Nakon što je Studentska lista na vanrednim parlamentarnim izborima osvojila apsolutnu većinu, a nosilac liste „Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija“ priznao poraz, zemlja sa nestrpljenjem iščekuje formiranje nove vlade i odluku o tome ko će sjesti u premijersku fotelju.

Prema prognozama i analizi agencije Rojters, u najužem krugu istaknutih kandidata pobjedničke liste za novog premijera i ključne resore pominju se bivši guverner Narodne banke Srbije Dejan Šoškić, kardiolog i profesor Ilija Srdanović, proslavljeni košarkaš i predsjednik Evrolige Dejan Bodiroga, kao i akademik i profesor hemije Radomir Saičić.

Bivši guverner Narodne banke

Dejan Šoškić (59), ekonomista i profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, obavljao je funkciju guvernera centralne banke između 2010. i 2012. godine, prije nego što je podnio ostavku u znak protesta zbog zakonskih izmjena za koje je tvrdio da ugrožavaju nezavisnost te institucije. Godinama unazad važi za glasnog protivnika Vučićeve vlasti.

Šoškić, koji je u mladosti bio strastveni bajker, a vremenom postao staložen i odmjeren reformator, često je kritikovao institucionalne slabosti države pod Vučićem.

Godine 2021. ukazivao je na položaj Srbije i pad na međunarodnim listama transparentnosti, ističući da je sistemska korupcija u ovoj balkanskoj zemlji rasprostranjenija nego u susjednim državama i da odvraća domaće i strane direktne investicije. Vučić i njegova Srpska napredna stranka u više navrata su odbacivali optužbe za korupciju.

Šoškić navodi da će odgovorno vođenje javnih finansija stvoriti stabilnu osnovu za trajni rast plata i penzija.

Provladini mediji kritikovali su Šoškićev učinak na čelu centralne banke, optužujući ga da je izazvao pad vrijednosti dinara tokom svog mandata. Šoškić je branio slabljenje domaće valute navodeći da je to bilo odraz neophodnih mjera monetarne politike tog vremena, a ne lični neuspjeh.

Ipak, tokom izborne kampanje, u cilju podizanja izvozne konkurentnosti, Šoškić je predložio korekciju, odnosno slabljenje kursa dinara, koji se nalazi u režimu rukovođeno plivajućeg kursa u odnosu na evro, kako bi domaća roba bila jeftinija na stranim tržištima.

Alternativa tome, kako je sugerisao, bila bi održavanje fiksnog, jačeg kursa, ali uz smanjenje troškova kroz rezanje zarada.

Kardiolog i profesor

Ilija Srdanović (55), kardiolog u praksi, profesor na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu i pasionirani biciklista, postao je nosilac liste studentskog pokreta kada je izborna lista zaključena u septembru.

Srdanovićev ulazak u visoku politiku počeo je tokom studentskih antikorupcijskih demonstracija, na kojima je često govorio. Ovaj ljekar učestvovao je i u biciklističkoj turi pokreta „Čuvari Ustava“ širom Vojvodine.

U kampanji se zalagao za decentralizovani zdravstveni sistem koji je „u službi građana i zasnovan na jednakosti za sve pacijente“. U intervjuu za beogradsku novinsku agenciju FoNet, Srdanović je izjavio da je njegov politički cilj izgradnja „bolje Srbije i da ništa drugo nije važno“.

Odbio je Vučićev poziv na televizijski duel tokom kampanje. Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Kosta napisao je u utorak na društvenoj mreži X da je imao „dobar“ telefonski razgovor sa Srdanovićem, poručivši da je prioritet formiranje nove vlade bez odlaganja.

Pojedini Srdanovićevi politički stavovi ne predstavljaju oštar raskid sa potezima prethodne vlasti. Naglasio je stav Studentske liste da je Kosovo, koje je proglasilo nezavisnost 2008. godine, sastavni dio Srbije. Tokom kampanje je takođe izjavio da evropske integracije trenutno nisu prioritet, te da neposredni fokus nove administracije moraju ostati unutrašnje antikorupcijske reforme i „nacionalni opstanak“.

Bivša košarkaška zvijezda

Dejan Bodiroga (53), nekadašnji kapiten košarkaške reprezentacije Jugoslavije i aktuelni predsjednik Evrolige, jedan je od najistaknutijih govornika studentskog pokreta. Nedjeljne izbore opisao je kao borbu „za vraćanje otete države“.

Ulazak u politiku predstavlja najnovije poglavlje u životu čovjeka koji decenijama plijeni pažnju nacije opčinjene košarkom – od osvajanja uzastopnih zlatnih medalja na svjetskim prvenstvima 1998. i 2002. godine i vođenja tadašnje selekcije Jugoslavije do olimpijskog srebra u Atlanti 1996, preko prelaska na rukovodeće pozicije u sportu nakon završetka igračke karijere 2007, pa sve do imenovanja za predsjednika Evrolige 2022. godine.

Tokom kampanje, Bodiroga se pojavljivao na studentskim skupovima i igrao kolo na otvorenom u seoskim sredinama. Pristalice su ga često pozdravljale čuvenom parolom iz devedesetih: „Mi imamo našeg boga, ime mu je Bodiroga“.

Profesor hemije Radomir Saičić (64)

Radomir Saičić, profesor organske hemije i član Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU), bio je zaštitno lice izborne pobjede studenata u nedjelju, kada se obratio iz njihovog izbornog štaba nakon što je Vučić priznao poraz, proglasivši ishod „pobjedom građana“.

Specijalista je medicinske hemije čija su istraživanja usmjerena na sintezu hemioterapijskih lijekova i antivirusnih terapija, uključujući i poseban projekat posvećen kovidu 19 u saradnji sa Pasterovim institutom.

Saičić se pridružio studentskim protestima protiv korupcije koji su izbili nakon pada nadstrešnice željezničke stanice u Novom Sadu 2024. godine.

Postao je meta provladinih tabloida nakon što je, zajedno sa još 24 akademika, potpisao peticiju kojom se zahtijevala Vučićeva ostavka, a u maju 2026. godine demonstrativno je napustio izložbu u Galeriji SANU u znak protesta zbog prisustva ministra kulture Nikole Selakovića.

Tokom kampanje, okupljenim građanima je govorio da je Srbija „okupirana iznutra“ i poručio da je spreman da stavi „i sopstveni život“ na raspolaganje studentskom pokretu. Saičić smatra da je Kosovo „privremeno okupirana teritorija“ i podržava energetske veze sa Rusijom.

Politički analitičari i domaći mediji navode ga kao jednog od glavnih kandidata na predstojećim predsjedničkim izborima, koji će uslijediti nakon nedavne Vučićeve ostavke na tu funkciju.

Manja Grčić podnela je ostavku na funkciju generalne direktorke Radio-televizije Srbije (RTS), saznajte Telegraf.

Odluku je podnijela danas, 28. oktobra, oko 17.30 časova, nakon razmatranja aktuelnih okolnosti u kojima javni servis posluje, uz ocjenu da je za instituciju najvažnije da se obezbijedi nesmetan nastavak rada.

U ostavci je navela da očekuje od Upravnog odbora da u okviru svojih zakonskih ovlašćenja pravovremeno preduzme neophodne korake kako bi se osigurao kontinuitet rukovođenja i sprovela primopredaja dužnosti u skladu sa zakonom. Grčić je poručila i da će pružiti svu potrebnu pomoć tokom tog procesa, kako bi primopredaja protekla uredno i bez negativnih posljedica po funkcionisanje RTS-a.

Do njene odluke dolazi nakon što su pojedini zaposleni na RTS-u, kao i kandidati Studentske liste, zatražili njenu smjenu. Među zahtjevima našli su se i odlasci drugih članova rukovodstva, kao i urednika Informativnog programa. (Telegraf)

Marta Kos, evropska komesarka za proširenje, poručila je da Srbija neće moći da napreduje na evropskom putu ako ne uvede sankcije Rusiji.

Marta Kos je tako odgovorila na pitanje da li će biti moguće da Srbija uđe u EU ako ne bude uvela sankcije Rusiji.

– Neće biti moguće da zemlja koja se ne usklađuje sa nama po pitanju strateškog interesa što su, naravno, spoljna i bezbednosna politika, odnosno zajednička borba protiv Rusije, posebno u kontekstu ruskog rata u Ukrajini, napreduje. To će biti veoma, veoma teško – rekla je Kos.

Međutim, kako kaže, EU još nije počela razgovore sa novom Vladom Srbije.

– Tako da prvo moraju da formiraju novu vladu, a potom ćemo videti kako ćemo i da li ćemo moći da nastavimo dalje u ovoj oblasti – navela je Kos. Evropska komesarka je prethodnih dana razgovarala sa Ilijom Srdanovićem, prvim kandidatom na Studentskoj listi i poručila da je EU spremna da podrži novu Vladu Srbije na evropskom putu.

“Srbija mora da isporuči više”

– Srbija će morati da isporuči više. Videćemo ozbiljnost njihove vlade posle izbora, ako ne budu samo pričali da žele da budu članica nego da konkretno rade na tome, posebno u pogledu strateškog usaglašavanja i usklađivanja sa zajedničkom spoljnom i bezbednosnom politikom – rekla je Marta Kos početkom oktobra tokom predstavljanja plana Evropske komisije za pripremu EU za buduće proširenje pred Spoljnopolitičkim odborom Evropskog parlamenta.

Ona je naglasila da “Srbija nije u grupi najnaprednijih zemalja koje će dobiti posebne mape puta u procesu pristupanja EU”, te da su to Crna Gora, Albanija, Moldavija i ratom razorena Ukrajina.

(Blic) Foto: Tanjug