Evropska komisija procjenjuje da je prosječna precjenjenost cijena stambenih nekretnina u Portugalu viša za oko 25 odsto, čime ta zemlja “nadmašuje druga tržišta nekretnina” u Evropskoj uniji.

Iako se pristupačnost stanovanja pogoršava širom Evrope, Portugal se izdvojio kao država članica Evropske sa najviše precjenjenim cijenama nekretnina.

“Komisija procjenjuje da je prosječna precenjenost najizraženija upravo u Portugalu, oko 25 odsto, čime se prevazilaze i druga pregrijana tržišta nekretnina, poput onih u Švedskoj, Austriji ili Letoniji”, navodi se u izvještaju koji prati inicijativu Evropske komisije usmjerenu na poboljšanje pristupačnosti stanovanja.

Komisija upozorava da cijene rastu znatno brže nego prihodi građana.

“Rast cijena bio je izraženiji od rasta dohotka, što dodatno smanjuje pristupačnost stanovanja za potencijalne kupce, uz značajne razlike među državama”, navodi se u izveštaju.

Podaci takođe pokazuju da su zemlje sa najvećim rastom odnosa cene i prihoda (PTI) u poslednjih deset godina Portugal, Holandija, Mađarska, Luksemburg, Irska, Češka i Austrija, pri čemu su PTI pokazatelji u tim državama za više od 20 odsto viši nego prije deceniju.

PTI odnos predstavlja standardni pokazatelj koji mjeri koliko su cene nekretnina visoke u odnosu na prihode stanovništva.

Nakon decenije u kojoj su prosječne cijene stanova porasle za više od 60 odsto, a kirije za više od 20 odsto, sve veći broj Evropljana suočava se s teškoćama u obezbjeđivanju adekvatnog smještaja.

Evropska komisija upozorava da stambena kriza ograničava mobilnost radne snage, otežava pristup obrazovanju i odlaže osnivanje porodica, sa širim posljedicama po ekonomsku konkurentnost EU i društvenu koheziju.

Plan Evropske komisije za stanovanje
Prema navodima Evropske komisije, novi plan ima za cilj povećanje ponude stanova, podsticanje investicija i reformi, suzbijanje negativnih efekata kratkoročnog izdavanja u područjima sa nedostatkom stanova, kao i pružanje ciljane podrške onima koji su najteže pogođeni krizom.

Strategija poseban akcenat stavlja na mlade, studente, radnike u ključnim djelatnostima i domaćinstva sa niskim prihodima, ali i na druge ugrožene grupe.

Plan predviđa i intenzivniju saradnju sa nacionalnim vlastima kako bi se prevazišle strukturne prepreke, poput zastoja u izgradnji i pritisaka na tržište stanova u turističkim područjima u kojima dominira kratkoročni smještaj.

“Komisija će sarađivati sa nacionalnim, regionalnim i lokalnim vlastima na pojednostavljivanju pravila i procedura koje ograničavaju ponudu stanova, s posebnim fokusom na prostorno planiranje i izdavanje dozvola”, navodi se u saopštenju.

Govoreći za emisiju Europe Today televizije Euronews, evropski komesar za stanovanje Dan Jorgensen rekao je da je Brisel posvećen identifikovanju špekulacija i unapređenju pravičnosti na tržištu u okviru prvog plana za pristupačno stanovanje.

“Stanovanje je jedno od ključnih pitanja. Suočavamo se sa stambenom krizom, a samim tim i sa društvenom krizom”, izjavio je Jorgensen za Euronews.

Među najavljenim merama nalazi se i revizija pravila o državnoj pomoći, kojom bi se državama omogućilo da podrže projekte socijalnog i pristupačnog stanovanja bez prethodne prijave i odobrenja.

Do sada su nekretnine mogle da budu obuhvaćene državnom pomoći samo u okviru ograničenih projekata namenjenih isključivo najugroženijim kategorijama stanovništva.