Connect with us

Svijet

RIJEŠENA SVEMIRSKA MISTERIJA stara hiljadu godina? (VIDEO)

Nakon višedecenijskog traganja, astronomi su konačno uočili zvjezdani saputnik čuvene crvene superdžinovske zvijezde Betelgeze, čime je riješena misteriozna pojava periodičnog tamnjenja njenog sjaja koja zbunjuje naučnike već hiljadama godina.

Otkriće je objavljeno 21. jula u dva naučna rada u časopisu The Astrophysical Journal, a donosi objašnjenje za šestogodišnje cikluse promjene sjaja ove desete najsjajnije zvijezde noćnog neba, vidljive i golim okom.

Prvi put otkriven saputnik
Zahvaljujući moćnom teleskopu „Džemini Nort“ na Havajima i njegovom instrumentu ‘Alopeke (što znači „lisica“ na havajskom), tim američkih astrofizičara, na čelu sa Stivom Hauelom iz NASA-inog istraživačkog centra Ejms, uspio je direktno da uoči saputnika Betelgeze.

„Mogućnost teleskopa da ostvari visoku ugaonu rezoluciju i jake kontraste omogućila je direktno otkrivanje saputnika Betelgeze“, izjavio je Hauel.

Instrument ‘Alopeke koristi tehniku poznatu kao „spekl-imidžing“, koja koristi veoma kratka vremena ekspozicije kako bi se eliminisale smetnje iz Zemljine atmosfere. To je omogućilo snimanje saputničke zvijezde koja se nalazi izuzetno blizu Betelgeze – na svega četiri puta većoj udaljenosti od one između Zemlje i Sunca – unutar same proširene atmosfere superdžina.

Dvije zvijezde – dvije sudbine
Otkriveni saputnik je plavo-bijela, vruća zvijezda mase oko 1,5 puta veće od Sunca. Zanimljivo je da još nije započela sagorijevanje vodonika u jezgru, što označava početak „zvjezdanog života“, dok je Betelgeza već pri kraju svog postojanja.

Iako su nastale istovremeno, Betelgeza, 700 puta veća od Sunca, daleko je brže potrošila svoje nuklearno gorivo, što znači da bi se mogla pretvoriti u supernovu uskoro – astronomski gledano, u narednih nekoliko desetina hiljada godina.

Tim naučnika predviđa da će Betelgeza, zbog svoje snažne gravitacije, progutati saputnika u narednih 10.000 godina. To bi bio rijedak slučaj „zvjezdanog kanibalizma“ u binarnim sistemima.

Riješena i misterija tamnjenja
Promjene u sjaju Betelgeze zbunjivale su astronome vijekovima, ali sada se vjeruje da je upravo gravitaciona interakcija sa saputnikom uzrok sekundarnog, šestogodišnjeg ciklusa zatamnjenja.

To je različito od tzv. „Velikog zatamnjenja“ iz 2019–2020. godine, kada je Betelgeza naglo izgubila sjaj, što je podstaklo spekulacije da bi mogla uskoro eksplodirati kao supernova. Ipak, taj fenomen je 2023. objašnjen kao posljedica ogromnog oblaka prašine koji je sama zvijezda izbacila.

Šta nas očekuje
Astronomi će imati sljedeću priliku da posmatraju saputnika Betelgeze u novembru 2027. godine, kada će biti na maksimalnoj udaljenosti od glavne zvijezde.

Novo otkriće ne samo da donosi odgovore o specifičnostima Betelgeze, već i pruža širi uvid u ponašanje crvenih superdžinova, koji često prolaze kroz dugotrajne promjene u sjaju.

„Ovo otkriće je na samim granicama onoga što se može postići teleskopom Džemini kada je u pitanju visoka ugaona rezolucija – i uspješno je“, zaključio je Hauel, prenosi Telegraf.

Related Topics:

Svijet

MADURO OBJAVIO FOTOGRAFIJU IZ ZATVORA! Poslao poruku svojim unucima i djeci

Bivši predsjednik Venecuele Nikolas Maduro, koji se trenutno nalazi u američkom zatvoru, objavio je na “Iksu” svoju fotografiju iz zatvora i obratio se svojim unucima i djeci.

“Mali poklon ljubavi i nade. Šaljem ovu fotografiju kao mali poklon svim svojim unucima i unukama, dječacima i djevojčicama i svim plemenitim ljudima koji nas vole. Želim da znate da smo čvrsti, sa srcima punim vaše ljubavi”, navodi se u poruci uz fotografiju.

Na fotografiji je Maduro u sivoj trenerci dok stoji uz zid i smiješi se. SAD su 3. januara napale civilne i vojne objekte u Karakasu, a predsjednik SAD Donald Tramp tada je objavio da su američke specijalne snage zarobile Madura i njegovu suprugu.

Dva dana kasnije par se pojavio pred Saveznim sudom SAD u Njujorku, gdje se suočavaju sa optužbama za navodno učešće u trgovini drogom.

Oboje su se izjasnili da nisu krivi.

Nastavi čitati

Svijet

“TURISTI, IDITE KUĆI”! Protest stanovnika Majorke zbog masovnog turizma

Stanovnici Majorke izašli su na ulice kao znak protesta zbog masovnog turizma na popularnom španskom ostrvu.

Prema podacima policije, oko 1.000 demonstranata, organizovalo je protest sjedeći duž rute od Trga Španije u Palmi do sjedišta regionalne vlade na obali.

Demonstracije su uslijedile nakon mnogo većih protesta krajem jula, kada se oko 25.000 ljudi okupilo da bi iskazali protivljenje posljedicama turizma na Majorci, najvećem španskom Balearskom ostrvu.

Pojedini učesnici skupa mahali su natpisima na engleskom jeziku na kojima je pisalo: “Vaš raj, naš pakao” i “Turisti, idite kući”. Protest su organizovale ekološke grupe GOB i “Teraferida”, prenijela je agencija DPA.

Majorka, naročito popularna destinacija za njemačke i britanske turiste, doživjela je nagli rast troškova stanovanja posljednjih godina, a nelegalno iznajmljivanje kuća za odmor jedan je od faktora koji su doprinijeli rastu cijena.

Nastavi čitati

Svijet

TRAMP ŠOKIRAO BRITANCE! Traži pare, a Foklandi ponovo u centru pažnje

Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa razmatra mogućnost da izvrši dodatni pritisak kako bi Velika Britanija povećala izdvajanja za odbranu, uključujući i preispitivanje američke podrške britanskom suverenitetu nad Foklandskim ostrvima, objavio je britanski list Telegraf, pozivajući se na izvore.

Zvaničnici Pentagona navodno preispituju koliko saveznici u NATO-u ispunjavaju obećanje o izdvajanju pet odsto bruto domaćeg proizvoda za odbranu, pri čemu bi Velika Britanija mogla da bude pod posebnom pažnjom Vašingtona.

Visoki američki zvaničnik rekao je za taj list da Vašington smatra da britanski plan povećanja izdvajanja za odbranu, predstavljen u junu, nije bio dovoljno ambiciozan i da razmatra načine da podstakne London na dodatna ulaganja.

Prema njegovim riječima, promjena američkog stava prema britanskom zahtjevu za suverenitet nad Foklandskim ostrvima predstavlja jednu od mogućih opcija za podsticanje Velike Britanije da preuzme veći dio obaveza u oblasti odbrane.

Britanska vlada je u petak potvrdila da prvi budžet ministra finansija Džona Hilija neće precizirati kada će Velika Britanija dostići cilj izdvajanja tri odsto BDP-a za odbranu.

Hili je u junu podnio ostavku na funkciju ministra odbrane, navodeći da tadašnji premijer Kir Starmer nije bio u mogućnosti, a Ministarstvo finansija nije bilo spremno, da obezbijedi sredstva potrebna za odbranu zemlje u uslovima rastućih bezbjednosnih prijetnji.

Američki zvaničnik ocijenio je da je britanski plan ulaganja u odbranu „korak u dobrom smjeru”, ali da to nije dovoljno s obzirom na razmjere izazova sa kojima se suočavaju SAD i njihovi saveznici.

Najnoviji pritisak Vašingtona uslijedio je nakon slične prijetnje iz aprila, kada je procurjeli interni mejl Pentagona ukazivao da bi SAD mogle da preispitaju svoj stav prema britanskom suverenitetu nad Foklandskim ostrvima zbog nedovoljne podrške Velike Britanije u ratu sa Iranom.

Foklandska ostrva su pod upravom Velike Britanije, ali na njih polaže pravo i Argentina, čiji je predsjednik Havijer Milej saveznik Donalda Trampa. Stanovnici ostrva su na ranijem referendumu velikom većinom podržali ostanak u sastavu britanske prekomorske teritorije.

Britanska vlada je ranije poručila da suverenitet nad Foklandskim ostrvima „nije doveden u pitanje”, dok je liderka Konzervativne stranke Kemi Badenok eventualno preispitivanje američke politike nazvala „potpunom besmislicom” i uporedila je sa prethodnom prijetnjom Trampa da anektira Grenland.

Admiral Lord Vest od Spitheda, komandant fregate HMS Ardent koja je potopljena u sukobu na Foklandskim ostrvima, ranije je odbacio prijetnje, rekavši za Independent da, vojno gledano, gubitak američke podrške britanskom suverenitetu nad ostrvima ne bi imao nikakav vojni uticaj na njihovu bezbjednost.

„Priznanje ili ne od strane SAD ne čini ostrva manje bezbjednim”, dodao je bivši vrhovni komandant britanske Kraljevske mornarice, a prenosi Tanjug.

Nastavi čitati

Aktuelno