Savez sindikata Republike Srpske zahtijeva od Ministarstva trgovine i turizma Republike Srpske, institucija, inspekcijskih organa i svih drugih kontrolnih mehanizama da pojačaju nadzor nad kretanjem cijena i utvrde da li su sva poskupljenja bila ekonomski opravdana, kao i da li postoji osnov za korekciju cijena u skladu sa aktuelnim tržišnim kretanjima.

“Od svih trgovačkih lanaca i privrednih subjekata očekujemo društvenu odgovornost prema radnicima koji su već podnijeli najveći teret inflacije i ekonomske neizvjesnosti”, kazali su iz Saveza.

Dodaju da svakodnevno prate kretanje cijena osnovnih životnih namirnica, goriva, energenata i svih proizvoda i usluga koji direktno utiču na životni standard radnika i građana Republike Srpske.

“Nakon izbijanja sukoba na Bliskom istoku došlo je do naglog rasta cijena nafte i naftnih derivata na svjetskom tržištu. Taj rast se gotovo trenutno odrazio na cijene goriva na benzinskim pumpama u Republici Srpskoj, a potom i na cijene brojnih proizvoda i usluga, posebno osnovnih životnih namirnica. Poskupljenja su stizala brzo, a kao glavni razlog navođeni su povećani troškovi transporta, nabavke i poslovanja”, pojašnjavaju iz Saveza.

Ističu da danas, kada se prilike na svjetskom tržištu postepeno stabilizuju i kada cijene nafte bilježe pad, cijene goriva na benzinskim pumpama ne prate u dovoljnoj mjeri pad cijene nafte na svjetskom tržištu. Sniženja dolaze sporo i nedovoljno, iako su poskupljenja ranije uvođena gotovo preko noći.

“Posebno zabrinjava činjenica da čak i onda kada dođe do pada cijena nafte i smanjenja troškova poslovanja, to se gotovo nikada ne odražava na cijene osnovnih životnih namirnica, proizvoda i usluga. Dok su poskupljenja brza i gotovo trenutna, pojeftinjenja su rijetka, simbolična ili ih uopšte nema”, ističu iz Saveza sindikata RS.

Prema njihovim riječima još više zabrinjava činjenica da veliki broj onih koji su povećavali cijene svojih proizvoda i usluga pozivajući se na rast cijene goriva sada ne pokazuje istu spremnost da te cijene koriguju naniže.

“Ispada da su razlozi za poskupljenja bili privremeni, a poskupljenja trajna”, kazali su iz Saveza.

Savez sindikata Republike Srpske podsjeća da su upravo oni inicirali donošenje Uredbe kojom su ograničene marže na osnovne životne namirnice, naftne derivate, lijekove i dječiju opremu.

Vlada Republike Srpske je prepoznala značaj ove inicijative i usvojila predložene mjere, koje su dale određene pozitivne efekte i doprinijele ublažavanju udara na životni standard radnika i očuvanju kupovne moći građana i njihovih porodica.

Pojašanjavaju da ohrabruje i činjenica da su inflatorni pritisci danas značajno manji nego u prethodnom periodu i da je inflacija na nižem nivou nego u vrijeme najvećih tržišnih poremećaja.

To dodatno potvrđuje da postoji prostor za korekciju cijena i da su stvoreni uslovi da radnici i građani konačno osjete konkretne efekte stabilizacije tržišta.

“Ekonomski rast, stabilnost tržišta i pad inflacije imaju smisla samo ako ih građani osjete kroz niže cijene, veću kupovnu moć i bolji životni standard. Radnici i građani Republike Srpske zaslužuju pravedno tržište, odgovorno poslovanje i cijene koje će odražavati stvarne ekonomske okolnosti, a ne isključivo interes za što većim profitom”, kazali su iz Saveza.

Marketinška firma u vlasništvu sina SNSD-ovog moćnika sa samo 29.000 KM godišnjeg prihoda preko noći postala gospodar Željezarinog duga vrijednog 160 miliona

Nakon što je pred Opšinskim sudom u Zenici, u četvrtak, 25. juna, održano ročište o zahtjevu za stečaj koji su podnijeli vlasnici Nove Željezare Zenica, firma H&P Zvornik iza koje stoje SNSD-ov Gordan Pavlović i njegov partner Ahmed Hamzić, potvrđeno je da je istina ono o čemu je Raport pisao još početkom maja.

Naime, izvještaj privremenog stečajnog upravnika potvrdio je da je u poslovni odnos sa Željezarom uvučena i zvornička firma Ferrum u vlasništvu Gvozdena Stevanovića, sina Zorana Stevanovića koji je bivši direktor Alumine Gordana Pavlovića, te aktuelni SNSD-ov ministar u Vladi Republike Srpske.

Pred Sudom u Zenici je otkriveno da je firma Ferrum najveći povjerilac sa potraživanjem od 160 miliona KM.

Marketinška agencija uvućena u poslovni odnos sa Željezarom

Na prvi pogled reklo bi se da je Ferrum kao najveći povjerilac poslovao sa Željezarom i da mu je zenička firma ostala dužna milione.

Međutim, to nije tako, iako naziv zvorničke firme asocira na to da je riječ o nekoj kompaniji koja ima veze sa željezom.

Zvanični registri privrednih subjekata, o čemu je Raport već pisao, pokazuju da je firma Ferrum registrovana za medijsko oglašavanje i marketing,

Zvanični finansijski izvještaji pokazuju da ova agencija ostvaruje godišnji promet, odnosno prihod od 29.000 KM, ali je preko noći postala pravni gospodar više od polovine cjelokupnog duga zeničkog industrijskog giganta.

Raportovi izvori pojašnjavaju da u stvarnosti, Ferrum nije ništa prodao Željezari.

Prava istina je da su kupci širom tržišta dugovali Željezari 160 miliona KM za isporučeni čelik i proizvode.

Ta dugovanja, koja su dio od oko 317 miliona ukupnih potraživanja Željezare, u regularnom poslovanju trebali su naplatiti novi vlasnici Ahmed Hamzić i Gordan Pavlović.

Međutim, potpisivanjem cesije, odnosno prenosa Željezarinih potraživanja na Ferrum, njih dvojica su omogućili da sad sin Dodikovog ministra gospodari tim dugom koji ima pravo naplaćivati od dužnika Željezare.

Pošto ta potraživanja tek treba da budu naplaćena, u knjigama predstečajnog postupka to se pravno ubilježilo kao obaveza Željezare.

Zato se na sudu firma koja Željezari nije dala ništa, odjednom pojavila kao njen najveći povjerilac, koji formalno drži ruku na više od 50 posto ukupnog duga kompanije.

Kako drugačije nazvati nego izvlačenje novca

U ovom slučaju, postavlja se logično pitanje. Koja je ekonomska i pravna prednost da Pavlović i Hamzić ta potraživanja prebace na firmu Gvozdena Stevanovića, umjesto da novac naplate preko svojih matičnih kompanija?

Pa, zbog toga što su znali da će Željezaru odvesti u stečaj i tih 160 miliona KM su među glavnim razlozima zašto vlasnici Željezare priželjkuju stečaj.

Jer, ako bi Sud u Zenici odobrio stečaj prema Zakonu o stečaju Federacije Bosne i Hercegovine, o sudbini fabrike značajno odlučuje Skupština povjerilaca, u kojoj se glasovi broje isključivo po visini duga koji neko kontroliše.

Sa 160 miliona KM dugovanja na koje je dobila pravo naplate sada marketinška firma Ferrum samo čeka odluku o stečaju kako bi uz druge većinske povjerioce, a i to su Pavlovićeve firme, diktirala stečajnu dinamiku Željezare.

Naime, iako Zakon o stečajnom postupku FBiH predviđa da su radnici u vrhu naplate potraživanja, ova “operacija” s Ferrumom ih potpuno zaobilazi i ostavlja ih faktički “na cjedilu”.

Iako bi teoretski i na papiru radnici trebali biti prioritet za isplatu i da se moraju naplatiti prije komercijalnih firmi, zamka je u tome što se radnici mogu naplatiti samo od onog novca i imovine koja se nalazi unutar Željezare, u suštini i u praksi, s njenih, u ovom slučaju praznih računa ili od rasprodaje imovine.

Budući da su Pavlović i Hamzić ugovorom o cesiji onih 160 miliona KM potraživanja od kupaca već izmjestili van Željezare i prepisali na Ferrum, taj novac pravno više uopšte ne pripada Željezari.

On je izbačen iz njene imovine i u slučaju stečaja ne ulazi u stečajnu masu iz koje se radnici naplaćuju.

Prebacivanjem 160 miliona na Ferrum, koji je na papiru “treća firma” i zvanično nema nikakve vlasničke veze sa Željezarom, stvoren je pravni paravan.

Unutrašnje transakcije s Pavgordom odmah bodu oči i lakše se blokiraju na sudu.

Spoljni partner

Skretanjem najvećeg dijela kolača na spoljnog partnera Pavlović je pokušao osigurati milione od direktnih pljenidbi i maksimalno otežati posao državi.

Da su ova potraživanja ostala u Željezari, iz njihove naplate bi se po zakonu prvenstveno morali isplatiti radnici.

Ovako, u potencijalnom stečaju kupci koji duguju Željezari taj novac uplaćuju direktno na račun Ferruma u Zvornik, potpuno zaštićen od radničkih potraživanja.

Zakon o stečaju tu krije i završni dio plana.

Pošto Željezara nema 160 miliona KM u kešu da isplati ovaj ubilježeni dug, Ferrum kao najveći povjerilac, ima zakonsko pravo da zahtijeva naplatu kroz imovinu kompanije.

Tako , u slučaju stečaja dobijaju mogućnost da na ime duga od suda traže prepisivanje stvarnih nekretnina fabričkih zgrada, proizvodnih pogona i atraktivnog zemljišta Željezare.

Znači, u slučaju stečaja, radnicima ostaju samo “mrvice” dok bi desetine miliona od duga i vjerovatno veći dio imovine završili u rukama sina Dodikovog ministra i bivšeg direktora Pavlovićeve Alumine.

Zato se Pavlović i Hamzić žestoko, svim sredstvima, bore da u Željezari bude pokrenut stečaj.

S druge strane, radnici spas, barem privremeni, od ovakvog scenarija vide u vanrednoj upravi i upravnici Seni Šaranović koja bi trebala preuzeti upravljanje Željezarom, ako Sud to odobri, na osnovu posebnog zakona nedavno usvojenog u Parlamentu FBiH.

U tom slučaju, svi ugovori i njihova realizacija bi bili stopirani zbog sudskog preispitivanja, a u prvi plan bi došlo pokretanje proizvodnje i ostvarenje prava radnika, otkriva Raport.ba.

Manje od 5.000 stanovnika u Republici Srpskoj ima čak 19 opština, pokazuju procjene iz sredine prošle godine, čime se na ovu listu upisala svaka treća lokalna zajednica.

Ove podatke objavio je Republički zavod za statistiku u “Procjeni stanovništva po gradovima i opštinama Republike Srpske, sredinom 2025. godine”.

Koje opštine imaju manje od 5.000 stanovnika?
Tako su se na listu ovih opština upisali Krupa na Uni, Oštra Luka, Petrovac, Istočni Drvar, Kupres, Jezero, Han Pijesak, Novo Goražde, Kalinovik, Istočni Mostar, Berkovići, Ljubinje, Istočni Stari grad i Trnovo sa manje od 3.000 stanovnika, dok od tri do pet hiljada imaju Ribnik, Vukosavlje, Donji Žabar, Pelagićevo i Čajniče.

Prema objavljenim podacima, sredinom 2025. godine na osnovu njihove procjene, Republika Srpska ima 1.105.469 stanovnika.

Zašto male opštine gube stanovništvo?
Draško Marinković, demograf, u razgovoru za “Nezavisne novine” ističe da cijela Republika Srpska ima negativne demografske procese za razliku od ranije, kada je jedan dio imao pozitivne procese.

“Sada imamo te male patuljaste opštine koje su nastale razdvajanjem jedinstvenog prostora, gdje je administrativni centar ostao u Federaciji, a sela na prostoru Republike Srpske. One su izrazito demografski nerazvijene. One imaju najveće probleme u demografskoj održivosti, jer imaju starenje, imaju izumiranje, imaju depopulaciju, imaju sve manji broj rođene djece. Bez procesa naseljavanja ili, bolje rečeno, doseljavanja, ja ne vidim nikakvu demografsku budućnost”, kaže Marinković za “Nezavisne novine”.

Koliko su pouzdane procjene broja stanovnika?
Komentarišući pomenute procjene, Marinković ističe da postoji problem tačnosti i pouzdanosti procjena, dodajući da te “tačne procjene više nisu tačne”.

“One su samo procjene. Mi se moramo držati realnih stvari na terenu, a onda vidimo da imamo manji broj stanovnika. To se osjeti po nedostatku radne snage, osjeti se po sve većem padu upisanih i studenata, a i srednjoškolaca. Manje nam se djece upisuje u osnovne škole. Sve to ukazuje da ima manji broj stanovnika. Ako pravite statističku procjenu na osnovu tih procjena Zavoda za statistiku, dobijete nerealne kontingente stanovništva. Ispade da imamo puno manje mladih nego što je stvarni broj”, dodaje Marinković komentarišući procjenu broja stanovnika u Republici Srpskoj.

Koje pogodnosti nudi Trnovo novim porodicama?
Iako spada u red opština koje imaju manje od 3.000 stanovnika, opština Trnovo jedna je od onih sa brojnim pronatalitetnim mjerama.

“Odredili smo već lokacije gdje ćemo dijeliti (zemljište) za nove porodice koje žele da se dosele u Trnovo. Te će lokacije biti besplatne. Najvjerovatnije da ćemo u idućoj godini praviti jednu zgradu za višečlane porodice i mlade bračne parove kako bi Trnovo pokušalo da dobije nove stanovnike”, rekao je nedavno Miroslav Bjelica, načelnik ove opštine.

Takođe, kada je riječ o mjerama, ova opština za rođenje prvog djeteta daje 4.000 KM, 6.000 KM za rođenje drugog, te 10.000 KM za rođenje trećeg djeteta, kao i svakog narednog.

Tu je i novčana podrška prilikom sklapanja braka, kao i druge mjere.