Connect with us

Društvo

NEDOSTIŽAN SAN ZA MNOGE: Koliko godina rada je potrebno za kupovinu stana u BiH?

Za kupovinu stana u BiH, uz prosječnu platu od 1.680 maraka mjesečno, potrebno je najmanje devet do deset godina rada, dok u Sarajevu i Banjaluci taj period prelazi 12 godina, što BiH svrstava među evropska tržišta sa jednim od najnepovoljnijih odnosa cijena nekretnina i prihoda.

Ove procjene zasnivaju se na teorijskom modelu u kojem bi građanin cijelu svoju mjesečnu platu izdvajao za stan, bez ijedne potrošene konvertibilne marke na hranu, režije, prevoz ili bilo koje druge životne troškove.

U realnim uslovima, taj odnos postaje značajno nepovoljniji, jer osnovni troškovi života, inflacija, rast kamatnih stopa i kreditno zaduživanje dodatno produžavaju vrijeme potrebno za kupovinu nekretnine i u praksi ga čine gotovo nemogućim bez dvostrukih prihoda u domaćinstvu.

VEĆI CENTRI
U većim urbanim centrima taj problem je posebno izražen. U Sarajevu i Banjaluci cijene kvadrata kreću se između 3.900 i 4.000 maraka, dok na pojedinim atraktivnim lokacijama prelaze i te iznose. Stan od 60 kvadratnih metara u takvim uslovima dostiže cijenu od 230.000 do 240.000 maraka, što praktično znači da bi prosječan radnik morao izdvajati kompletnu platu više od decenije da bi došao do vlasništva nad nekretninom, i to bez uračunavanja svih troškova života koji u međuvremenu nastavljaju da rastu.

Iako BiH nije obuhvaćena najnovijim evropskim istraživanjima o pristupačnosti stanovanja, domaće tržište sve jasnije prati trendove koji su već vidljivi u većem dijelu Evrope: rast cijena koji sistematski nadmašuje rast prihoda i produbljuje jaz između rada i mogućnosti sticanja imovine. Stanovanje se tako postepeno pomjera iz sfere osnovne životne potrebe u sferu ekonomske privilegije, posebno u urbanim centrima.

ŠTA KAŽE PRAKSA
Kada se uračunaju svi prateći troškovi života, inflacija i činjenica da se stan najčešće kupuje putem stambenog kredita, realni period dolaska do vlastitog doma značajno se produžava. U praksi, otplata kredita se proteže i do 20 godina.

Prema podacima platforme “Numbeo”, evropsko tržište nekretnina već pokazuje jasnu podjelu na urbane centre u kojima je stanovanje postalo teško dostupno i one u kojima su cijene i dalje relativno usklađene sa prihodima. U vrhu te liste nalaze se Lisabon i Split, gdje je odnos cijene nekretnine i godišnjeg prihoda domaćinstva 18,7 prema jedan, što znači da je potrebno gotovo dvije decenije bruto zarade za kupovinu prosječnog stana.

Odmah iza slijedi niz gradova poput Praga, Milana, Tirane, Beča, Beograda, Pariza i Londona, u kojima je za kupovinu nekretnine potrebno između 16 i 18 godina ukupne zarade, pri čemu se u pojedinim slučajevima dodatno povećavaju i troškovi kreditiranja.

Ovi podaci pokazuju da se pristupačnost stanovanja u Evropi sve manje razlikuje po državama, a sve više po pojedinačnim urbanim centrima u kojima rast cijena nadmašuje rast prihoda i redefiniše odnos između rada i stanovanja.

Prema evropskim pokazateljima, u sve većem broju gradova troškovi stanovanja prelaze preporučeni prag od 30 odsto mjesečnih prihoda domaćinstva, što se u ekonomskim analizama već smatra znakom opterećenog tržišta i snažnog pritiska na životni standard.

U takvim uslovima, kako se navodi na platformi “Numbeo”, sve više građana ostaje u dugoročnom najmu ili se zadužuje na periode od 20 i više godina, čime se problem pristupačnosti stanovanja dodatno prenosi na naredne decenije i generacije koje tek ulaze na tržište rada.

SUŠTINSKE RAZLIKE
BiH pripada grupi zemalja sa izrazito visokim stepenom vlasništva nad nekretninama.

Prema ranijim analizama, više od 90 odsto domaćinstava živi u stanu ili kući koja je u njihovom vlasništvu, što je znatno iznad evropskog prosjeka.

U većem dijelu Evropske unije značajan dio stanovništva cijeli život provode kao podstanari, što dodatno naglašava razlike u strukturi tržišta i načinu na koji se stanovanje doživljava.

Glas Srpske

Related Topics:

Društvo

DVIJE GODINE OD TRAGEDIJE! Dan žalosti u Jablanici

U Jablanici je Dan žalosti povodom dvije godine od pogibije 19 mještana u poplavama koje su zahvatile ovu opštinu.

U poplavama i klizištima koji su u noći između 3. i 4. oktobra 2024. godine pogodili ovu hercegovačku opštinu, na području Jablanice poginulo je 19 lica.

Tada je stradalo i pet lica u Konjicu i tri u Fojnici.

Nastavi čitati

Društvo

NOVA PRAVILA ZA ULAZAK U EVROPU! Putnici još uvijek čekaju

Iako je još zvanična informacija da bi novi način kontrole ulaska u šengenski prostor ETIAS mogao početi s radom do kraja godine, sve je više informacija da će doći do novog odgađanja, pa bi sistem trebalo da počne s radom tokom naredne godine.

Glavni razlog bi, po svemu sudeći, mogla biti činjenica da je došlo do nepredviđenih poteškoća u primjeni EES-a, odnosno sistema za digitalnu registraciju i biometrijsku provjeru putnika na granicama, koji je aktivan od aprila ove godine.

Odluka u samom finišu

Proteklih nekoliko mjeseci mediji širom Evrope izvještavali su o gužvama na aerodromima i kopnenim graničnim prelazima zbog problema u primjeni EES-a, a čekanja na granicama u nekim slučajevima postala su višestruko duža.

Ipak, najbolji dokaz da je priprema ETIAS-a u samom finišu je odluka Evropske komisije od prošle sedmice o završnim aktivnostima koje su potrebne da bi ETIAS zaživio u praksi. Na primjer, dokument je definisao arhitekturu i tehničke specifikacije Agencije EU za operativno upravljanje velikim informacionim sistemima u području slobodnog kretanja, bezbjednosti i pravde (LISA), koja bi trebalo da upravlja svim aspektima ovog sistema kada zaživi u praksi.

Tu su uključena i pravila o tome kako će sistem biti uvezan sa graničnim prelazima, imigracionim vlastima, ETIAS odjeljenjima u zemljama članicama i Europolom. Osim toga, biće definisano i kako će sistem biti integrisan s EES-om, koji, kako smo rekli, postoji još od aprila.

 

 

Sve ovo ukazuje da je zvanično sve spremno za skori početak primjene ovog sistema.

Pomijeranje na 2027? 

U julu je “Financial Times”, pozivajući se na zvanične izvore, javio da će početak rada ETIAS-a vjerovatno ipak biti pomjeren za 2027. godinu. Prema ovom izvještaju, Evropska komisija je sa svoje zvanične internet stranice uklonila raniju formulaciju prema kojoj je ETIAS trebalo da počne sa radom u posljednjem kvartalu 2026. godine. Sada se samo navodi da ETIAS još nije u funkciji i da će EU datum početka njegove primjene objaviti “nekoliko mjeseci prije njegovog pokretanja”.

Osim toga, Vlada Poljske je 23. septembra 2026. godine objavila zvanično obavještenje u kojem se izričito navodi da je pokretanje ETIAS-a planirano za 2027. godinu, uz pojašnjenje da će precizan datum biti objavljen naknadno.

 

 

U međuvremenu, Upravni odbor eu-LISA sastao se 23. i 24. septembra i razgovarao o planiranju implementacije ETIAS-a i narednim koracima ka predstojećim ključnim fazama, kao i o revidiranom planu interoperabilnosti za period 2027-2028, bez objavljivanja konkretnog datuma kada počinje primjena.

Indirektno priznanje

“Financial Times” je objavio da su osobe upoznate sa razgovorima navele da je odgađanje ETIAS-a direktno povezano sa problemima tokom uvođenja sistema EES. Jedan izvor je rekao da je prioritet prvo “popraviti EES” prije uvođenja ETIAS-a, jer bi njegovo pokretanje moglo dodatno pogoršati gužve na granicama. “Financial Times” je takođe objavio da je LISA zaključila da pokretanje ETIAS-a tokom 2026. godine više nije izvodljivo.

Odgađanje ETIAS-a može se posmatrati kao indirektno priznanje da su problemi sa EES-om bili dovoljno ozbiljni da EU ne želi da uvede još jedan veliki informacioni sistem za kontrolu granica prije nego što postojeći problemi budu riješeni.

To ne znači da je Evropska komisija formalno priznala da je EES doživio neuspjeh. Zvanični stav i dalje je da EES funkcioniše, uz priznanje da postoje operativni problemi koje treba otkloniti. Međutim, odluka da se prednost da rješavanju problema sa EES-om prije uvođenja ETIAS-a svakako daje dodatnu težinu pritužbama koje su aerodromi i avio-kompanije iznosili tokom ljeta, pišu Nezavisne.

Nastavi čitati

Društvo

MUP SRPSKE APELUJE NA GRAĐANE! Šalteri za izdavanje ličnih dokumenata rade i tokom vikenda zbog izbora

Lokacije za izdavanje ličnih dokumenata u Republici Srpskoj radiće i danas zbog održavanja opštih izbora.

Radno vrijeme je od 7.00 do 19.00 časova, saopšteno je iz Ministarstva unutrašnjih poslova /MUP/ Srpske

Građanima će biti na raspolaganju referati ličnih karata, prebivališta, boravišta i JMB, uključujući i akviziciju, naveli su iz MUP-a.

Zbog izbora je na snazi zabrana prevoza eksplozivnih materija i naoružanja i vojne opreme u drumskom saobraćaju na području Republike Srpske.

Od toga su izuzeti prevoz protivgradnih raketa za potrebe “Protivgradne preventive Republike Srpske” i za prevoz pirotehničkih sredstava za izvođenje najavljenih vatrometa u nedjelju od ponoći do ponedjeljka, 5. oktobra, do 6.00 časova ujutru.

Ministarstvo u sjedištu, policijske uprave i stanice za vikend neće izdavati odobrenja za prevoz eksplozivnih materija i naoružanja i vojne opreme.

Na snazi je i zabrana saobraćaja za teretna vozila koja prelaze 3,5 tone ukupne mase na svim javnim putevima u Republici Srpskoj.

(Srna)

Nastavi čitati

Aktuelno