Connect with us

Svijet

MATEMATIKA PROTIV VOLJE BIRAČA: Zašto je izbore u Mađarskoj nemoguće predvidjeti

Posljednjih mjesec dana u medijima se svako malo pojave rezultati istraživanja koja govore o izborima u Mađarskoj. Zavisno od agencije koja ih je sprovodila, i naravno naručioca istraživanja, rezultati su potpuno različiti.

Ipak, većina istraživanja blagu prednost daje stranci “Tisa” koju predvodi opozicioni Peter Mađar, dok Viktor Orban, dugogodišnji lider Mađarske i njegova stranka Fides, ovaj put imaju manje šanse za pobjedu.

Ali to su samo istraživanja, realnost je sasvim drugačija, a ona glasi da je izbore u Mađarskoj teško, neki će reći i nemoguće, predvidjeti.

Razlog je komplikovan izborni sistem. O čemu se zapravo radi, pokušaćemo objasniti u nastavku teksta.

Mađarska ima kombinovani izborni sistem. U nacionalni parlament bira se 199 poslanika. Njih 106 bira se direktno u isto toliko izbornih jedinica, dok se 93 poslanika biraju preko partijskih proporcionalnih lista. Zvuči jednostavno, ali đavo je u detaljima.

U izbornim jedinicama, kandidat koji osvoji veći broj glasova dobija mandat i to je vrlo jednostavno. Onaj ko dobije više glasova odlazi u parlament i tu nema više matematike. Međutim, glasovi onoga ko je izgubio „ne propadaju“, kao ni razlika u broju glasova onoga ko je pobijedio u odnosu na drugoplasiranog.

Možda je to najlakše objasniti na primjeru.

Recimo da kandidat partije A dobije 25.000 glasova, a kandidat partije B 15.000 glasova u jednoj od 106 izbornih jedinica. Kandidat A pobjeđuje i dobija mandat u parlamentu Mađarske i tu je stvar jasna. Ali, tu nije kraj i glasovi ne nestaju, već se redistribuiraju strankama za preostala 93 mandata.

Dakle, razlika između kandidata A i kandidata B (minus jedan glas) prenosi se na listu partije A. U ovom slučaju ta partija “dobiće” 9.999 glasova, ali će istovremeno i partija B dobiti svih 15.000 glasova. Dalje se ovi mandati računaju po metodi najvećeg prosjeka na način da se ukupan broj glasova dijeli sa 1, 2, 3, 4 itd., ali to je za ovu priču nebitno.

Suština je u tome da, teoretski, neka lista ili partija — u ovom slučaju “Tisa” ili Fides — mogu osvojiti 49 posto glasova, a ne osvojiti nijedan mandat. To je u teoriji moguće, ali u praksi sigurno neće biti tako.

Ko će pobijediti na izborima u Mađarskoj, koje mnogi nazivaju najvažnijim u Evropi, zbog komplikovanog izbornog sistema nemoguće je predvidjeti. Iako ankete daju više šanse opozicionoj “Tisi”, mnogi zanemaruju prekrajanje izbornih jedinica koje se desilo 2024. godine. Tada su jedinice “skrojene” na način da se pogoduje vladajućoj Orbnovoj stranci. Primjera radi, Budimpešta, koja je tradicionalno opoziciono nastrojena, prije 2024. godine davala je 18 mandata, a na ovim izborima daće 16. Istovremeno, broj mandata iz područja oko Budimpešte, koji uglavnom glasa za Fides, povećan je sa 12 na 14. Tada, kada su ove izmjene bile na dnevnom redu, opozicija je tvrdila da će to Fidesu donijeti najmanje tri mandata više. S druge strane, Fides je te promjene pravdao demografskim kretanjima, i za to su imali poprilično jaku argumentaciju.

Uz sve to, ne treba zanemariti ni glasove iz inostranstva. Pravo glasa poštom na ovim izborima imaće malo manje od pola miliona ljudi, ali oni mogu glasati samo za stranke sa proporcionalne liste, a ne direktno za kandidate iz 106 izbornih jedinica. Na prošlim izborima ovih glasova bilo je oko 260 hiljada, a čak 248 hiljada osvojio je Orbanov Fides.

Na parlamentarnim izborima u Mađarskoj pravo glasa ima nešto više od 8,1 milion građana. Politico ove izbore opisuje kao najvažnije u EU u posljednjih nekoliko godina, a Dojče Vele kaže da se radi o referendumu o tome hoće li zemlja skrenuti prema punom autoritarizmu ili će se vratiti Evropi.

Related Topics:

Svijet

MADURO OBJAVIO FOTOGRAFIJU IZ ZATVORA! Poslao poruku svojim unucima i djeci

Bivši predsjednik Venecuele Nikolas Maduro, koji se trenutno nalazi u američkom zatvoru, objavio je na “Iksu” svoju fotografiju iz zatvora i obratio se svojim unucima i djeci.

“Mali poklon ljubavi i nade. Šaljem ovu fotografiju kao mali poklon svim svojim unucima i unukama, dječacima i djevojčicama i svim plemenitim ljudima koji nas vole. Želim da znate da smo čvrsti, sa srcima punim vaše ljubavi”, navodi se u poruci uz fotografiju.

Na fotografiji je Maduro u sivoj trenerci dok stoji uz zid i smiješi se. SAD su 3. januara napale civilne i vojne objekte u Karakasu, a predsjednik SAD Donald Tramp tada je objavio da su američke specijalne snage zarobile Madura i njegovu suprugu.

Dva dana kasnije par se pojavio pred Saveznim sudom SAD u Njujorku, gdje se suočavaju sa optužbama za navodno učešće u trgovini drogom.

Oboje su se izjasnili da nisu krivi.

Nastavi čitati

Svijet

“TURISTI, IDITE KUĆI”! Protest stanovnika Majorke zbog masovnog turizma

Stanovnici Majorke izašli su na ulice kao znak protesta zbog masovnog turizma na popularnom španskom ostrvu.

Prema podacima policije, oko 1.000 demonstranata, organizovalo je protest sjedeći duž rute od Trga Španije u Palmi do sjedišta regionalne vlade na obali.

Demonstracije su uslijedile nakon mnogo većih protesta krajem jula, kada se oko 25.000 ljudi okupilo da bi iskazali protivljenje posljedicama turizma na Majorci, najvećem španskom Balearskom ostrvu.

Pojedini učesnici skupa mahali su natpisima na engleskom jeziku na kojima je pisalo: “Vaš raj, naš pakao” i “Turisti, idite kući”. Protest su organizovale ekološke grupe GOB i “Teraferida”, prenijela je agencija DPA.

Majorka, naročito popularna destinacija za njemačke i britanske turiste, doživjela je nagli rast troškova stanovanja posljednjih godina, a nelegalno iznajmljivanje kuća za odmor jedan je od faktora koji su doprinijeli rastu cijena.

Nastavi čitati

Svijet

TRAMP ŠOKIRAO BRITANCE! Traži pare, a Foklandi ponovo u centru pažnje

Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa razmatra mogućnost da izvrši dodatni pritisak kako bi Velika Britanija povećala izdvajanja za odbranu, uključujući i preispitivanje američke podrške britanskom suverenitetu nad Foklandskim ostrvima, objavio je britanski list Telegraf, pozivajući se na izvore.

Zvaničnici Pentagona navodno preispituju koliko saveznici u NATO-u ispunjavaju obećanje o izdvajanju pet odsto bruto domaćeg proizvoda za odbranu, pri čemu bi Velika Britanija mogla da bude pod posebnom pažnjom Vašingtona.

Visoki američki zvaničnik rekao je za taj list da Vašington smatra da britanski plan povećanja izdvajanja za odbranu, predstavljen u junu, nije bio dovoljno ambiciozan i da razmatra načine da podstakne London na dodatna ulaganja.

Prema njegovim riječima, promjena američkog stava prema britanskom zahtjevu za suverenitet nad Foklandskim ostrvima predstavlja jednu od mogućih opcija za podsticanje Velike Britanije da preuzme veći dio obaveza u oblasti odbrane.

Britanska vlada je u petak potvrdila da prvi budžet ministra finansija Džona Hilija neće precizirati kada će Velika Britanija dostići cilj izdvajanja tri odsto BDP-a za odbranu.

Hili je u junu podnio ostavku na funkciju ministra odbrane, navodeći da tadašnji premijer Kir Starmer nije bio u mogućnosti, a Ministarstvo finansija nije bilo spremno, da obezbijedi sredstva potrebna za odbranu zemlje u uslovima rastućih bezbjednosnih prijetnji.

Američki zvaničnik ocijenio je da je britanski plan ulaganja u odbranu „korak u dobrom smjeru”, ali da to nije dovoljno s obzirom na razmjere izazova sa kojima se suočavaju SAD i njihovi saveznici.

Najnoviji pritisak Vašingtona uslijedio je nakon slične prijetnje iz aprila, kada je procurjeli interni mejl Pentagona ukazivao da bi SAD mogle da preispitaju svoj stav prema britanskom suverenitetu nad Foklandskim ostrvima zbog nedovoljne podrške Velike Britanije u ratu sa Iranom.

Foklandska ostrva su pod upravom Velike Britanije, ali na njih polaže pravo i Argentina, čiji je predsjednik Havijer Milej saveznik Donalda Trampa. Stanovnici ostrva su na ranijem referendumu velikom većinom podržali ostanak u sastavu britanske prekomorske teritorije.

Britanska vlada je ranije poručila da suverenitet nad Foklandskim ostrvima „nije doveden u pitanje”, dok je liderka Konzervativne stranke Kemi Badenok eventualno preispitivanje američke politike nazvala „potpunom besmislicom” i uporedila je sa prethodnom prijetnjom Trampa da anektira Grenland.

Admiral Lord Vest od Spitheda, komandant fregate HMS Ardent koja je potopljena u sukobu na Foklandskim ostrvima, ranije je odbacio prijetnje, rekavši za Independent da, vojno gledano, gubitak američke podrške britanskom suverenitetu nad ostrvima ne bi imao nikakav vojni uticaj na njihovu bezbjednost.

„Priznanje ili ne od strane SAD ne čini ostrva manje bezbjednim”, dodao je bivši vrhovni komandant britanske Kraljevske mornarice, a prenosi Tanjug.

Nastavi čitati

Aktuelno