Prelaz u ljeto 2026. godine obilježavaju brze i značajne promjene u okeanima i atmosferi.

Najnovije analize i prognostički podaci potvrđuju da se El Ninjo (El Niño) razvija brže i jače nego što se prvobitno predviđalo, a podmorske anomalije upućuju na to da bi ovaj fenomen do druge polovine godine mogao dostići status “Super El Ninja”, piše meteorološki servis Severe Weather Europe.

Ovu globalnu promjenu vremena podstiče snažan okeanski Kelvinov talas, koji se posljednjih sedmica pojačao i time okončao višegodišnji uticaj La Ninje. Kako ova topla anomalija izbija na površinu, pokrenuće i promjene u globalnoj mlaznoj struji, a najnoviji dugoročni modeli u prognozi za ljeto 2026. pokazuju snažniji El Ninjo potpis nego u ranijim proračunima.

Prelaz iz La Ninje u snažnu fazu El Ninja

Glavni pokretač vremenskih obrazaca ovog leta je ENSO, skraćenica za “Južnu oscilaciju El Ninjo” (El Niño Southern Oscillation)”.

Riječ je o području ekvatorijalnog Tihog okeana koje se otprilike svakih 1 do 3 godine smjenjuje između tople i hladne faze. Te okeanske faze ne utiču samo direktno na globalno vrijeme, već služe i kao pokazatelj velikih promjena u cjelokupnom vremenskom sistemu.

Hladna faza ENSO ciklusa naziva se La Ninja , a topla El Ninjo . Svaka faza ima drugačiji uticaj na složen sistem povratne veze između okeana i atmosfere. Te promjene se postepeno prenose na globalnu cirkulaciju i mijenjaju vremenske obrasce širom svijeta.

Određena faza obično se razvija između ljeta i rane jeseni i traje do sljedećeg ljeta. Međutim, neki događaji mogu početi ranije i trajati do dvije godine, što se naziva „dvostruka La Ninja” ili mogu biti izuzetno snažni, poput „Super El Ninja”. Primjer za to je posljednji takav događaj iz 2015. godine, kada su okeanske anomalije bile izrazito rasprostranjene i jake.

Najnoviji podaci pokazuju da se nakon perioda La Ninje dešava brzi raspad hladnih anomalija i jačanje toplih, čime ulazimo u sljedeću veliku prirodnu klimatsku fazu za period od 2026. do 2027. godine ili kasnije. Posjlednjih sedmica taj pomak dodatno je ubrzan, što signalizira da se okeani pripremaju da oslobode sljedeći veliki El Ninjo.

Prognoza ECMWF-a za ljeto 2026.

Zvanično meteorološko ljeto obuhvata jun, jul i avgust. Za ovu analizu korišćeni su dugoročni model Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (European Centre for Medium-Range Weather Forecasts – ECMWF) i sezonska prognoza britanskog UKMO-a (UK Met Office).

Prema modelu ECMWF, nad Evropom se predviđaju iznadprosječne temperature na većem dijelu kontinenta. Glavna osa toplijeg vremena proteže se od južne preko centralne Evrope ka sjeveru, što je u skladu sa prognoziranim poljem nižeg pritiska na zapadu koje podstiče južno i zapadno strujanje nad kontinentom.

U Evropi se više padavina od prosjeka predviđa za cijeli južni, jugoistočni i istočni dio kontinenta, kao i krajnji sjever. Manje ljetnjih padavina prognozira se za sjeverozapadne i centralne dijelove, što uz više temperature ukazuje na povećan rizik od suše u centralnoj Evropi.

Sveukupno, prognoza ECMWF-a pokazuje jasan uticaj El Ninja na ljetnje vremenske obrasce.

Vremenska prognoza britanskog UKMO-a

Drugi korišćeni model je UKMO (UK Met Office), prognostički sistem Meteorološke službe Ujedinjenog Kraljevstva, koji se posljednjih godina pokazao veoma uspješnim i nedavno je unaprijeđen. I ovaj model nad Evropom pokazuje jasan uticaj zone niskog pritiska u sjevernom Atlantiku, što podstiče južnije strujanje vazduha, dovodi do porasta pritiska i podiže ljetnje temperature na većem dijelu kontinenta.

Obrazac padavina sličan je prognozi ECMWF-a, sa iznadprosječnim količinama na jugu i sjeveru, dok se u centralnim i zapadnim dijelovima očekuju normalne do ispodprosječne količine.

Obje prognoze upućuju na jasan uticaj El Ninja na atmosferu već tokom ljeta, prenosi Index.hr.

Fjučersi nafte marke “brent” za jul porasli su za 1,04 dolara, na 111,44 dolara po barelu, dok su fjučersi nafte marke “vest Teksas” porasli za 41 cent, na 105,48 dolara po barelu, kao posledica iranske blokade Ormuskog moreuza, i američke blokade iranskih luka za izvoz sirove nafte.

Cijene nafte rastu od kraja februara kada su Sjedinjene Američke Države i Izrael napale Iran, što je dovelo do zatvaranja Ormuskog moreuza i prekida isporuka oko jedne petine svetskih zaliha nafte i tečnog prirodnog gasa, prenosi Rojters.

Cijene nafte marke “brent” porasle su za 50 odsto samo u martu, prenosi Telegraf.

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je sinoć u razgovoru sa novinarima da će cijene energenata “pasti kao kamen” čim se završi rat u Iranu.

Globalne cijene nafte su dostigle četvorogodišnji maksimum od preko 126 dolara po barelu zbog zabrinutosti da bi sukob mogao dovesti do produžene krize, prenosi Rojters.

Cijena nafte tipa Brent porasla je za skoro sedam odsto na 126,31 dolar po barelu, a potom je ponovo pala na oko 114 dolara.

Oko 20 odsto svjetske nafte i tečnog prirodnog gasa (TPG) trasportuje se kroz Ormuski moreuz, a sukob je doveo do skoka globalnih cijena energenata.

Vrhovni vjerski vođa Irana, ajatola Modžtaba Hamnei izjavio je u četvrtak da će Teheran obezbijediti Ormuski moreuz i eliminisati “neprijateljske zloupotrebe tog plovnog puta”, prenio je BBC.

SAD su u međuvremenu saopštile da će blokirati iranske luke sve dok zvanični Teheran prijeti bezbjednosti tankera koji pokušavaju da koriste Ormuski moreuz ozbiljno ometajući globalne isporuke energenata, prenosi Tanjug.