sve veće emisije gasova još da raste, a samim tim je, dodala je, i na internetu plasirana anegdota da je ovo najhladnije leto u našim životima, u smislu da će svako sledeće biti toplije. Ipak, dodaje da to nije baš prava izjava, s obzirom da je i prethodno bilo veoma toplo.

Pred nama će, objašnjava, biti sve više ekstremnih događaja.

– Tokom cele godine, a ne samo u letnim periodima imaćemo sve ekstreme i sve češću pojavu perioda sa izraženim obilnim padavinama koji u kratkom intervalu mogu odmah doneti probleme sa poplavama pa duge periode bez padavina, odnosno suše – rekla je Đorđevićeva.

Kada se pogleda u posljednjih deset godina bilo je pet-šest ljetnjih sušnih sezona.

– Suše nisu neuobičajene za ovaj deo Evrope, ali ne baš toliko često i intenzivno. Kada god je toplo povećava se globalna temperatura i samim i količina vlage u atmosferi i postaju sve veće šanse za pojavu jakih oluja – rekla je Đorđevićeva.

To, kako ističe, nije ništa neobično za naše prostore, jer su se i ranije dešavale oluje u ovom dijelu godine, tokom ljeta.

– Ono što je malo neobično za ovu godinu jeste to što je dosta promenljiva. Tokom celog aprila, maja i pola juna imali smo dosta lokalnih nepogoda i česte pljuskove sa grmljavinom, a to se nastavilo i ovih dana. Malo je neobičnije i to što smo imali dva dana zaredom pojavu onako jakih nepogoda koje su zahvatile širu regiju – rekla je ona.

Iako je Republika Srpska veoma mala, posmatrano sa globalnog aspekta, stav struke jeste da i mi moramo dati svoj doprinos globalnom smanjenju emisije štetnih gasova i biti više orijentisani na obnovljive izvore energije.

Glas Srpske

Related Topics:

Društvo

FOČA DOBIJA STATUS GRADA! Evo šta stoji iza odluke Vlade RS

Vlada Republike Srpske utvrdila je danas, u petak, 17. aprila 2026. na 6. sjednici u Banjaluci, Prijedlog zakona o gradu Foča, po hitnom postupku, kojim se uređuje područje, nadležnosti, organi i finansiranje ovog grada.

Kako je obrazloženo, razlog za donošenje ovog zakona sadržan je u činjenici da su ispunjeni propisani uslovi za promjenu statusa opštine Foča u grad Foča.

Postupak za dodjelu statusa
Opština Foča je, ističu iz Vlade Republike Srpske, na osnovu Odluke Skupštine opštine Foča od 29. januara 2026. godine pokrenula postupak za dodjelu statusa grada, dostavljanjem odluke Vladi Republike Srpske i informacija i podataka kojima se ovakav zahtjev opštine Foča opravdava.

“Uz Odluku Skupštine opštine Foča dostavljen je i Elaborat o opravdanosti zahtjeva za sticanje statusa grada, koji sadrži cjeline: opšte karakteristike, istorijski pregled, javne ustanove i javna preduzeća čiji je osnivač Opština Foča, javne ustanove, preduzeća i institucije čiji je osnivač Republika Srpska, obrazovanje, zdravstvena zaštita, socijalna zaštita, privreda, turizam, poljoprivreda, kultura, vjerske zajednice i sakralna baština Foče, sport, organizacije civilnog društva i mladi, javna infrastruktura, komunalne djelatnosti, životna sredina, prostorno-planska dokumentacija, sigurnost građana, Strategija razvoja opštine Foča za period 2017-2026. godine i analiza budžeta”, kažu iz Vlade RS.

Jedinstvena cjelina
Kako su dodali, načelnik opštine Foča u aktu ukazuje na odluku Skupštine opštine Foča i ističe da smatra da su ispunjeni zakonom utvrđeni uslovi za dodjelu statusa grada Foči, iz razloga što Opština Foča predstavlja jedinstvenu geografsku, socijalnu, ekonomsku, istorijsku i teritorijalnu cjelinu sa odgovarajućim nivoom razvoja.

Pored navedenog, ističe se da ova opština ispunjava uslove za sticanje statusa grada koji su propisani članom 10. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi, koji propisuje izuzetak po kome opština može steći status grada, bez obzira na broj stanovnika i status razvijene jedinice lokalne samouprave, ako je stopa zaposlenosti na području opštine iznad republičkog prosjeka ili ako opština najmanje deset godina ima pet studijskih programa u smislu zakona kojim se uređuje visoko obrazovanje, više od 2.000 studenata na ovim programima i bogato kulturno-istorijsko nasljeđe.

Značajni resursi
Tako se ističe da na području opštine Foča djeluju dvije visokoškolske ustanove: Medicinski fakultet Foča, u sastavu Univerziteta u Istočnom Sarajevu i Pravoslavni bogoslovski fakultet “Sveti Vasilije Ostroški” Foča.

“Na području opštine Foča nalaze se brojni prirodni i kulturni lokaliteti koji predstavljaju značajne resurse i osnovu za razvoj turizma, privrede i ukupnog društvenog razvoja. Bogato kulturno-istorijsko nasljeđe je predstavljeno kroz prikaz brojnih spomenika kulture i drugih objekata sa dugom istorijskom tradicijom”, navode iz Vlade Republike Srpske.

Najveći nacionalni park u BiH
Posebno se, kako su dodali, izdvaja Nacionalni park “Sutjeska”, kao najveći i najstariji nacionalni park u Bosni i Hercegovini, sa površinom od 16.052,34 hektara, koji je član Evropske federacije parkova. U sastavu Nacionalnog parka nalazi se prašuma Perućica, zaštićeni prirodni rezervat, jedna od najočuvanijih evropskih prašuma.

“Vlada Republike Srpske danas je, takođe po hitnom postupku, utvrdila i Prijedlog zakona o izmjeni i dopunama zakona o teritorijalnoj organizaciji Republike Srpske. Razlog za donošenje ovog zakona je njegovo usklađivanje sa Zakonom o Gradu Foča”, navode iz Vlade Republike Srpske.

Šta kaže budući gradonačelnik
Milan Vukadinović, načelnik opštine Foča, kaže da ga je jako obradovalo to što će ova lokalna zajednica dobiti status grada, a koji će biti trajni temelj centra ove regije u svakom mogućem smislu.

“To je u pripremi već jedan ozbiljan period, a evo sad smo u fazi realizacije, konačno. To me je jako obradovalo, s obzirom da smatram da je generalno istorijski Foči pripadalo to mjesto i status grada, s obzirom da je jednostavno centar ove regije, u svakom mogućem smislu”, rekao je Vukadinović za “Nezavisne novine”.

Nastavi čitati

Društvo

Profesor Anel Hajirić nakon emotivnog ispraćaja: UČIO SAM IH DA BUDU LJUDI

Nisam očekivao da će me učenici ispratiti na ovakav način. Radio sam svoj posao na najbolji način, što se kaže – kako sam znao i umio, ali ovo što sam doživio je nešto posebno, neočekivano.

Započeo je time svoju priču za “Nezavisne novine” Anel Hajirić, donedavni profesor fizike u Medicinskoj srednjoj školi u Banjaluci, odakle su ga učenici veličanstveno ispratili nakon što mu je završio angažman koji je trajao do povratka radnika.

Kako kaže, iako je prošlo više od sedam dana, emocije se još nisu slegle.

Emotivan oproštaj koji je dirnuo cijelu školu

“Vjerujte da sam plakao od trenutka kad sam saznao da mi se ugovor bliži kraju. Međutim, kad vidite da učenici plaču, školske kolege i pomoćno osoblje, ni vama nije svejedno. Plakao sam čitavu sedmicu, samo kad vidim video-snimke koji kruže društvenim mrežama zasuze mi oči i srce počne ubrzano da lupa”, navodi on.

Kako objašnjava, bio je svjestan da će kraj nekada doći, ali ne krije da se nije nadao da će biti ovako iznenada, dva mjeseca pred kraj polugodišta.

“Posla će biti, toga sam svjestan, kolege dolaze i odlaze. Meni je bilo prelijepo u Medicinskoj školi, ovo je moj deseti angažman u pet godina. Kolege su stvarno bile dobre, direktor i uprava škole su uvijek bili tu da izađu u susret, kolektiv za poželjeti, učenici takođe. Čovjek se navikne, a još kad se sve poklopi… Biće mi neobično, naravno”, ističe on za “Nezavisne novine”.

Više od profesora: Poruke koje ostaju učenicima

Osim što je bio profesor, Anel je bio i razrednik trećem razredu.

Kako kaže, sem što ih je učio da treba da budu dobri stručnjaci, učio ih je da moraju biti i dobri ljudi.

“Učio sam ih da budu pošteni, saosjećajni, a kada zatreba da se moraju i zauzeti za sebe, ali samo pravično. Na kraju dana bitnije je da vam neko kaže da ste dobar čovjek, a s tim se povlači i sve ostalo – stručnjak, predavač, profesor…”, kaže Hajirić.

Sem ispraćaja, profesor Anel kaže da će zauvijek pamtiti i svaki početak školske godine kada je prozivao prvačiće da uđu u svoja odjeljenja.

“Upoznavanje prvi put u učionici, kada oni steknu nekakav dojam o meni prvi put, pa nakon par mjeseci kada me bolje upoznaju, kažu: ‘Mislili smo da ste drugačiji’. Tu su, svakako, i događaji na nastavi, koji nas nasmiju i ostanu urezani u sjećanje, dijeljenje i dobrog i lošeg… Ima jedna anegdota kada sam promukao pa nisam mogao da pričam, a nisam smio da se naprežem, pa sam pisao. Bilo je interesantno i meni i djeci, smijali smo se, ali kažu da su sve razumjeli i naučili”, prisjeća se on u razgovoru za “Nezavisne novine”.

Šta nakon škole, planovi za budućnost?

Sad kad mu je angažman završio, Hajirića smo pitali ima li planove za budućnost.

“Šta će biti dalje – stvarno ne znam. Ovo je deficitarno zanimanje, uvijek će biti neka zamjena, nekoga do povratka sa trudničkog, neplaćenog odsustva ili povratka radnika sa funkcije. Mislim da je ovo moj maksimum i da ne mogu više od ovoga dati. Čitao sam u komentarima na društvenim mrežama da je ovo moja penzija, što se djelimično i slažem. Radiću na sebi još više, malo odmoriti, pa ćemo vidjeti šta budućnost nosi. Možda mi se ukaže i neka druga prilika mimo prosvjete, ko će znati”, ističe on.

U razgovoru za “Nezavisne novine” Hajirić se prisjetio i svojih početaka, kao i samog izbora zanimanja.

“Odmalena sam želio da pomažem ljudima na neki način. Prvo sam želio da budem advokat, pa nastavnik informatike, pa nastavnik muzičkog, i na kraju profesor fizike. Ja sam, inače, u duši umjetnik, sviram razne instrumente. Bio sam učesnik mnogih takmičenja i priredbi unutar škole kao učenik – kao recitator glumac, član orkestra… Onda sam u srednjoj školi razmislio i rekao sam sebi: ‘Bojim se da za tebe kao umjetnika nema posla, hajde da vidimo na kraju šta je najbolje’, pa sam razmislio i vidio i čuo da je profesor fizike deficitarno zanimanje te sam odlučio glavom, nažalost, i išao tim putem”, navodi on.

Kako dodaje, i učionica je jedna mala pozornica, gdje je profesor osoba u koju drugi gledaju.

“Učenici su zahvalna publika, tako da sam sebi to malo i prilagodio”, ističe on, dodajući da je i sam bio u srednjoj školi prije 10 godina te da nije zaboravio da je i on bio učenik.

Na kraju razgovora Hajirić je imao i poruku za učenike, ističući da želi da budu dobri ljudi i dobri stručnjaci.

“Da zapamte ono što sam im govorio i čemu sam ih podučavao. Ponosan sam što sam bio njihov profesor, razrednik, prijatelj. Neću biti tu prisutan za njih fizički, ali hoću emocionalno i psihički, kada im zatrebam znaju kako će mi se javiti. Nadam se da će s ponosom govoriti da sam im ja profesor i da me neće zaboraviti, jer ja njih sigurno neću, volim ih”, istakao je on za “Nezavisne novine”.

Anel je imao poruku i za buduće kolege, mlade profesore.

“Neka budu svoji. Nije sve u nadglašavanju, autoritetu, ima nešto i u tome da treba da slušamo jedni druge, da imamo vremena jedni za druge, da imamo razumijevanje i, na kraju, da budemo ljudi”, kaže on.

Nastavi čitati

Društvo

ISTI PROIZVODI, VEĆE CIJENE: Zašto je potrošačka korpa skuplja u BiH NEGO U ITALIJI?

Ko nas pljačka?

Dok mi svakodnevno ostavljamo desetine maraka za osnovne namirnice, informacije i snimci koje dolaze do nas iz drugih zemalja otvaraju neugodno pitanje. Kako je moguće da se u razvijenijim evropskim zemljama jede jeftinije nego u BiH, gdje su plate i penzije višestruko niže?

Mnogi se sjećaju da je nekada odlazak u Trst bio rezervisan za kupovinu garderobe po povoljnijim cijenama. Danas, sudeći po snimcima iz tamošnjih marketa, isplatiće nam zapustiti put Italije i to da bismo kolica napunili hranom.

I to sa razlogom.

Na policama marketa u Trstu, do kojeg iz Banjaluke treba oko 5 sati vožnje, iz Sarajeva i Mostara oko 7 sati, sedam komada tunjevine košta 5,69 evra ili oko 11 KM. U Banjaluci? Pakovanje od šest komada ide od 24 do 28 KM, dok jedan komad pojedinačno dostiže i 11 maraka. Već na ovom primjeru razlika je više nego očigledna.

Ravioli punjeni buratom ili bundevom i tartufima u Italiji su 3 evra, odnosno 5,85 KM, dok se kod nas prodaju za oko 5,5 KM. Skoro ista cijena, ali bez „italijanskog šmeka“.

Pesto od pistacija ili rosso u Trstu košta 1,90 evra ili 3,7 KM, dok u Banjaluci najbliže varijante idu od 4,8 do 7 KM, u zavisnosti od vrste i marketa.

marketi , potrosačka korpa FOTO: SINIŠA PAŠALIĆ/RINGIER
Kod sireva razlika postaje još zanimljivija. Kilogram grana padano u Italiji je 17,9 evra ili 34,9 KM, dok u Banjaluci dostiže i 55 KM. Parmigiano reggiano je 25,9 evra po kilogramu, odnosno oko 50,5 KM u Italiji, dok se kod nas manja pakovanja skupo naplaćuju, pa 150 grama ide i preko 10 KM. Pecorino u Italiji košta 3,89 evra ili 6,7 maraka, isto koliko i 200 grama provolonea, dok kod nas kilogram provolonea ide i do 50 KM.

U Trstu proseko možete da kupite za 3,89 evra ili 6,7 KM. Ono što smo mi vidjeli u banjalučkim marketima košta od 15,5 do 23 KM.

Maslinovo ulje danas mnogi i kod nas koriste. U Italiji 750 ml je 14,4 evra ili 28 KM. Kod nas pola litre ide i do 19 KM, dok se ista zapremina rijetko nađe povoljnije, osim na akcijama.

Tjestenina u Italiji košta 0,89 evra ili 1,7 KM. Mi smo tjesteninu istog proizvođača u banjalučkim marketima pronašli po cijeni od 2,9 KM, pa do 6,5 maraka.

pršutFOTO: SINIŠA PAŠALIĆ/RINGIER
Oni koji žive u Italiji poručuju da je meso u njihovim marketima otprilike isto košta kao u Srbiji ili BiH, te da o ponudi ne vrijedi pričati. O ribi posebno.

Neko je i prokomentarisao i da kilogram sira grana padano u Sarajevu košta 60 maraka

-Bio u Italiji nedavno. Toliko je jeftino u odnosu na Balkan da bi dvoja kupljena kolica robe s lakoćom isplatila odlazak i 1 noćenje – napravio je neko kalkulaciju.

Jeftinije se jede i u Njemačkoj.

Nutela od 450 grama na akciji može da se kupi za 3,9 KM, a kod nas tegla od 400 grama 8 maraka. Džem od jagode tamo je oko 3 marke, ovdje ide i do 7,5 KM. Kikiriki puter u Njemačkoj košta 3,4 KM, dok kod nas ide i do 12 KM.

Čak nemaju ni skuplje meso. Junetina u Njemačkoj košta oko 25 KM po kilogramu, što je praktično ista cijena kao u Banjaluci gdje ova vrsta mesa košta od 26 do 29 maraka. Svinjetina tamo 11,5 KM, kod nas od 10 do 12 KM.

Drugim riječima, zapad je u mnogim slučajevima jeftiniji. Građani u Banjaluci, Sarajevu, Zenici, Trebinju, Mostaru, Bijeljini plaćaju hranu po cijenama koje su iste ili više nego u razvijenim evropskim zemljama. A plate i penzije su nam višestruko niže. Akcije u domaćim marketima najčešće znače presimbolično sniženje od kojeg feninga do eventaulno jedna marke. U Evropi cijene prepolove.

Živimo u zemlji gdje hrana košta kao na Zapadu, ali standard ostaje daleko ispod.

Navikli da ćuteći pratimo poskupljenja, svako naredno dočekamo u nevjerici i sa pitanjem „do kada“. Plaćamo skuplje brašno, hljeb, voće i povrće, o mesu da ne govorimo. Kupujemo na grame i na komad, zaobilazeći u širokom luku mnogo toga što novčanik ne može da podnese. I stvarno, ko kad?

Srpskainfo

Nastavi čitati

Aktuelno