Otkup koncesionog polja Ugljevik Istok 2 od Rašida Serdarova za vrtoglavih 240 miliona KM javnosti je predstavljen kao istorijski spas za RiTE Ugljevik. Međutim, iza pompeznih najava krije se surovo pitanje: da li je Vlada Republike Srpske iskoristila tešku situaciju u ovom gigantu samo kao izgovor za izvlačenje novca, bez ikakve stvarne namjere da preduzeću obezbijedi dugoročan opstanak?

Iako Istok 2 nesumnjivo predstavlja energetsku budućnost cijele regije, za stvarnu eksploataciju uglja potreban je ogroman novac koji RiTE Ugljevik u ovom trenutku jednostavno nema. Bez tih sredstava, ovo ležište ostaje tek mrtvo slovo na papiru i obična koordinata na rudarskim kartama.

Dodatni alarm za radnike pokrenule su i ranije izjave nadležnih o mogućem angažovanju trećih lica ukoliko RiTE ne bude mogao samostalno da obezbijedi ugalj.

PSS: Na djelu je svjesno finansijsko iscrpljivanje
Povodom alarmantne situacije u Ugljeviku oglasili su se iz Pokreta “Sigurna Srpska” (PSS), odakle otvoreno sumnjaju u dobre namjere vlasti i upozoravaju na opasan scenario koji se sprema iza kulisa.

“Kada jedno preduzeće godinama finansijski iscrpljujete, zatim mu za ogroman novac vratite ležište uglja koje ste mu davno oteli, a potom mu eksploataciju tog istog uglja učinite nemogućom zbog nedostatka novca — tu se ne može govoriti o dobrim namjerama”, poručuju iz PSS-a.

Iz ovog pokreta naglašavaju da zastoji u radu, izazvani hroničnim nedostatkom uglja, svjesno guraju preduzeće u finansijski ponor. Krajnji cilj je, kako navode, jasan.

“Građani i radnici opravdano strahuju da će se kao ‘spasonosno rješenje’ za nagomilane dugove servirati ulazak privatnog kapitala u vlasničku strukturu. Drugim riječima, na djelu je privatizacija na mala vrata!”, upozoravaju iz PSS-a.

Tri ključna pitanja za Vladu RS
Iz PSS-a javno postavljaju pitanje vlastodršcima: ako je stvarni cilj bio spas i opstanak RiTE Ugljevik, zašto istovremeno nisu obezbijeđena sredstva za najosnovnije korake:

Eksproprijaciju zemljišta na novom polju,

Nabavku prijeko potrebne nove rudarske mehanizacije,

Pripremu i otvaranje novog kopa.

“Ako za Serdarova ima 240 miliona KM, zašto nema novca za stavljanje u funkciju ležišta Istok 2? Bez ovih investicija, RiTE Ugljevik se namjerno stavlja u bezizlaznu poziciju, radnici se drže u strahu za svoja radna mjesta, dok cijela regija trpi ekonomske posljedice”, zaključuju u PSS-u.

Javnost i radnici traže istinu
Trenutni scenario ostavlja preduzeće u pat-poziciji. Dok milioni odlaze na privatne račune pod izgovorom “otkupa”, stvarni problemi na terenu se guraju pod tepih.

Građani i radnici RiTE Ugljevik hitno zaslužuju jasan i iskren odgovor: Da li je „Istok 2“ kupljen zbog opstanka RiTE Ugljevik ili zbog tajkuna koji tek treba da zarađuju na uglju iz ovog ležišta?

Ovo selo uskoro dobija svog fenomena.

Poručio je ovo, uz osmijeh,  lider pokreta PSS i gradonačelnik Banjaluke, Draško Stanivuković i objavio zanimljiv video.

-Smijeh i dobra energija ovih ljudi su zarazni. Vjerujte mi na riječ – poručio je Stanivuković i dodao:

“U 75-oj proradio je fenomen. Otkrio je da je fenomen.”

U videu otkrijte o čemu je riječ.

Podsjetimo, Stanivuković je nedavno boravio u Nevesinju, te posjetio selo Udrežnje.

-Mnogo lijepih i neobičnih trenutaka čovjek doživi među našim narodom. Zato su ovakvi susreti nešto što se dugo pamti. Prvi put sam imao priliku da posjetim selo Udrežnje kod Nevesinja i, moram reći, ne znam kada sam više uživao. Ljudi puni pozitivne energije, života i iskrene želje da njihovo selo živi i napreduje – kazao je on i dodao:

“Bila je ovo prilika da obradujemo dvije porodice frezama, ali njihovo jedinstvo, sloga i odnos jednih prema drugima pokazuju ono što je u životu najvažnije. Obilazeći sela naše Republike Srpske, sve više čujem rečenicu “vi ste prvi koji ste nas obišli i pitali da li nam nešto treba” i to je nešto što se mora mijenjati. Ubrzo se ponovo vraćam, obećavam, da završimo još neke stvari koje smo dogovorili. Ovakva druženja i gostoprimstvo se ne zaboravljaju.”

Blink

Broj glasova potreban za osvajanje mandata u Narodnoj skupštini Republike Srpske zavisi od izborne jedinice, ali ako je suditi po izborima iz 2022. godine, partija koja ima ambiciju da uđe u Narodnu skupštinu Republike Srpske mora osvojiti oko 5.000 glasova.

Recimo, na izborima 2022. godine za direktan mandat u Narodnoj skupštini Republike Srpske bilo je potrebno osvojiti 4.458 glasova u Izbornoj jedinici 5 (Doboj, Stanari, Petrovo, Teslić), međutim na izborima 2018. godine direktan mandat osvojila je i partija koja je dobila 3.353 glasa u Izbornoj jedinici 4 (Derventa, Brod, Vukosavlje, Modriča).

U principu, osvajanje direktnog mandata zavisi od mnogo faktora, a to su izborna jedinica, broj izašlih birača, broj osvojenih glasova i broj mandata koji pripada toj izbornoj jedinici. U Narodnu skupštinu Republike Srpske direktno se biraju 63 poslanika, a raspored mandata je sljedeći:

Izborna jedinica 1 – 7 mandata

Izborna jedinica 2 – 7 mandata

Izborna jedinica 3 – 12 mandata

Izborna jedinica 4 – 4 mandata

Izborna jedinica 5 – 6 mandata

Izborna jedinica 6 – 9 mandata

Izborna jedinica 7 – 7 mandata

Izborna jedinica 8 – 4 mandata

Izborna jedinica 9 – 7 mandata

Da bi politička partija uopšte ušla u raspodjelu mandata u Narodnoj skupštini Republike Srpske, mora osvojiti tri odsto glasova na nivou izborne jedinice, međutim ni taj broj glasova ne garantuje osvajanje mandata. Primjera radi, na prošlim izborima, Socijalistička partija u Izbornoj jedinici 4 osvojila je skoro devet odsto glasova, ali nije osvojila direktan mandat u Narodnoj skupštini Republike Srpske. Direktni mandati za Narodnu skupštinu Republike Srpske raspoređuju se po matematičkoj formuli. Uzme se ukupan broj političke partije u izbornoj jedinici i dijeli se sa brojevima 1, 3, 5, 7, 9, 11 itd. sve dok se ne podijele svi mandati iz te izborne jedinice.

S obzirom na to da smo već spominjali Izbornu jedinicu 4, na primjeru ćemo pokazati raspodjelu mandata iz te izborne jedinice na prošlim izborima održanim 2022. godine.

U toj izbornoj jedinici cenzus od tri odsto prešlo je čak osam političkih partija, a to su SDS, SNSD, SP, PDP, Pokret za državu, NPS, DNS i SPS i svi oni su ušli u opciju za dobijanje direktnog mandata, međutim ova izborna jedinica, kao što je već gore navedeno, daje svega četiri mandata (u tabeli označeni brojevima 1, 2, 3 i 4) i te mandate osvojili su samo SDS i SNSD.

Dakle, iz tabele se može zaključiti da su četiri mandata iz Izborne jedinice 4 podijelili SDS i SNSD, a četvrti mandat SNSD je dobio zahvaljujući 64 glasa više od Socijalističke partije. Da je kojim slučajem nakon dijeljenja sa tri SNSD imao rezultat manji od 2.927, mandat bi pripao Socijalističkoj partiji.

Osim direktnih mandata, u Narodnoj skupštini kroz kompenzacije se bira još 20 poslanika, a raspodjela se vrši po istoj matematičkoj formuli, a u raspodjelu mandata takođe ulaze samo partije koje osvoje više od tri odsto glasova. Za razliku od direktnih mandata koji se računaju na nivou izborne jedinice, kompenzacioni mandati se računaju na nivou cijele Republike Srpske, koja praktično postaje jedna izborna jedinica i za dijeljenje uzima se ukupan broj glasova koje je osvojila politička partija. U praksi, može se desiti da partije ne osvoje nijedan direktan mandat, a da dobiju nekoliko na kompenzaciji. Tako je, recimo, DNS na izborima 2022. godine dobio četiri kompenzaciona mandata i nijedan direktni, a SPS tri kompenzaciona i nijedan direktni. DNS je na tim izborima osvojio 28.503 glasa i dobio je četiri kompenzaciona mandata, a SDS je, recimo, osvojio 95.640 glasova i nije dobio nijedan mandat.

Nezavisne