Connect with us

Društvo

BIH NA DNU EVROPE: Akcize ponovo otvorile pitanje plata u BiH u odnosu na region i Evropu

Tvrdnja da BiH ima najniže plate i penzije u Evropi postala je obavezan dio političkog prepucavanja, izgovara se u parlamentima, intervjuima i stranačkim saopštenjima, međutim problem je u tome što nije u potpunosti tačna.

Tvrdnje političara i stvarno stanje
Posljednji put, tokom rasprave o izmjenama Zakona o akcizama i eventualnom smanjenju akciza na naftu i naftne derivate, mogle su se čuti izjave zvaničnika da je BiH po primanjima posljednja u Evropi.

Ako se gledaju samo primanja, ta tvrdnja nije daleko od istine, međutim analitičari smatraju da, kada je riječ o standardu stanovnika, u obzir treba uzeti i brojne druge parametre, a ne samo “kumulativni iznos primanja”.

BiH na dnu Evrope po platama
U ovom trenutku prosječna plata u BiH koja se kreće oko 830 evra veća je samo od prosječnih plata u Sjevernoj Makedoniji (750 evra), Ukrajini (770 evra), Moldaviji (700 evra) i Albaniji (650 evra). Dakle, BiH se nalazi na samom začelju u Evropi kada je riječ o prosječnim platama i ubjedljivo je najgora u regionu.

Recimo, u Srbiji prosječna plata već sada je 1.057 evra, u Crnoj Gori 1.027 evra, a u Hrvatskoj 1.498 evra, i gotovo je sigurno – teško da ćemo po visini plate ikad stići te zemlje.

Penzije: slično stanje kao i sa platama
Ništa bolja situacija nije ni kada je riječ o penzijama. U odnosu na region i tu je Bosna i Hercegovina najgora, a u Evropi prosječne penzije samo su manje u Ukrajini (140 evra), Albaniji (160 evra), Moldaviji (190 evra) i Sjevernoj Makedoniji (oko 340 evra). Prosječna penzija u BiH iznosi oko 380 evra, s tim da je u Federaciji BiH ta prosječna penzija znatno veća nego u Republici Srpskoj.

Standard nije isto što i plata
Igor Gavran, ekonomski analitičar, kaže da priča o najmanjim platama i penzijama se ne može posmatrati na taj način jer jedan od ključnih faktora je koliki su troškovi života u određenim zemljama.

Navodi da je u Evropi rađeno istraživanje koje je, između ostalog, pokazalo da su penzije u Rumuniji jako niske u apsolutnom iznosu, ali da su takođe i troškovi života puno niži. Zaključak tog istraživanja je da rumunski penzioner koji ima značajno nižu penziju bolje živi od hrvatskog u smislu da ima veću kupovnu moć.

Prosjek vs. medijalna plata
“Pitanje je koliko ljudi uopšte ima te prosječne plate. Prosjek se računa na način da se uzmu sve plate, ali je često realnije medijalno primanje. To je prosjek koji većina prima. U BiH veliki broj ljudi radi u javnom sektoru gdje su primanja veća i to remeti prosjek i pitanje je koliko je naša statistika tačna”, rekao je Gavran.

Kada je riječ o medijalnoj plati o kojoj govori Gavran, u Srbiji, recimo, prema zvaničnim podacima prosječna plata je 1.057 evra, ali je medijalna, odnosno plata koju prima više od 50 odsto zaposlenih “svega” 758 evra. Slično je i u Hrvatskoj, gdje je prosječna plata skoro 1.500 evra, a medijalna 1.280 evra.

Razlike unutar zemlje i regiona
“Razlika je i unutar same zemlje kako se živi. Troškovi i uslovi života nisu isti u Sarajevu i Banjaluci i u Čajniču, recimo, gdje vrlo malo ljudi ima primanja. Slično je i u drugim zemljama, nije isto na primorju u Hrvatskoj i Crnoj Gori i u unutrašnjosti”, kaže Gavran.

Koliko su političke tvrdnje tačne
Odgovarajući na pitanje koliko su onda tvrdnje pojedinih političara da BiH ima najniže plate i penzije u Evropi tačne, Gavran kaže da “tvrdnje političara uglavnom nisu tačne”.

“Rijedak je slučaj da političari u BiH govore istinu. Nekad je to svjesno te namjerno lažu zato što im to odgovara”, ističe Gavran.

Troškovi života mijenjaju sliku standarda
Što se tiče troškova života, primjera radi, gradski prevoz u Beogradu je besplatan, dok je Zagrebu jeftiniji nego u Sarajevu ili Banjaluci. Istovremeno, omjer primanja značajno se razlikuje, tako da u mnogim zemljama na standard života ne utiču dominantno sama primanja, već i odluke vlasti kao što su u Beogradu i Zagrebu da javni prevoz bude džabe ili daleko jeftiniji u odnosu na okruženje.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Jutro donosi maglu, a dan sunce

U Republici Srpskoj i FBiH će, nakon vedrog i svježeg jutra, biti pretežno sunčano i toplo vrijeme uz temperaturu vazduha do 28 stepeni Celzijusovih.

Ponegdje uz rijeke i po kotlinama moguća je prolazna jutarnja magla, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Minimalna temperatura vazduha od šest do 11, na jugu do 15, a maksimalna od 23 do 28 stepeni Celzijusovih. Duvaće slab do umjeren vjetar, istočni do sjeveroistočni, uveče na sjeveru jači, a na jugu slab do umjeren vjetar.

Nastavi čitati

Društvo

SUMNJIVI POSLOVI U TREBINJU: Kako je višemilionska solarna elektrana predata Mađarima bez tendera

Projekat izgradnje jedne od najvećih solarnih elektrana na Balkanu, „Trebinje 1“, umjesto najavljenog velikog uspjeha domaće privrede, pretvorio se u školski primjer netransparentnih poslova, političkog namještanja i kršenja zakona, pokazuje nova studija organizacije Transparency International u BiH.

Predstavljamo pet ključnih tačaka koje otkrivaju kako je projekat vrijedan više od 100 miliona KM skrenuo s puta:

TAJNA PREDAJA STRANIM INVESTITORMA:

Vlada Republike Srpske prvo je dodijelila posao Elektroprivredi RS (ERS) bez javnog poziva. Ubrzo nakon toga, 70 odsto vlasništva nad projektom tiho je preneseno na mađarsku firmu Lugos Renewables, bez ikakvog otvorenog tendera ili nadmetanja.

SKRIVENI UGOVORI:

Javnost i dalje ne zna pod kojim je uslovima i za koliko novca mađarski partner dobio većinski udio u ovom vrijednom poslu.

​UPITNI INVESTITIR IZ MAĐASKE:

Povezane kompanije vlasnika mađarske firme propale su i otišle u likvidaciju uprkos milionskim kreditima, dok je sama firma Lugos u poslove u Srpskoj ušla sa gubitkom od 2,4 miliona evra.

​STRANAČKE FOTELJE I SUKOB INTERESA:

Upravljanje projektom povjereno je kadrovima vladajućeg SNSD-a. Direktorske pozicije zauzeli su lokalni odbornici i stranački funkcioneri, od kojih neki i sami privatno posjeduju solarne elektrane.

​ZLOUPOTREBA ZAKONSKIH RUPA:

Postojeći zakoni o koncesijama imaju ozbiljne šupljine koje omogućavaju da se javna dobra dodjeljuju “ispod žita”, čime se direktno otvara prostor za korupciju i šteti budžetu.

​KO SU KLJUČNI AKTERI OVE PRIČE?

​Da bi se lakše razumjelo kako je projekat preusmjeren, u nastavku je pregled glavnih aktera i njihovih uloga:

​KOMPANIJE I INVESTITORI

ELEKTROPRIVREDA RS (ERS):

Javna kompanija Republike Srpske kojoj je ugovor prvobitno dodijeljen neposrednom pogodbom, s obećanjem da će sama graditi elektranu.

​„SE TREBINJE 1“ d.o.o.:

Kćerka-firma koju je ERS osnovao ubrzo nakon dobijanja koncesije i na nju prenio svu vrijednu dokumentaciju i dozvole.

​Lugos Renewables (LREN): Mađarska kompanija u vlasništvu biznismena Rolanda Lugosa. Preuzela je 70% vlasništva u „SE Trebinje 1“ bez tendera, iako je 2022. godinu završila s gubitkom od 2,4 miliona evra, dok je njegova druga povezana firma Optimum Solar Zrt otišla u likvidaciju.

​FUNKCIONERI U SUKOBU INTERESA

Milutin Mastilović: Odbornik SNSD-a u Trebinju i v.d. direktora firme „SE Trebinje 1“. Paralelno je suvlasnik privatne firme „Solar 1“ (zajedno s firmom „Nik-prom“), koja već posjeduje četiri male solarne elektrane u Bileći.

​Maja Kolak: Sekretar gradskog izbornog štaba SNSD-a Trebinje, postavljena za izvršnu direktoricu za finansijsko-pravna pitanja u „SE Trebinje 1“, protivno Zakonu o javnim preduzećima.

​Luka Petrović: bivši generalni sekretar SNSD-a i čelni čovjek ERS-a, pod čijim se rukovodstvom odvijala cijela operacija osnivanja i prenosa vlasništva.

​Iz Transparency Internationala upozoravaju da ovakve prakse ozbiljno narušavaju povrenje investitora i usporavaju prelazak na čistu energiju. Poručuju da je hitno potrebno promijeniti zakone kako bi svaki budući energetski projekat morao proći kroz transparentan i javan konkurs.

Nastavi čitati

Društvo

MILAN TEPIĆ 35 GODINA OD POGIBIJE: Major koji je ostao do kraja

U Kozarskoj Dubici danas će biti obilježeno 35 godina od pogibije majora JNA Milana Tepića, koji je 29. septembra 1991. godine poginuo u bjelovarskom kraju nakon što je digao u vazduh vojno skladište sa oružjem i eksplozivnim sredstvima, kako ne bi palo u ruke pripadnika hrvatskih paravojnih formacija.

Parastos će biti služen u 10 časova na groblju u Komlencu, dok je u 11 časova planiran umjetnički program u Parku narodnih heroja u Kozarskoj Dubici, kod biste posvećene majoru Tepiću, prenosi Srna.

Ovim događajem biće završen program obilježavanja “Septembarskih dana odbrane od hrvatske agresije 1995. godine”.

Pogibija u Bjelovaru
Major Milan Tepić bio je komandant skladišta borbenih sredstava “Barutana” u selu Bedenik, nedaleko od Bjelovara.

Tokom borbi za kasarnu na Vojnoviću, 29. septembra 1991. godine, Tepić je, prema dostupnim podacima, donio odluku da uništi skladište kako oružje i municija ne bi pali u ruke pripadnika hrvatskih paravojnih formacija.

U eksploziji skladišta, u kojem je bilo oko 170 tona eksplozivnih sredstava, poginuo je i sam Tepić, kao i 19-godišnji vojnik Stojadin Mirković.

Prema svjedočenjima i zapisima koji su kasnije objavljivani, Mirković nije želio da se preda uprkos Tepićevoj naredbi da napusti objekat.

Tepiću se pripisuje i posljednje pismo u kojem je napisao: “Jednom ljudi daju riječ – ona ostaje ili se pogazi. Ja sam dao riječ da ću da branim ovu zemlju ako joj bude teško.”

Posthumno proglašen narodnim herojem
Predsjedništvo SFRJ posthumno je odlikovalo Milana Tepića Ordenom narodnog heroja, a njegovo ime danas nose ulice u više gradova Srbije i Republike Srpske.

Republika Srpska ustanovila je i Orden za posebne zasluge u ratu “Milan Tepić”.

U Kozarskoj Dubici 29. septembar je odlukom Skupštine opštine proglašen Danom sjećanja na Milana Tepića, dok je u Parku narodnih heroja podignuta njegova bista.

Tepiću je 2007. godine posthumno dodijeljen Zlatni grb opštine Kozarska Dubica, koji je uručen njegovom sinu Aleksandru.

Sjećanje i na Stojadina Mirkovića
U eksploziji skladišta poginuo je i vojnik Stojadin Mirković iz Donjih Leskovaca kod Valjeva.

Njegovi posmrtni ostaci sahranjeni su u julu 1995. godine u rodnom selu, a u Valjevu mu je 2013. godine otkrivena spomen-bista.

Mirković je 1999. godine posthumno odlikovan Ordenom za zasluge u oblasti odbrane i bezbjednosti prvog stepena. Grad Valjevo mu je posthumno dodijelio i svoje najveće priznanje, “Septembarsku povelju”, a njegovo ime nosi i jedna ulica u tom gradu.

Nastavi čitati

Aktuelno