Istorijska misija NASA „Artemis II“ uspješno je okončana spektakularnim povratkom na Zemlju, nakon deset dana leta tokom kojih je četvoročlana posada prvi put poslije više od pola vijeka obišla Mjesec i stigla dalje nego iko prije.

Istorijska NASA misija “Artemis II” uspješno je završena povratkom na Zemlju nakon desetodnevnog leta tokom kojeg je četvoročlana posada – prvi put od 1972. godine – kružila oko Mjeseca i tom prilikom stigla do najdalje tačke nego iko prije.

Posada letjelice “Orion” sletela je u Tihi okean u 2.07 sati nedaleko od obale San Dijega. Dočekali su ih tim NASA i američka vojska.

Tramp: “Sljedeća destinacija – Mars!”

Predsjednik SAD Donald Tramp čestitao članovima posade na uspjehu.

“Čitavo putovanje je bilo spektakularno, slijetanje je bilo savršeno i, kao predsjednik Sjedinjenih Država, ne mogu biti ponosniji! Radujem se što ću vas sve uskoro vidjeti u Bijeloj kući. Ponovo ćemo to uraditi, a onda, sljedeći korak – Mars”, napisao je Donald Tramp.

Vodena struja ometala tim za spasavanje

Timovi za spasavanje su bili spriječeni da odmotaju i naduvaju stabilizacioni prsten, kao i prednji trem kako bi posadi omogućili da izađe iz kapsule.

– To je zbog struja u Tihom okeanu – navodi NASA.

– Zahtjev je da se posada izvuče u roku od dva sata od spuštanja, što je dovoljno vremena – dodaje NASA.

Komandant estonske mornarice Ivo Vark potvrdio da Estonija neće zadržavati rusku „flotu u sjenci“.

“Rizik od vojne eskalacije je jednostavno previsok”, rekao je Vark agenciji Rojters odgovarajući na pitanje o namjerama da se zaplijene tankeri za naftu i drugi brodovi za koje se vjeruje da pripadaju ruskoj “floti u sjenci”.

On je dodao da bi Estonija razmotrila intervenciju samo u slučaju oštećenja infrastrukture ili izlivanja nafte.

Ranije je portparol ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marija Zaharova rekla da sankcije ruskim brodarskim kompanijama i označavanje brodova koji prevoze ruske ugljovodonike kao “flota u sjenci” predstavlja kršenje međunarodnog prava.

Novi vrhovni vođa Irana, Modžtaba Hamnei, povrijeđen je u napadu, a njegovo zdravstveno stanje i sposobnost upravljanja ostaju neizvjesni.

Hameneijevo lice je unakaženo u napadu na kompleks vrhovnog vođe u centralnom Teheranu, a zadobio je i ozbiljnu povredu jedne ili obje noge, navela su sva tri izvora, piše Rojters.

Ipak, 56-godišnjak se oporavlja od povreda i ostaje mentalno oštar, prema riječima izvora koji su tražili anonimnost zbog osjetljivosti teme. Učestvuje na sastancima sa visokim zvaničnicima putem audio-konferencija i uključen je u donošenje odluka o ključnim pitanjima, uključujući rat i pregovore sa Vašingtonom.

Pitanje da li mu zdravstveno stanje dozvoljava da upravlja državom dolazi u trenutku najveće opasnosti za Iran u posljednjim decenijama, dok se u danas u pakistanskoj prestonici Islamabadu otvaraju važni mirovni pregovori sa Sjedinjenim Američkim Državama.

Navodi izvora bliskih Hameneijevom krugu predstavljaju najdetaljniji opis njegovog stanja u posljednjih nekoliko nedjelja. Rojters nije mogao nezavisno da potvrdi te informacije.

Mjesto boravka, stanje i sposobnost upravljanja Hameneija i dalje su uglavnom misterija za javnost, pošto od vazdušnog napada i njegovog imenovanja za nasljednika oca 8. marta nije objavljena nijedna njegova fotografija, video ili audio-snimak.

Misija Irana pri Ujedinjenim nacijama nije odgovorila na pitanja Rojtersa o stepenu njegovih povreda niti o razlozima zbog kojih se još nije pojavio u javnosti.

Hamenei je ranjen 28. februara, prvog dana rata koji su pokrenule SAD i Izrael, u napadu u kojem je poginuo njegov otac i prethodnik, ajatolah Ali Hamenei, koji je vladao od 1989. godine. Među ostalim poginulim članovima porodice bili su i njegova supruga, šurak i svastika.

Zvaničnog saopštenja Irana o težini njegovih povreda nema. Ipak, voditelj državne televizije opisao ga je kao “džanbaza”, termin koji se koristi za teško ranjene u ratu, nakon što je imenovan za vrhovnog vođu.

Navodi o njegovim povredama poklapaju se sa izjavom američkog ministra odbrane Pita Hegseta od 13. marta, kada je rekao da je Hamenei “ranjen i vjerovatno unakažen”.

Izvor upoznat sa procjenama američkih obaveštajnih službi rekao je Rojtersu da se vjeruje da je Hamenei izgubio nogu.

CIA je odbila da komentariše njegovo stanje, dok kabinet izraelskog premijera nije odgovorio na pitanja.

Aleks Vatanka, viši saradnik Instituta za Bliski istok, rekao je da je, bez obzira na težinu povreda, malo vjerovatno da će novi i neiskusni lider moći da ima ukupnu moć kakvu je imao njegov otac. Iako se smatra simbolom kontinuiteta, biće mu potrebne godine da izgradi isti nivo autoriteta, dodao je Vatanka.

“Modžtaba će biti jedan glas, ali ne i presudan“, rekao je i dodao:

“Mora da se dokaže kao kredibilan, snažan i dominantan glas. Cijeli režim mora da odluči kojim putem će ići.”

Jedan od izvora bliskih Hameneijevom krugu rekao je da bi se fotografije vrhovnog vođe mogle pojaviti za mjesec ili dva, kao i da bi se tada možda mogao pojaviti i u javnosti, iako su sva tri izvora naglasila da će se to desiti tek kada to dozvole njegovo zdravstveno stanje i bezbjednosna situacija.

“Ne znamo mnogo o njegovom pogledu na svijet”

U iranskom teokratskom sistemu vlasti, vrhovni vođa ima krajnju moć, a bira ga skupština od 88 ajatolaha. On nadgleda izabranog predsjednika i direktno komanduje paralelnim institucijama, uključujući Revolucionarnu gardu, moćnu političku i vojnu silu.

Prvi vrhovni vođa Irana, ajatolah Ruholah Homeini, imao je neupitan autoritet kao harizmatični vođa revolucije i najučeniji vjerski lider svog vremena.

Njegov nasljednik, Ali Hamenei, bio je manje cijenjen kao verski autoritet, ali je prethodno bio predsjednik Irana. Decenijama je učvršćivao svoju moć nakon imenovanja 1989. godine, dijelom jačanjem Revolucionarne garde.

Njegov sin Modžtaba nema apsolutnu moć na isti način, rekli su ranije visoki iranski izvori. Revolucionarna garda, koja mu je pomogla da dođe na vlast nakon atentata na njegovog oca, postala je dominantan glas u strateškim odlukama tokom rata. Misija Irana pri UN nije odgovorila na pitanja o uticaju garde i novog vrhovnog vođe.

Kao uticajna figura u kancelariji svog oca, Hamenei je godinama učestvovao u vrhu vlasti Islamske Republike, rekli su zvaničnici i upućeni izvori, gradeći veze sa visokim oficirima garde.

Iako se smatra da će nastaviti očevu tvrdu politiku zbog veza sa gardom, o njegovom pogledu na svijet se ne zna mnogo, rekao je Vatanka.

Hameneijevo prvo obraćanje kao vrhovnog vođe uslijedilo je 12. marta, kada je u pisanoj izjavi, pročitanoj na televiziji, naveo da Ormuski moreuz treba da ostane zatvoren i upozorio regionalne zemlje da zatvore američke baze.

Njegova kancelarija je potom objavila još nekoliko kratkih pisanih saopštenja, uključujući i ono od 20. marta kada je, povodom persijske Nove godine, tu godinu nazvao “godinom otpora”. Javne izjave o ratnoj politici, diplomatiji, odnosima sa susjedima, pregovorima o prekidu vatre i unutrašnjim nemirima davali su drugi visoki zvaničnici.