Connect with us

Društvo

Pra­vo­suđu u BiH hi­tno tre­ba “čelična me­tla”

U pra­vo­suđu u BiH i te ka­ko ima mjes­ta za “čeličnu me­tlu”, sma­tra stručna ja­vnost, na­kon što je sličnu di­ja­gno­zu na­šem pra­vo­su­dnom sis­te­mu, is­ti­na u ne­što blažem obli­ku, dao Maj­kl Mar­fi, am­ba­sa­dor SAD u BiH.

Mar­fi je oci­je­nio da pra­vo­su­dni sis­tem BiH ne fun­kci­oni­še, da ne­ma na­pret­ka ka re­for­ma­ma, te da pra­vo­suđe mo­ra pro­ce­su­ira­ti ko­rum­pi­ra­ne akte­re ko­ji su na vlas­ti i po­mes­ti pred svo­jim vra­ti­ma, što, na­veo je, zna­ju i građani i pra­vo­suđe.

Pro­fe­sor us­ta­vnog pra­va Mi­lan Bla­go­je­vić upo­zo­ra­va da je sta­nje stva­ri u pra­vo­suđu ka­tas­tro­fal­no, ta­ko da se je­di­no ra­di­kal­nim mje­ra­ma, ko­je se me­ta­fo­rično mo­gu na­zva­ti “čeličnom me­tlom”, može ra­zri­je­ši­ti pro­blem ne­efi­ka­snog i ne­efe­kti­vnog pra­vo­suđa.

“Ta ‘čelična me­tla’, ili ra­di­kal­na re­for­ma bi, pre­ma mom is­kus­tvu, na prvom mjes­tu, po­dra­zu­mi­je­va­la pro­ces re­ime­no­va­nja no­si­la­ca svih pra­vo­su­dnih fun­kci­ja. Ti­me bi bi­la po­sla­ta ja­sna po­ru­ka stran­ci­ma ko­ji su svo­je­vre­me­no ra­di­li, pod na­vo­dni­ci­ma – re­for­mu pra­vo­suđa u BiH pri­je 20 go­di­na, da je ta re­for­ma ko­ja je na prvom mjes­tu po­dra­zu­mi­je­va­la re­ime­no­va­nje ta­daš­njih no­si­la­ca pra­vo­su­dnih fun­kci­ja je­dnos­ta­vno urađena ka­tas­tro­fal­no, bi­la je ap­so­lu­tni pro­ma­šaj”, re­kao je Bla­go­je­vić za “Ne­za­vi­sne no­vi­ne”.

Upra­vo zbog ta­kvog pro­ma­ša­ja, pre­ma Bla­go­je­vićevim ri­ječima, trpi­mo sve ove po­slje­di­ce u pra­vo­suđu, a ti­me i u druš­tvu u cje­li­ni u pro­te­klih 20 go­di­na.

“Po­red to­ga, ta re­for­ma, ta ‘čelična me­tla’ bi po­dra­zu­mi­je­va­la li­der­stvo određenog bro­ja lju­di ka­ko u po­li­tičkim in­sti­tu­ci­ja­ma, ta­ko i u pra­vničko-pro­fe­si­onal­noj za­je­dni­ci, ko­ji bi na svo­jim plećima izni­je­li te­ret re­for­me i od­go­va­ra­jućih za­ko­na bez ko­jih ne može bi­ti kva­li­te­tnog pra­vo­suđa. Pri to­me po­dra­zu­mi­je­vam pri­je sve­ga za­ko­ne bez ko­jih ne mo­gu su­do­vi fun­kci­oni­sa­ti, a to su za­kon o kri­vičnom pos­tup­ku, za­kon o par­ničnom pos­tup­ku, te za­kon o upra­vnim spo­ro­vi­ma, ko­ji su ka­tas­tro­fal­no lo­še na­pi­sa­ni, sa broj­nim no­vo­ta­ri­ja­ma ko­je su su­do­ve one­mo­gućile da obav­lja­ju svo­ju inače ple­me­ni­tu ulo­gu u druš­tvu”, is­ta­kao je Bla­go­je­vić.

Advo­kat Va­svi­ja Vi­do­vić kaže da je si­tu­aci­ja ta­kva ka­kvu ju je opi­sao am­ba­sa­dor, ali, ka­ko je pod­sje­ti­la, ta­kve sta­vo­ve slu­ša­mo go­di­na­ma, ka­ko od međuna­ro­dne za­je­dni­ce, ta­ko i od na­ših zva­nični­ka. Međuna­ro­dna za­je­dni­ca bi, sma­tra Vi­do­vićeva, tre­ba­lo da is­ko­ris­ti­ sve me­ha­ni­zme da se to sta­nje sre­di.

“Međutim, sve što se ra­di bez pro­vje­ra činje­ni­ca može do­ves­ti do ne­prav­de. Tre­ba bi­ti vrlo oba­zriv, pro­vje­ri­ti sve. Ni­sam od onih ko­ji sma­tra­ju da se pri­tis­kom na bi­lo ko­je no­si­oce pra­vo­su­dnih fun­kci­ja može pos­tići ne­što. Ono što je nji­ma ne­op­ho­dno, jes­te što vi­še edu­ka­ci­je u pri­mje­ni međuna­ro­dnih stan­dar­da. Po­tre­bno je i što pažlji­vi­je bi­ra­nje i pro­vje­ra nji­ho­vog ra­da, te uop­šte kre­di­bi­li­te­ta za obav­lja­nje tih fun­kci­ja”, re­kla je Vi­do­vićeva za “Ne­za­vi­sne no­vi­ne”.

No­vi­nar “Euro­Bli­ca” i por­ta­la Srpska­In­fo Ni­ko­la Mo­rača, ko­ji u svom iz­vje­šta­va­nju čes­to kri­ti­ku­je de­vi­ja­ci­je u pra­vo­suđu, sma­tra da je pra­vo­suđe u BiH po­put za­dnjeg sta­di­juma kan­ce­ra i dje­lu­je da ga ni­šta vi­še ne može spa­si­ti.

Po­slje­dnja me­tas­ta­za je, is­tiče Mo­rača, bi­la za­poš­lja­va­nje dje­ce aktu­el­nih su­di­ja i tužila­ca, što znači da sta­sa­va­ju ge­ne­ra­ci­je po­do­bnih.

“Je­di­ni spas za iz­gu­blje­nu prav­du su po­je­din­ci, su­di­je i tužioci ko­ji mo­ra­ju na se­bi no­si­ti taj krst zva­ni re­for­ma pra­vo­suđa, dok se većina nji­ho­vih ko­le­ga ku­pa u nov­cu stečenom od ko­rup­ci­je. Nažalost, ne vi­dim da će se bi­lo šta pro­mi­je­ni­ti u pra­vo­suđu dok Vi­so­ki sud­ski i tužilački sa­vjet BiH ne počne ra­di­ti svoj po­sao na pro­tje­ri­va­nju ko­rum­pi­ra­nih no­si­la­ca pra­vo­su­dnih fun­kci­ja, ali to je težak i mu­ko­trpan po­sao”, re­kao je Mo­rača za “Ne­za­vi­sne no­vi­ne”.

Mar­fi je, pod­sje­ti­mo, u svom blo­gu, objav­lje­nom na zva­ničnoj stra­ni­ci Am­ba­sa­de SAD, oci­je­nio da je po­vje­re­nje građana u spo­so­bnost pra­vo­su­dnog sis­te­ma BiH da se bo­ri pro­tiv ko­rup­ci­je na naj­nižem do­sa­daš­njem ni­vou.

“Ne­ki tužioci i su­di­je čak pri­zna­ju ka­ko su oni dio pro­ble­ma, vje­ru­ju ka­ko je nji­ho­va pro­fe­si­ja vrlo po­dložna po­dmićiva­nju i vi­de sis­tem kao kom­pro­mi­to­van po­li­tičkim uti­ca­jem i ko­rup­ci­jom”, na­pi­sao je Mar­fi.

Pod­sje­ti­mo, u iz­vje­šta­ju o in­de­ksu efi­ka­snos­ti pra­vo­suđa BiH, čiju je izra­du omo­gućila Ame­rička agen­ci­ja za međuna­ro­dni ra­zvoj (USA­ID), na­vo­di se da je per­cep­ci­ja ja­vnos­ti BiH o efi­ka­snos­ti pra­vo­suđa za 2021. go­di­nu i da­lje lo­ša.

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Temperatura do 24 stepena

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH se očekuje pretežno sunčano vrijeme uz slab do umjeren razvoj oblačnosti, dok su kratkotrajna kiša ili pljusak mogući samo ponegdje u brdsko-planinskim predjelima.

Tokom noći i ranih jutarnjih časova biće promjenljivo do pretežno oblačno, na jugu pretežno vedro, a na sjeveru je mjestimično moguća slaba kiša.

U nastavku dana preovladavaće sunčano vrijeme, uz lokalni razvoj oblačnosti koji će samo izolovano usloviti kratkotrajne padavine. U večernjim časovima očekuje se razvedravanje i pretežno vedro vrijeme, saopšteno je iz Republičkog meteorološkog zavoda.

Minimalna temperatura vazduha kretaće se od pet do 13 stepeni, na jugu do 15, dok će maksimalna iznositi od 17 do 24 stepena, a u višim predjelima oko 13 stepeni.

Duvaće slab do umjeren sjeveroistočni vjetar, dok će u Hercegovini u jutarnjim i večernjim časovima bura biti pojačana.

Nastavi čitati

Društvo

SVE O JUŽNOJ INTERKONEKCIJI: Gas, struja i milijarde za BiH

Usvajanjem Zakona o Južnoj gasnoj interkonekciji Bosna i Hercegovina je napravila ključni korak ka realizaciji jednog od najvećih energetskih projekata u svojoj novijoj istoriji.

Ono što se godinama najavljivalo kao gasovod, sada se jasno profiliše kao mnogo širi i kompleksniji sistem koji će značajno promijeniti energetsku sliku zemlje, prenosi Biznisinfo.

Riječ je o projektu koji ne podrazumijeva samo dopremu gasa iz pravca Hrvatske i LNG terminala na Krku, već i izgradnju potpuno nove energetske infrastrukture koja povezuje gasni i elektroenergetski sektor u jedinstvenu cjelinu.

Gas stiže u veći dio BiH

Iako se Južna interkonekcija najčešće opisuje kroz dva glavna pravca – hercegovački i srednjobosanski – njen stvarni domet je znatno širi.

Ključna tačka povezivanja biće u Travniku, gdje će se novi gasovod spojiti na postojeći sistem koji ide od Zvornika preko Sarajeva. Time će se omogućiti da gas stigne i do glavnog grada, ali i drugih dijelova zemlje koji su već povezani na postojeću mrežu.

Posebno važnu ulogu u tome imaće dionica Zenica – Travnik, izgrađena prije više od decenije, ali nikada puštena u funkciju. Upravo će ovaj gasovod konačno dobiti svoju svrhu i postati dio šireg sistema.

Dvosmjerni tok gasa

Jedna od najvažnijih tehničkih promjena predviđena usvojenim zakonom jeste prilagodba postojećeg sistema za tzv. reverzibilan rad.

To znači da gas više neće teći samo u jednom pravcu, već će biti moguće njegovo kretanje u oba smjera, u zavisnosti od potreba tržišta. Ova promjena značajno povećava sigurnost snabdijevanja i fleksibilnost sistema.

U praksi, to znači da će gas iz pravca Hrvatske moći dolaziti ne samo u Hercegovinu i Srednju Bosnu, već i u Sarajevo, Tuzlu i druge gradove.

Direktna konkurencija ruskom gasu

Bosna i Hercegovina trenutno je u potpunosti ovisna o jednom izvoru – ruskom gasu. Južna interkonekcija donosi prvi ozbiljan alternativni pravac snabdijevanja.

Time se uvodi konkurencija na tržište, što bi dugoročno moglo uticati i na stabilnost cijena, ali i na energetsku sigurnost zemlje.

Novi krakovi i širenje mreže

Usvojeni zakon predviđa i dodatno proširenje gasne mreže same Južne interkonekcije u odnosu na raniji plan. U Hercegovini se sistem širi uključivanjem Gruda i izgradnjom odvojka prema Čapljini, dok se u Srednjoj Bosni dodaje novi pravac prema Donjem Vakufu.

Posebno važan segment je i planirani gasovod Tuzla – Kladanj, kojim će se ovaj veliki industrijski centar povezati na mrežu.

Gas kao temelj za proizvodnju struje

Suština projekta, međutim, ide mnogo dalje od samog snabdijevanja gasom. Planirani kapacitet Južne interkonekcije iznosi oko 1,5 milijardi kubnih metara godišnje – višestruko više od trenutne potrošnje u BiH. Razlog za to je činjenica da će se značajan dio gasa koristiti za proizvodnju električne energije.

Planirana je izgradnja tri moderne gasne elektrane u Tuzli, Kaknju i Mostaru, ukupne snage oko 1.200 megavata. Ova postrojenja mogla bi proizvoditi približno polovinu ukupne električne energije u zemlji.

Gasne elektrane imaju ključnu prednost jer se brzo uključuju i isključuju, što ih čini idealnim partnerom obnovljivim izvorima poput vjetra i sunca.

Investicija od oko 1,5 milijardi eura

Vrijednost same Južne interkonekcije procjenjuje se na oko 350 miliona evra. Kada se tome dodaju tri planirane elektrane i dodatni gasovodi, ukupna investicija dostiže oko 1,5 milijardi evra, prema procjenama koje su ranije za ovaj portal iznosili stručnjaci iz ove oblasti.

To ovaj projekat svrstava među najveće infrastrukturne poduhvate u BiH u posljednjih nekoliko decenija.

Investitor kao presedan

Zakon donosi i jedno neuobičajeno rješenje – direktno definisanje investitora. Kao nosilac projekta navodi se američka kompanija AAFS Infrastructure and Energy.

Ovakav pristup predstavlja presedan u domaćoj praksi, jer se investitor unosi direktno u zakon, čime se ubrzava realizacija projekta, ali i otvaraju pitanja o standardnim procedurama.

Šta slijedi

Federalni ministar energije, rudarstva i industrije Vedran Lakić poručio je da je usvajanje zakona ključan korak ka realizaciji projekta.

Prema njegovim riječima, u narednom periodu slijedi objava zakona, potpisivanje međudržavnog sporazuma s Hrvatskom, te zaključivanje ugovora s investitorom. Nakon toga dolazi faza izdavanja dozvola, rješavanja imovinsko-pravnih odnosa i početak izgradnje.

Energetski zaokret

Južna interkonekcija više nije samo gasovod – ona postaje temelj nove energetske arhitekture Bosne i Hercegovine.

Ako se realizuje u planiranom obimu, ovaj projekat mogao bi označiti najveći energetski zaokret u zemlji, donijeti veću sigurnost snabdijevanja i otvoriti prostor za razvoj moderne i održive energetike.

Nastavi čitati

Društvo

BIH GUBI RADNU SNAGU: Nezaposlenost pada zbog odlaska građana u evropske zemlje

BiH građani čine značajnu radnu snagu u evropskim zemljama.

Iako se broj nezaposlenih u BiH blago smanjuje, to je uglavnom rezultat iseljavanja, a ne otvaranja novih radnih mjesta. Bh. građani čine značajnu radnu snagu u evropskim zemljama. No, najviše zabrinjava što je riječ o mladim kadrovima.

Vješte zanatlije, trgovci, kuvari i konobari i dalje su među najtraženijim zanimanjima u BiH. No, do njih je sve teže doći, jer se većina za egzistenciju bori van države.

-Jako je teško pronaći ugostiteljske radnike, stariji radnici ne žele da rade u manjim ugostiteljskim objektima, oni traže ozbiljnije objekte, mladi ljudi i koji žele da se bave time, odlaze u susjedne zemlje da rade, a ne žele da rade kod nas – poručuje ugostitelj, Miljan Lale.

A u drugim zemljama čine značajnu radnu snagu.

-Pa je prošle godine preko 30 hiljada naših ljudi radilo u Hrvatskoj i Srbiji, čak 30% od ukupnog broja stranih radnika bilo je iz BiH, veoma loši pokazatelji za BiH i naše tržište rada – ističe Mario Nenadić, Udruženje poslodavaca FBiH.

Koje i dalje ostaje opterećeno visokom stopom nezaposlenosti, iako određenih promjena ima. Krajem januara registrovano je više od 316 hiljada nezaposlenih osoba, a mjesec dana kasnije 315 hiljada. Od toga, skoro 190 hiljada nezaposlenih žena. Na godišnjem nivou, broj nezaposlenih smanjen je za 8.660 osoba, odnosno 2,67%. Rezultat je to odlaska, a ne zapošljavanja kažu ekonomisti.

-Kao što je i prethodnih godina dobar dio smanjenja nezaposlenosti isključivo rezultat iseljavanja i odjava sa biroa iz evidencije, a ne stvarnog zapošljavanja novih. Naprotiv imamo smanjenje broja zaposlenih u posljednjim mjesecima i godinama iz različitih razloga – pojašnjava Igor Gavran, ekonomski analitičar.

Dodatno zabrinjava što su bez posla, prema podacima Ankete o radnoj snazi, upravo oni radno najsposobniji.

-Najveći broj nezaposlenih nalazi se u dobnoj grupi od 25 do 49 godina, gdje je u 2025. godini evidentirano oko 110 hiljada osoba, što čini najveći udio u ukupnoj nezaposlenosti. Slijede osobe starosti od 50 do 64 godine sa oko 35 hiljada, te mladi od 15 do 24 godine sa oko 28 hiljada nezaposlenih – navodi Lejla Aganović, Agencija za statistiku.

Novih radnih mjesta, po svemu sudeći, nema za sve. Analitičari upozoravaju da bi broj nezaposlenih mogao biti daleko veći, zbog problema koji se dešavaju u industrijskom sektoru.

Nastavi čitati

Aktuelno