Broj glasova potreban za osvajanje mandata u Narodnoj skupštini Republike Srpske zavisi od izborne jedinice, ali ako je suditi po izborima iz 2022. godine, partija koja ima ambiciju da uđe u Narodnu skupštinu Republike Srpske mora osvojiti oko 5.000 glasova.

Recimo, na izborima 2022. godine za direktan mandat u Narodnoj skupštini Republike Srpske bilo je potrebno osvojiti 4.458 glasova u Izbornoj jedinici 5 (Doboj, Stanari, Petrovo, Teslić), međutim na izborima 2018. godine direktan mandat osvojila je i partija koja je dobila 3.353 glasa u Izbornoj jedinici 4 (Derventa, Brod, Vukosavlje, Modriča).

U principu, osvajanje direktnog mandata zavisi od mnogo faktora, a to su izborna jedinica, broj izašlih birača, broj osvojenih glasova i broj mandata koji pripada toj izbornoj jedinici. U Narodnu skupštinu Republike Srpske direktno se biraju 63 poslanika, a raspored mandata je sljedeći:

Izborna jedinica 1 – 7 mandata

Izborna jedinica 2 – 7 mandata

Izborna jedinica 3 – 12 mandata

Izborna jedinica 4 – 4 mandata

Izborna jedinica 5 – 6 mandata

Izborna jedinica 6 – 9 mandata

Izborna jedinica 7 – 7 mandata

Izborna jedinica 8 – 4 mandata

Izborna jedinica 9 – 7 mandata

Da bi politička partija uopšte ušla u raspodjelu mandata u Narodnoj skupštini Republike Srpske, mora osvojiti tri odsto glasova na nivou izborne jedinice, međutim ni taj broj glasova ne garantuje osvajanje mandata. Primjera radi, na prošlim izborima, Socijalistička partija u Izbornoj jedinici 4 osvojila je skoro devet odsto glasova, ali nije osvojila direktan mandat u Narodnoj skupštini Republike Srpske. Direktni mandati za Narodnu skupštinu Republike Srpske raspoređuju se po matematičkoj formuli. Uzme se ukupan broj političke partije u izbornoj jedinici i dijeli se sa brojevima 1, 3, 5, 7, 9, 11 itd. sve dok se ne podijele svi mandati iz te izborne jedinice.

S obzirom na to da smo već spominjali Izbornu jedinicu 4, na primjeru ćemo pokazati raspodjelu mandata iz te izborne jedinice na prošlim izborima održanim 2022. godine.

U toj izbornoj jedinici cenzus od tri odsto prešlo je čak osam političkih partija, a to su SDS, SNSD, SP, PDP, Pokret za državu, NPS, DNS i SPS i svi oni su ušli u opciju za dobijanje direktnog mandata, međutim ova izborna jedinica, kao što je već gore navedeno, daje svega četiri mandata (u tabeli označeni brojevima 1, 2, 3 i 4) i te mandate osvojili su samo SDS i SNSD.

Dakle, iz tabele se može zaključiti da su četiri mandata iz Izborne jedinice 4 podijelili SDS i SNSD, a četvrti mandat SNSD je dobio zahvaljujući 64 glasa više od Socijalističke partije. Da je kojim slučajem nakon dijeljenja sa tri SNSD imao rezultat manji od 2.927, mandat bi pripao Socijalističkoj partiji.

Osim direktnih mandata, u Narodnoj skupštini kroz kompenzacije se bira još 20 poslanika, a raspodjela se vrši po istoj matematičkoj formuli, a u raspodjelu mandata takođe ulaze samo partije koje osvoje više od tri odsto glasova. Za razliku od direktnih mandata koji se računaju na nivou izborne jedinice, kompenzacioni mandati se računaju na nivou cijele Republike Srpske, koja praktično postaje jedna izborna jedinica i za dijeljenje uzima se ukupan broj glasova koje je osvojila politička partija. U praksi, može se desiti da partije ne osvoje nijedan direktan mandat, a da dobiju nekoliko na kompenzaciji. Tako je, recimo, DNS na izborima 2022. godine dobio četiri kompenzaciona mandata i nijedan direktni, a SPS tri kompenzaciona i nijedan direktni. DNS je na tim izborima osvojio 28.503 glasa i dobio je četiri kompenzaciona mandata, a SDS je, recimo, osvojio 95.640 glasova i nije dobio nijedan mandat.

Nezavisne

Okružno javno tužilaštvo u Istočnom Sarajevu (OJT IS) odlučilo je da neće sprovoditi istragu protiv Nenada Nešića zbog sumnje da je tokom predizbornog skupa nudio pomoć pri zapošljavanju u policijskim agencijama u zamjenu za izborni rezultat. Tužilaštvo je krivičnu prijavu Transparency Internationala u BiH (TI BiH) odbilo, jer navodno ne može utvrditi  identitet osobe čiji se glas čuje na dostavljenom audio-snimku.

Takva odluka je donesena iako je Nešićeva stranka, Demokratski narodni savez (DNS), u zvaničnom izjašnjenju pred izbornom komisijom potvrdila da je sporne riječi izgovorio upravo Nešić, uz opravdanje da nije obećavao zapošljavanje samo članovima stranke, već pomoć svim građanima Višegrada na konkursima za posao.

TI BiH je krivičnu prijavu podnio u septembru 2024. godine na temelju audio-snimka predizbornog skupa DNS-a u Višegradu, na kojem je Nešić pozvao okupljene da ostvare „dobar rezultat“ i pobijede na izborima, a potom govorio o mogućnosti zapošljavanja ljudi iz Višegrada u institucijama i policijskim agencijama na nivou BiH.

„Ne znam da li ste vidjeli, prije nekoliko dana je raspisan konkurs za Graničnu policiju, vičite ako imate nekoga da se prijavi, da konkuriše, ja ću pomoći. Ja ću dogovoriti sa svojim kolegama u Savjetu ministara da Višegrad dobije određeni broj ljudi koji će raditi u Graničnoj policiji. Takođe, ima konkurs u SIPA-i, ima konkurs u DKPT. Pričamo o bezbjednosnim agencijama gdje ja mogu da uskočim na neki način“, naveo je Nešić, ističući da ne pravi razliku između članova i aktivista SNSD-a i DNS-a.

Postupajuća tužiteljka je u aprilu 2026. godine donijela odluku o nesprovođenju istrage, uz zaključak da nije bilo moguće utvrditi da se na snimku čuje Nenad Nešić. To što tužilaštvo ne može utvrditi, utvrdila je Opštinska izborna komisija Višegrad. Ova komisija je, podsjećamo, nakon prijave TI BiH, utvrdila da je Nešić spornim obraćanjem prekršio Izborni zakon BiH zbog čega je njegova stranka, DNS, kažnjena sa 3.000 KM.

U tom postupku, DNS nije osporavao da je Nešić govornik sa snimka, već je tvrdio da njegove riječi nisu predstavljale obećanje zapošljavanja, nego ponudu pomoći svim građanima Višegrada koji ispunjavaju uslove konkursa, čime je stranka zapravo potvrdila identitet govornika i autentičnost obraćanja, osporavajući samo njegovo značenje i pravnu kvalifikaciju.

TI BiH je na odluku o nesprovođenju istrage uložio pritužbu, navodeći da su Tužilaštvu dostavljeni audio-snimak, fotografije, medijski izvještaji, objave sa društvenih mreža, odluka OIK-a i izjašnjenje DNS-a, te zatražio saslušanje Nešića i organizatora skupa. Glavna tužiteljka je pritužbu odbila, ponavljajući da nije moguće utvrditi identitet govornika ni mjesto nastanka snimka, uz napomenu da bi neovlašteno snimanje moglo biti osnov za krivično gonjenje osobe koja ga je načinila.

Takvim pristupom Tužilaštvo zanemaruje dokaze i činjenice koje su izborni organi već razmatrali prilikom utvrđivanja odgovornosti DNS-a, uz napomenu da postoji mogućnost krivičnog gonjenja osobe koja je neovlašteno snimala i dokumentovala govor na predizbornom skupu, uprkos činjenici da se radi o javnom skupu kao i postojanju javnog interesa o upozorenju na činjenje krivičnog djela, što je po zakonu dozvoljeno. Drugim riječima, tužilaštvo poručuje da je, umjesto istraživanja izbornih zloupotreba javnih funkcionera, spremno da istražuje one koji ovakve pojave prijavljuju što može djelovati odvraćajuće na građane, uzbunjivače i druge osobe koje prijavljuju izborne nepravilnosti i zloupotrebe javnih resursa.

Odluka Tužilaštva posebno zabrinjava u kontekstu nedavnog postupanja Centralne izborne komisije BiH, koja je poruke poput „onaj ko traži glasove, mora i raditi“ kao i „kod premijera je kesa“ najviših zvaničnika Republike Srpske ocijenila kao „konstatacije i šale“. Takvim odlukama šalje se poruka da ni otvorena obećanja materijalne koristi biračima neće biti djelotvorno sankcionisana.

Ovaj slučaj nije izuzetak, već dio šireg obrasca neefikasnosti pravosuđa. Prema nalazima TI BiH, više od polovine prijava za korupciju završava naredbom o nesprovođenju istrage, dok se gotovo 30 odsto pokrenutih istraga naknadno obustavi.

Kada tužilaštva odbijaju da ispitaju raspoložive dokaze, a nadležni obećanja finansirana javnim novcem svode na šalu ili neobaveznu izjavu, integritet izbornog procesa dodatno se urušava. Javnim funkcionerima tako se ostavlja prostor da radna mjesta, budžetska sredstva i druge javne resurse koriste kao instrument političke promocije, bez djelotvorne institucionalne reakcije i odvraćajućih sankcija, objavilo je Transparentno.ba.

(BN)

Posjeta Minića dolazi dan nakon što je Centralna izborna komisija BiH (CIK) ponovo apelovala na nosioce izvršnih funkcija i kandidate na predstojećim oktobarskim Opštim izborima da se striktno pridržavaju odredbi Izbornog zakona BiH koje zabranjuju zloupotrebu javnih sredstava i resursa u predizborne svrhe.

– Predsjednik Vlade Republike Srpske Savo Minić posjetio je Foču i Tjentište, gdje je obišao lokalna preduzeća, prisustvovao muzičkom festivalu „OK fest“ te izvršio uvid u dinamiku radova na putnim pravcima u ovoj opštini.

Posjeta Minića dolazi dan nakon što je Centralna izborna komisija BiH (CIK) ponovo apelovala na nosioce izvršnih funkcija i kandidate na predstojećim oktobarskim Opštim izborima da se striktno pridržavaju odredbi Izbornog zakona BiH koje zabranjuju zloupotrebu javnih sredstava i resursa u predizborne svrhe.

Tokom boravka na Tjentištu, premijer Minić je obišao gradilište na dionici puta Foča–Tjentište, dužine 11 kilometara. Radovi na ovoj dionici zvanično su otvoreni prije dvije godine, uoči lokalnih izbora 2024. godine. Tom prilikom iznesena su nova obećanja prema kojima bi kompletna dionica trebala biti završena u roku od naredne dvije godine.

Kritičari i opozicioni akteri u ovoj opštini izrazili su skepticizam povodom ovog roka, navodeći da od zvaničnog otvaranja radova do danas na terenu nema vidljivog progresa, te da mehanizacija na gradilištu služi prvenstveno kao predizborna kulisa vladajućeg SNSD-a.

Tokom posjete Minić nije obišao i kritični putni pravac Foča–Sarajevo, koji građani zbog lošeg stanja nerijetko nazivaju „putem smrti“.

Minić je posjetu Foči završio obilaskom festivalskog naselja na Tjentištu, nakon čega je otputovao službenim helikopterom Vlade Republike Srpske koji ga je čekao u podnožju spomen-kompleksa Bitke na Sutjesci.

BN