Connect with us

Društvo

LJUDSKI NEMAR U SRPSKOJ DOŽIVLJAVA VRHUNAC: Urušava se most star vijekovima

U selu Bratač, iznad rijeke Zalomke, gdje se susreću priroda i istorija, most “Ovčiji brod”, nekada ključna spona između Nevesinja i Gacka, iako je nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine, propada u tišini prepušten zubu vremena i ljudskom nemaru.

Svaki kamen ugrađen u ovaj most priča priču dugu više vijekova jer se pretpostavlja da je sagrađen najvjerovatnije u XVI vijeku ili poslije. Stotinama godina kasnije, zbog nebrige ljudi ovog doba, most se urušava, zbog čega su svoj glas digli mještani ovog kraja.

Kako kažu, most je pred rušenjem.

“Mi, grupa stanovnika Bratača, protekle dvije godine smo se obraćali svakoj instituciji za koju smo smatrali da može da pomogne da se most spasi. Bilo je svakakvih odgovora, od onih da nema para, preko onih da nije u njihovoj nadležnosti, do nekih tankih obećanja da bi mogli nešto pomoći. Uglavnom, da sumiramo, slaba vajda od svega. Manja je tuga što se most ruši – od one da to nikome ne smeta. Da li je moguće da kultura i istorija više nikome nisu važni?! Sudeći prema stanju našeg mosta, izgleda da zaista nisu”, kažu mještani.

I biće, izgleda, da su u pravu. O značaju mosta piše i Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine u svojoj odluci iz 2018. godine, kada ga i proglašava nacionalnim spomenikom.

“Istorijska građevina ‘Ovčiji brod’, most u selu Bratač, posjeduje veoma izražene vrijednosti: istorijska vrijednost dobra, umjetnička i estetska vrijednost dobra, društvena vrijednost, autentičnost, integritet i ambijentalno/pejzažni kontekst”, navodi se u odluci.

Oni su još prije sedam godina naveli da se most nalazi u veoma lošem stanju.

“Na svodovima mosta primjetna su oštećenja i nedostaci vezivnog maltera i spojnica, tako da je cijela konstrukcija u lošem stanju. Prisutna je samonikla vegetacija i biološke naslage na zidovima, u spojnicama i na svodu, a nedostatkom redovnog održavanja i višegodišnjim nemarom most je izložen ubrzanom propadanju”, istakli su iz Komisije prilikom proglašavanja mosta nacionalnim spomenikom.

Zbog svega toga ovaj most se nalazi i na listi ugroženih spomenika, a tu je jer je, kako kažu, “ugrožen zbog lošeg stanja konstrukcije, bioloških naslaga i nemogućnosti redovnog održavanja”.

Za komentar smo kontaktirali i Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske, iz koga ističu da su bili započeli izradu projektne dokumentacije.

“Zavod je zastao jer su se prilikom projektovanja uočila značajna slijeganja samog tla, te su potrebna sveobuhvatna geološka istraživanja, za koje u tom trenutku nismo posjedovali dovoljna finansijska sredstva. Aplicirali smo na više međunarodnih projekata, čak je jedan i bio izvjestan da će se realizovati. Slovenačka Akademija umjetnosti se ponudila da izvrši ispitivanje tla i 3D snimanje pukotina mosta, ali do toga nije došlo iz Zavodu nepoznatih razloga”, navodi Jasna Milešević, direktorica Zavoda.

Kako dodaje, trenutno su u procesu nabavke drona za 3D snimanje kako više ne bi imali ovu vrstu problema.

“Da pojasnim: projekat ovakve vrste, tu se misli na kompletnu projektnu dokumentaciju – arhitektonska, konstruktivna i sve ostale faze podrazumijevaju opsežna istraživanja, najčešće angažovanje stručnjaka različitih profila, te zaista nisu jednostavna stavka, kako finansijski, tako i stručno. Zavod je opet kontaktirao nadležne u Nevesinju da se vidi mogu li se pronaći sredstva i stručnjaci kako bi se otkočio ovaj za nas značajan projekat”, kaže Mileševićeva za “Nezavisne novine”.

Da li će doći do obnove mosta i hoće li se za njegov spas zauzeti i Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine, koja ga je i proglasila nacionalnim spomenikom pitali smo upravo pomenutu komisiju, međutim odgovor nismo dobili.

Milenko Avdalović, načelnik Nevesinja, ističe u razgovoru za “Nezavisne novine” da ova opština nema sredstva za obnovu.

“To je preozbiljan posao. Opština Nevesinje prvo nema pravo to da radi. Mi bismo možda i radili da nije pod zaštitom. Mi smo spremni da se uključimo, ali mora Zavod da krene, a mi smo spremni da pomognemo koliko možemo”, rekao je on.

Bez “Ovčijeg broda”, koji je jedan od simbola Nevesinja, neće biti ni turizma u ovom mjestu, smatra Marko Radić, rukovodilac Sektora za promociju u Turističkoj organizaciji Republike Srpske, koji u razgovoru za “Nezavisne novine” ističe da ova opština ima sve predispozicije da postane atraktivna turistička destinacija.

“Ukoliko ne bude ‘Ovčijeg broda’ neće biti ni turizma, toliki je značaj tog srednjovjekovnog mosta. Toliki je značaj i uticaj na turizam. Nebriga o kulturnom nasljeđu je velika i mislim da je već učinjena velika šteta. Da li je popravljiva ili ne, to treba da kažu nadležni, koji su trebali taj zaštićeni spomenik ne samo da očuvaju, nego da ga i obezbijede. S druge strane, dešava se da je on devastiran, da se obrušava”, kaže Radić.

Kako ističe, Nevesinje je postalo važno mjesto na turističkoj mapi Srpske u vremenu pandemije virusa korona, kada su ljudi bili okrenuti istraživanjima domaćih destinacija. Međutim, ako se ne sačuva most, turizma u ovom mjestu neće ni biti.

“Tamo gdje nema brige o kulturnom nasljeđu, nema ni turizma”, zaključuje on.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Kuvaćemo se kao da je sredina jula

Pod uticajem polja visokog pritiska, dolazi do priliva sve toplijeg vazduha, porijeklom sa sjevera Afrike.
Topli vazduh pristiže od jugozapada ka našem regionu.
Biće pretežno sunčano i svakim danom sve toplije, upozoravaju iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda. Očekivana maksimalna temperatura od subote i tokom većeg dijela naredne sedmice, maksimumi od 31 do 37, u višim predjelima od 25 stepeni. Toplotni talas biće sve izraženiji narednih dana u Republici Srpskoj, objavljeno je na Fejsbuk stranici Vrijeme u Republici Srpskoj.

„Priroda, bazeni, rijeke ili debeli hlad – svako će tražiti način da se rashladi“, navodi se u objavi. U subotu se nastavlja pretežno sunčano i još toplije vrijeme. Tokom dana slab razvoj oblačnosti, uglavnom u planinskim krajevima.

Jutarnje temperature od 11 do 18 stepeni, a dnevne od 25 u višim krajevima do 35 stepeni u nižim predjelima.

Nastavi čitati

Društvo

TREĆI ŠAMAR MINISTARSTVU: Sud ponovo srušio dozvolu za rudnik kod Prijedora, mještani traže odgovornost

Ekološka dozvola za eksploataciju rude uglja na ležištu “Bistrica” kod Prijedora, koja je izdata firmi “DRVO-EXPORT” d.o.o. Teslić, po treći put je poništena presudom nadležnog suda. Odluka je donesena nakon tužbe koju je podnio Centar za životnu sredinu.

Sporna dozvola je prethodno dva puta poništavana zbog bitnih nedostataka, poput neispravnog utvrđivanja “nultog stanja” životne sredine, te izostanka planova za sanaciju i rekultivaciju zemljišta. U trećem postupku, ministarstvo nije otklonilo neizvjesnost u vezi sa nezakonitim proširenjem granica eksploatacije, već je prihvatilo jednostranu izjavu investitora bez samostalne provjere činjenica.

“Ovaj slučaj odražava potpuno odsustvo autonomije upravno-pravne zaštite i integralnog odlučivanja. Koncesija je dodijeljena bez učešća javnosti i realizovana bez pravosnažne ekološke dozvole, bez ikakve prekršajne ili krivične odgovornosti”, izjavio je Redžib Skomorac, viši pravni savjetnik Centra za životnu sredinu.

Advokat Dragana Stanković, koja zastupa mještane, ističe da nadležno ministarstvo uporno ignoriše sudske presude, čime se mještanima Bistrice sistemski krše prava na pravično suđenje i izvršenje sudskih odluka.

Zoran Ninić, mještanin Bistrice, navodi da ovaj slučaj potvrđuje apsurdnost pravnog sistema u kojem je rudnik otvoren i eksploatisan bez adekvatnih dozvola, ostavljajući za sobom trajnu štetu.

Iako je rudnik trenutno neaktivan, Centar za životnu sredinu naglašava da to ne oslobađa investitora obaveze rekultivacije i remedijacije zemljišta, što je predviđeno ugovorom o koncesiji koji važi do 2028. godine.

U međuvremenu, mještani Bistrice i dalje čekaju početak sudskog postupka protiv Republike Srpske, Grada Prijedora i investitora, pokrenutog još u decembru 2023. godine radi utvrđivanja povrede ljudskih prava i naknade štete. Poništene ekološke dozvole poslužiće kao ključni dokazni materijal u tom sporu.

Nastavi čitati

Društvo

SVI PLAĆAJU KARTICAMA, A ONI ISPAŠTAJU! Evo zašto su konobari u Srpskoj u ozbiljnom problemu!

Prislonite karticu ili telefon i platite uslugu, bez “kopanja” po novčaniku i brige imate li keša ili ne. Ovakav način plaćanja odavno je zaživio i u ugostiteljskim objektima u Republici Srpskoj, ali ono što je gostu praktičnije, brže i jednostavnije, za konobara može da znači manje para u džepu.

Uobičajeno ostavljanje napojnice nakon kafe, ručka ili večere, kao neka vrsta “moralne obaveze”, i dalje postoji, kažu za BL portal neki od banjalučkih konobara, ali je caka u tome što kod kartičnog plaćanja, strogo zakonski gledano, nemate opciju da ostavite i bakšiš, a način na koji to u praksi može da se uradi prilično je komplikovan.

Prema riječima Gorana Kurtinovića, člana Upravnog odbora Udruženja poslodavaca ugostiteljstva i turizma Republike Srpske „Horeca“, u pojedinim lokalima još uvijek se toleriše način rada u kojem se plaćanje karticom evidentira kao gotovinsko. Na taj način, kako objašnjava, slip od kartičnog plaćanja u kojem ćete uz račun ostaviti i napojnicu, tretira se kao gotovina, pa se sav promet „sabira“ kao keš. „Kada se radi na taj način, prilikom presjeka stanja ne vidi se posebno kartično plaćanje, već se sve vodi kao gotovina, a ti slipovi praktično služe kao novac. Poreska uprava za sada ne pravi veće probleme oko toga. Zakonski to nije u potpunosti ispravno, jer bi kartično plaćanje trebalo da se evidentira kao kartica, ali se u praksi još uvijek toleriše i ne sankcioniše kao ozbiljniji prekršaj“, kaže Kurtinović za BL portal.

Zbog tog “tolerisanja” i očigledno ne baš jasnih i u praksi primjenjivih pravila o bakšišu sa kartice, pojedini ugostitelji tvrde da takav sistem uopšte ne postoji i da zbog toga ostaju bez napojnice, a samim tim i dijela zarade.

“Dešava se da se maksimalno potrudimo oko gosta, da bude zadovoljan uslugom, a na kraju plati karticom i kaže da nema keša za bakšiš. Vidi se da mu je neprijatno, a neprijatno je i nama”, kaže jedan banjalučki konobar koji ne želi da se predstavi. Problem posebno dolazi do izražaja tokom ljetne sezone, kada u grad stiže veći broj turista. Stranci su navikli da napojnicu ostavljaju direktno preko POS terminala, pa ih često iznenadi kada saznaju da takva mogućnost u ugostiteljskim objektima u Republici Srpskoj uglavnom ne postoji, objašnjavaju konobari.

Da problem nije u ugostiteljima, tvrdi i vlasnik jednog od najposjećenijih banjalučkih lokala.

“To je sve na Poreskoj upravi i zakonskim rješenjima. Trenutno je situacija da novac koji primimo preko kartice mora da se poklopi sa prodatim artiklima. Ako se ostavi više novca nego što iznosi račun, poreska kontrola to može posmatrati kao nepravilnost i imaju pravo da nas zatvore”, kaže on za BL portal, takođe insistirajući da ostane anoniman.

Prema njegovim riječima, rješenje postoji i već odavno se primjenjuje u brojnim evropskim zemljama. “To nije izmišljanje tople vode. Sistem već postoji širom Evrope. Gost na terminalu odabere želi li ostaviti napojnicu, ona se evidentira posebno i na nju se obračunavaju propisane obaveze. Potrebno je samo preuzeti model koji već funkcioniše”, objašnjava sagovornik BL portala.

U zemljama zapadne Evrope, ali i u nama najbližoj, Hrvatskoj, sve češća je praksa da POS terminal nakon unosa računa ponudi gostu opciju za ostavljanje napojnice, bilo u određenom procentu ili unosom željenog iznosa.

Struka kaže da takav sistem omogućava transparentno evidentiranje napojnica, jednostavniju kontrolu i sigurnost za poslodavce, ali i dodatnu zaradu za radnike koji pružaju uslugu.

Šta nedostaje u našem fiskalnom sistemu i šta bi se moglo ili trebalo promijeniti kako bi problem s bakšišom bio riješen, BL portal je pitao u Poreskoj upravi RS, odakle su nas uputili na nadležne resore – Ministarstvo finansija i Ministarstvo trgovine i turizma Republike Srpske, čije odgovore još čekamo.
BL-PORTAL

Nastavi čitati

Aktuelno