Connect with us

Svijet

IRANCI NE SJEDE SKRŠTENIH RUKU! Iranski vođa ima plan ukoliko bude uklonjen

Najviši iranski zvaničnici tiho se pripremaju za čitav niz mogućih ishoda dok se rat intenzivira, a predsjednik SAD Donald Tramp razmatra da li će se uključiti u sukob, tvrde iranski zvaničnici koji su insistirali na anonimnosti jer nisu ovlašćeni da javno govore o planovima ajatolaha, objavio je “New York Times”.

Zaviriti u strogo čuvano vođstvo Irana nije lako, ali čini se da zapovjedni lanac još uvijek funkcioniše uprkos teškim udarcima, i nema očiglednih znakova razdora unutar političkog vrha, kažu zvaničnici i diplomate u Iranu.

Ajatolah Ali Hamenei, koji ima 86 godina, svjestan je da bi ga Izrael ili Sjedinjene Države mogli pokušati ubiti, a takav kraj smatrao bi mučeništvom, rekli su zvaničnici. Zbog te mogućnosti, ajatolah je donio neuobičajenu odluku i dao uputstvo Skupštini stručnjaka – vjerskom tijelu zaduženom za imenovanje vrhovnog vođe – da brzo izabere njegovog nasljednika s popisa od tri imena koje je lično odabrao.

U normalnim okolnostima, postupak imenovanja novog vrhovnog vođe mogao bi potrajati mjesecima, jer bi sveštenici birali s vlastitih popisa kandidata. S obzirom na to da je zemlja sada u ratu, ajatolah, prema tvrdnjama zvaničnika, želi osigurati brzu i urednu tranziciju vlasti i očuvanje svoje ostavštine.

– Najvažniji prioritet je očuvanje države – rekao je Vali Nasr, stručnjak za Iran i profesor međunarodnih odnosa na Univerzitetu Džons Hopkins, i dodao: – Sve je to proračunato i pragmatično.

Pitanje nasljeđivanja vrhovnog vođe već dugo je veoma osjetljiva i složena tema o kojoj se rijetko govori javno, osim kroz nagađanja i glasine u političkim i vjerskim krugovima.

Vrhovni vođa ima velika ovlašćenja: on je vrhovni zapovjednik oružanih snaga, a istovremeno i šef pravosuđa, zakonodavne i izvršne vlasti. Takođe ima titulu Vali Fakih, što znači da je najviši čuvar šiitske vjere.

Prema izjavama zvaničnika, ajatolahov sin Modžtaba Hamenei, takođe klerik i blizak Iranskoj revolucionarnoj gardi, nije među kandidatima, iako se dugo spekulisalo da je favorit. Bivši konzervativni predsjednik Irana, Ebrahim Raisi, takođe je bio vodeći kandidat prije nego što je poginuo u padu helikoptera 2024. godine.

Otkako je rat počeo, ajatolah Hamenei obratio se javnosti u dva snimljena video obraćanja, uz pozadinu smeđih zavjesa i iransku zastavu.

– Narod Irana oduprijeće se nametnutom ratu – poručio je i obećao da se neće predati.

U normalnim okolnostima, ajatolah Hamenei živi i radi u visokoosiguranom kompleksu u centru Teherana, poznatom kao bejt rahbari ili „vođina kuća“, koji rijetko napušta, osim u posebnim prilikama poput vjerskih govora. Viši zvaničnici i vojni komandanti dolaze kod njega na sedmične sastanke, a javni govori se prenose iz tog kompleksa.

Njegovo povlačenje u bunker pokazuje koliko je snažno Teheran pogođen u ratu s Izraelom koji se, prema tvrdnjama iranskih zvaničnika, vodi na dva fronta.

Prvi je vazdušni front, s izraelskim udarima na vojne baze, nuklearne objekte, ključnu energetsku infrastrukturu, ali i na vojne komandante i nuklearne naučnike u njihovim stanovima u gusto naseljenim četvrtima. Neki od najviših iranskih zvaničnika ubijeni su bez upozorenja.

Prema podacima organizacija za ljudska prava iz Irana i inostranstva, stotine ljudi su ubijene, a hiljade ranjene, uključujući veliki broj civila širom zemlje.

Iranski zvaničnici tvrde da se bore i na drugom frontu – s izraelskim operativcima i saradnicima unutar Irana, koji djeluju prikriveno širom prostrane teritorije i lansiraju dronove na ključne energetske i vojne ciljeve. Strah od izraelske infiltracije u vrh iranskih bezbjednosnih i obavještajnih struktura ozbiljno je uzdrmao sistem vlasti, pa čak i samog ajatolaha Hameneija, navode zvaničnici, a prenosi Jutarnji list.

Related Topics:

Svijet

„VRATITE NAM SVAKI DOLAR!“ Tramp traži da Brisel u potpunosti refundira američku pomoć Ukrajini

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je  da će od evropskih zemalja tražiti da SAD nadoknade novac za vojnu pomoć i municiju ranije poslatu Ukrajini, uz nagovještaj da bi prodaja naoružanja savezničkim zemljama mogla privremeno da bude obustavljena.

Tramp je u objavi na društvenim mrežama kritikovao izvještaje o značajno smanjenim zalihama američke municije, koje su, prema navodima, iscrpljene tokom rata u Iranu, istovremeno poručivši da SAD povećavaju proizvodnju i zalihe municije.

– Uzimamo ih za sebe, za SAD, umjesto da ih prodajemo drugima, ali će prodaja saveznicima uskoro ponovo početi – napisao je Tramp, prenio je Rojters.

On je dodao da je “stotine milijardi dolara dato Ukrajini i NATO-u besplatno”, ocijenivši da bi taj novac platila Evropa “da je samo bila zamoljena”, i najavio da će SAD, iako sa zakašnjenjem, tražiti taj novac nazad.

Tramp je za takvu politiku okrivio administraciju svog prethodnika DŽozefa Bajdena.

SAD i NATO razvili su prošle godine inicijativu Prioritetna lista potreba Ukrajine (PURL), u okviru koje evropske zemlje plaćaju nabavku američkog oružja za Ukrajinu. Rojters je prošlog mjeseca objavio da je američka vojska tokom rata sa Iranom potrošila veliki dio svojih zaliha preciznih raketa velikog dometa, što je izazvalo zabrinutost u vezi sa spremnošću američkih oružanih snaga za buduće sukobe.

Nastavi čitati

Svijet

NOVI SPOR OKO FOKLANDSKIH OSTRVA: Argentina prijeti Britaniji sankcijama

Argentinski predsjednik Havijer Milej (Javier Milei) zaoštrio je spor sa Velikom Britanijom oko Foklandskih ostrva i upozorio da će uvesti ekonomske sankcije kompanijama koje crpe naftu u blizini te britanske prekomorske teritorije.

U obraćanju naciji Milej je izjavio da “vjetrovi promjena” idu u prilog argentinskim zahtjevima za ostrvima. Dodao je da je ohrabren nagovještajima da bi Sjedinjene Američke Države mogle da preispitaju svoju neutralnost po tom pitanju, piše BBC News.

Plan za sankcije energetskim kompanijama

Milej je plan o sankcijama objavio u predsjedničkoj palati, okružen članovima kabineta. Ponovio je da su Foklandi, koje Argentina naziva Malvinima, “istorijski i pravno” argentinski. Ključni dio njegovog obraćanja je prijedlog zakona koji šalje u parlament, a kojim bi bile uvedene sankcije energetskim kompanijama koje planiraju istraživanje nafte u blizini ostrva.

Naftno polje krije 1,7 milijardi barela

Naftno polje Sea Lion, koje Milej smatra “jasnom i neposrednom opasnošću”, nalazi se oko 210 kilometara od ostrva, a procjenjuje se da sadrži 1,7 milijardi barela nafte. Dvije kompanije – britanski Rockhopper Exploration i izraelski Navitas Petroleum, trebalo bi tamo da počnu sa crpljenjem u naredne dvije godine, što Milej želi da spriječi. Rokhoper je polje opisao kao izvor “veoma tražene sirove nafte”.

U videu objavljenom ranije ove godine Navitas je prikazao radove koje već izvodi na Foklandima, uključujući izgradnju pristaništa, helidroma i smještaja za radnike.

“Ako ne reagujemo brzo, za nekoliko mjeseci imaće tehničke mogućnosti za pristup nafti ispod našeg mora, što se nikada ranije nije dogodilo”, rekao je Milej.

Još nije jasno kako će se i u kojoj mjeri sankcije sprovoditi. U Argentini već postoji zakon koji omogućava ograničavanje rada naftnim kompanijama na projektima koje država smatra neovlašćenim.

Uloga SAD-a i britanski stav

Britanska vlada, od koje je BBC zatražio komentar, ove sedmice je ponovila da su stanovnici Foklanda “Britanci koji imaju pravo da sami odlučuju o svojoj budućnosti”.

Na referendumu 2013. godine stanovnici ostrva su sa 99,8 odsto glasova podržali ostanak pod britanskom vlašću, a samo tri osobe glasale su protiv.

Milej je najavio i izgradnju pomorske baze u Ognjenoj zemlji na jugu Argentine i rekao da Tramp i SAD “procjenjuju svoj istorijski stav prema Foklandima”. Njegov optimizam zasniva se na nedavnim izjavama američkog predsjednika. Upitan da li bi SAD pomogle Britaniji u slučaju spora, Tramp je za GB News odgovorio da Britanija “nije bila tu da pomogne njemu” u ratu sa Iranom. Ranije je izjavio i da bi SAD mogle da promijene neutralan stav o suverenitetu ostrva ako Britanija ne poveća izdvajanja za odbranu.

“To nisu prazne riječi jer oni shvataju da je Argentina pouzdan partner i dragocijen saveznik u decenijama koje dolaze”, izjavio je Milej i opisao Britaniju kao naciju “u opadanju”. Nekoliko sati prije njegovog govora, visoka zvaničnica američkog Stejt departmenta Sara Rodžers) objavila je fotografiju sa Milejem uz opis: “Uzbudljive stvari se događaju na zapadnoj hemisferi.”

Istorijski spor

Suverenitet nad arhipelagom u jugozapadnom Atlantiku i dalje je predmet spora, više od 40 godina nakon rata. Argentinske snage iskrcale su se 1982. na Foklande kako bi nametnule pravo na teritoriju, što je pokrenulo 74-dnevni sukob u kojem ih je porazila britanska vojska.

U ratu je poginulo 255 britanskih vojnika, troje stanovnika ostrva i 649 argentinskih vojnika. Napetosti između dvije zemlje i danas su prisutne, a jedan od primjera dogodio se na Svjetskom prvenstvu u fudbalu, kada su argentinski fudbaleri pobjedu protiv Engleske proslavili mašući transparentom kojim su podržali argentinski suverenitet nad ostrvima, prenosi Index.hr.

Nastavi čitati

Svijet

ALARMANTNE BROJKE IZ NJEMAČKE: Više od 16.000 ljudi umrlo zbog vrućine

Više od 16.000 ljudi umrlo je usljed vrućine u vrijeme toplotnih talasa u Njemačkoj 2026. godine, što je najveći broj od 2016. godine, saopštio je Institut “Robert Koh” /RKI/.

Zaključno sa 3. septembrom, procenjeni broj smrtnih slučajeva povezanih sa vrućinom u Njemačkoj dostigao je 16.300. Većina smrtnih slučajeva, približno 8.200, bila je među osobama starijim od 85 godina.

Evropa se suočava sa jednim od najtoplijih perioda posljednjih godina, a Španija, Portugalija, Francuska, Italija i Grčka su najteže pogođene.

Francuske vlasti su saopštile da bi ekonomska šteta od toplotnog talasa mogla dostići i do 15 milijardi evra.

Nastavi čitati

Aktuelno