Connect with us

Društvo

AKO NOSITE JEDNO OD OVIH PREZIMENA: Možda potičete od najmoćnijih srpskih porodica

Kada danas izgovorite svoje prezime, vjerovatno ne razmišljate o tome koliko daleko u prošlost ono može da vas odvede. Ipak, upravo su prezimena vijekovima bila mnogo više od običnog porodičnog obilježja – ona su čuvala porijeklo, pripadnost, status i sjećanje na pretke čija su imena ostala zapisana u istoriji.

Mnoga srpska prezimena koja i danas postoje nekada su nosile najmoćnije porodice srednjovjekovne Srbije. Iza nekih od njih stajali su vladari, despoti, vojvode i velikaši, ljudi koji su odlučivali o sudbini države, vodili bitke i ostavljali trag u istoriji Balkana.

Zato ne čudi što tema porijekla prezimena i danas izaziva ogromnu pažnju.

Mnogi se pitaju da li njihovo prezime možda krije vezu sa starim srpskim plemstvom, vladarskim dinastijama ili porodicama koje su nekada bile simbol moći i ugleda.

Iako istorija ne potvrđuje da svi današnji nosioci ovih prezimena imaju direktno plemićko porijeklo, činjenica je da su upravo ta imena vijekovima bila dio najvažnijih stranica srpske istorije.

Kako su nastala srpska prezimena

Današnji oblik trajnih prezimena u Srbiji vezuje se za 1851. godinu i kneza Aleksandra Karađorđevića, koji je naredio da porodice trajno zadrže prezimena prema najstarijim i najznačajnijim precima.

Ipak, zahvaljujući manastirskim zapisima, poveljama i srednjovjekovnim dokumentima, poznato je da su i mnogo ranije postojale porodice koje su nosile prezimena slična današnjim. Upravo su ta imena ostala upisana u istoriji kao simbol srpske vlasti, plemstva i državnosti.

Branković

Brankovići su srpska vlastelinska i vladarska porodica iz 14. i 15. vijeka. Najpoznatiji predstavnik bio je Vuk Branković, učesnik Kosovskog boja i zet kneza Lazara. Kasnije su nosili titulu despota, a istorija bilježi da su vladali i kao samostalni gospodari i kao turski vazali.

Vjeruje se da danas nema direktnih potomaka ove porodice, ali prezime i dalje izaziva veliko interesovanje među ljudima koji istražuju svoje porijeklo.

Branivojević

Branivojevići su bili srpska vlastelinska porodica koja je tokom 13. i početkom 14. vijeka vladala Humom. Njihov rodonačelnik Branivoje dobio je od kralja Milutina na upravu Ston i Pelješac.

Poslije Milutinove smrti širili su svoje posjede i gotovo se osamostalili od tadašnje Srbije.

Balšić

Balšići su bili srednjovjekovna srpska dinastija koja je vladala Zetom od 1360. do 1421. godine. Nakon smrti cara Dušana postali su gospodari Zete, priznajući samo formalno vlast cara Uroša.

Njihovo ime i danas se često vezuje za priče o moćnim srpskim porodicama sa primorja.

Vlastimirović

Vlastimirovići se smatraju prvom srpskom vladarskom porodicom o kojoj postoje istorijski zapisi. Naziv dinastije nastao je prema knezu Vlastimiru, koji je stvorio nezavisnu srpsku državu.

Istoričari ovu porodicu ponekad nazivaju i Višeslavljevićima, prema knezu Višeslavu.

Vojinović

Vojinovići su bili jedna od najvažnijih vlastelinskih porodica u vrijeme raspada Srpskog carstva tokom 14. vijeka.

Veliki vojvoda Vojislav Vojinović i njegov bratanac Nikola Altomanović smatrani su među najmoćnijim velmožama tadašnje Srbije.

Vojislavljević

Vojislavljevići su srednjovjekovna srpska dinastija koja je naslijedila vlast nad Dukljom. Vladali su područjima Duklje, Zahumlja, Raške i Bosne od 1034. do 1186. godine.

Njihovu dominaciju kasnije preuzimaju Nemanjići.

Vukanović

Vukanovići su bili srpska vladarska porodica koja je vladala Raškom krajem 11. i početkom 12. vijeka.

Ime dinastije nastalo je prema velikom županu Vukanu, jednom od najznačajnijih srpskih vladara tog perioda.

Dejanović

Dejanovići, poznati i kao Dragaši, upravljali su prostorima današnje Srbije, Bugarske i Sjeverne Makedonije tokom druge polovine 14. vijeka.

Najpoznatiji predstavnik Konstantin Dragaš ostao je zapamćen i kroz narodnu epsku poeziju kao beg Kostadin.

Dinjičić

Dinjičići su bili srednjovjekovna vlastelinska porodica koja je upravljala oblašću Jadara u vrijeme kraljevine Bosne.

Prvi poznati predstavnik bio je župan Dinjica, koji se pominje u poveljama kralja Stefana Tvrtka iz 1378. godine.

Zlatonosović

Zlatonosovići su bili vlastelinska porodica koja je upravljala oblašću Usore.

Braća Vlađ i Stefan Zlatonosović učestvovali su u Kosovskom boju 1389. godine, gdje su zarobljeni od strane Turaka.

Jakšić

Jakšići su bili poznata plemićka porodica iz vremena srpske despotovine.

Njihovo junaštvo u borbama protiv Turaka toliko je impresioniralo ugarskog kralja Matiju Korvina da ih je nazvao “stubovima hrišćanstva”.

Kosače

Kosače, od kojih potiču i prezimena Hercegović, Kosačić, Vuković i Hranić, bile su jedna od najuticajnijih porodica srednjovjekovne Bosne.

Njihovi posjedi nalazili su se na prostoru današnje Hercegovine, a Vlatko Vuković bio je jedan od vojskovođa u Kosovskom boju.

Kotromanić

Kotromanići su bili vladarska dinastija srednjovjekovne Bosne koja je vladala od 13. do 15. vijeka.

Posjedovali su gradove poput Bobovca, Fojnice, Visokog i Kreševa, a važili su za jednu od najmoćnijih porodica tog vremena.

Lazarević

Lazarevići su srpska vlastelinska i vladarska porodica iz 14. i 15. vijeka.

Najpoznatiji predstavnik bio je knez Lazar Hrebeljanović, koji je predvodio srpsku vojsku u Kosovskom boju, dok je njegov sin Stefan Lazarević ostao upamćen kao jedan od najobrazovanijih srpskih vladara.

Mrnjavčević

Mrnjavčevići su bili srednjovjekovna vlastela koja je vladala dijelovima današnje Sjeverne Makedonije.

Najpoznatiji članovi porodice bili su braća Vukašin i Uglješa, dok je Vukašinov sin Marko ostao upamćen kao legendarni Kraljević Marko.

Nemanjić

Nemanjići su najpoznatija srpska srednjovjekovna dinastija koja je vladala Srbijom više od dva vijeka.

U ovoj lozi smijenjivali su se kraljevi, carevi i svetitelji, a upravo su oni postavili temelje srednjovjekovne srpske države i kulture.

Oblačić

Oblačići su bili srednjovjekovna vlastelinska porodica sa posjedima na sjeveru Šumadije.

Rade Oblačić smatra se rodonačelnikom porodice i služio je despotu Stefanu Lazareviću i Đurđu Brankoviću.

Pavlović

Pavlovići, poznati i kao Jablanići, bili su srednjovjekovna porodica koja je upravljala istočnim dijelovima današnje Bosne i Hercegovine.

Njihov najpoznatiji predstavnik bio je Pavle Radenović.

Sanković

Sankovići su bili srednjovjekovna vlastelinska porodica iz Humske zemlje.

Važili su za jednu od značajnih porodica srednjovjekovne Bosne.

Crnojević

Crnojevići su bili srpska plemićka dinastija iz Crne Gore koja je Zetom i Crnom Gorom vladala do 1498. godine.

Pored političke moći, ostali su upamćeni i po tome što su na ove prostore donijeli jednu od prvih štamparija.

Da li prezime zaista otkriva “plavu krv”?

Iako mnoga od ovih prezimena zvuče moćno i aristokratski, istoričari upozoravaju da isto prezime ne znači automatski i direktno porijeklo od srednjovjekovnih velikaša.

Tokom vijekova porodice su se selile, prezimena mijenjala, a neka imena su postajala veoma rasprostranjena među običnim narodom. Ipak, interesovanje za porijeklo nikada nije nestalo.

Upravo zato genealogija danas postaje sve popularnija – ljudi žele da saznaju odakle dolaze, ko su bili njihovi preci i da li njihovo porodično ime krije priču staru vijekovima.

Prezimena kao dio identiteta

Možda upravo vaše prezime nosi trag nekog davnog vremena, stare države, vlastelinske porodice ili istorije koju još niste istražili. I baš u tome leži posebna fascinacija srpskih prezimena – ona nisu samo administrativni podatak, već dio identiteta koji se prenosi generacijama.

Neka od njih danas zvuče sasvim obično, ali su nekada bila simbol moći, bogatstva i uticaja. Zato nije čudno što priče o najstarijim srpskim prezimenima i dalje privlače ogromnu pažnju i bude maštu ljudi koji žele da otkriju da li se iza njihovog porodičnog imena možda krije istorija mnogo veća nego što su ikada mislili.

(Ona.rs / Istorijski zabavnik)

Related Topics:

Društvo

VREMENSKA PROGNOZA! Vrlo vruće, temperatura do 41 stepen

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ se očekuje pretežno sunčano i vrlo vruće vrijeme, uz prolaznu oblačnost i temperaturu vazduha do 41 stepen Celzijusov.

Minimalna temperatura vazduha biće od 16 u kotlinskim predjelima na istoku do 21 na sjeveru i zapadu, na jugu do 25 stepeni, u višim predjelima od 13, a maksimalna od 36 do 41, u višim predjelima od 31 stepen.

Duvaće umjeren, a na udare i jak vjetar zapadnih smjerova, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Nastavi čitati

Društvo

VODA NESTAJE BRZINOM KOJA PLAŠI! Alarmantno stanje na rijekama širom BiH

Dugotrajna suša i ekstremno visoke temperature dovele su rijeke u Bosni i Hercegovini do kritično niskih vodostaja, pojedina riječna korita gotovo su presušila, a stručnjaci upozoravaju da problem nije samo trenutni nedostatak vode već i dugoročne posljedice po ekosistem i podzemne zalihe.

Većina rijeka u BiH trenutno je na minimumu, a posebno zabrinjava stanje rijeke Bosne, za koju mještani Zenice kažu da nikada plića nije bila, piše BHRT.

Dugotrajni nedostatak padavina ostavlja posljedice i na izvore vode i rezervoare, a hidrolog Muriz Spahić upozorava da se podzemne zalihe vode troše, ali i da im je za obnovu potrebno vrijeme. „Ove zalihe voda koje se obrazuju u podzemlju i one su potrošive i one su iskoristive i one nestaju, troše se sve kao i drugi resursi, ali ovi resursi moraju da se obnavljaju“, rekao je Spahić.

Poseban problem predstavlja činjenica da nizak vodostaj ugrožava riječne ekosisteme.

Na pojedinim mjestima riječni tok je već prekinut, što može da ima posljedice za čitav lanac ishrane. Ekolog Ismir Smajić kaže da je na nekim rijekama prekinut riječni tok i da, ukoliko se ugrozi jedan gradivni element ekosistema, čitav ekosistem može da dođe u problem, kao i čitav lanac ishrane.

Najavljene padavine mogle bi privremeno popraviti stanje, ali stručnjaci upozoravaju da kratkotrajne kiše nisu dovoljne za nadoknadu dugotrajnog deficita vode.

Nastavi čitati

Društvo

KRAJ NOĆNOG ŽIVOTA U ISTOČNOM SARAJEVU? Pokrenuta inicijativa za ukidanje klubova i fajront već u 23 časa!

– Udruženje građana „Srpsko Sarajevo” pokrenulo je inicijativu za ukidanje noćnih barova i klubova te ograničenje radnog vremena svih ugostiteljskih objekata na području grada do 23 časa, s ciljem sprečavanja maloljetnika da konzumiraju alkohol.

Predsjednik udruženja Miodrag Kovačević tvrdi da su glavne mušterije noćnih klubova maloljetna lica i da se postojeći zakoni o zabrani točenja alkohola maloljetnicima slabo poštuju.

„Ovo nije udar na noćne klubove, oni samo treba da promijene svoju djelatnost i radno vrijeme do 23 časa. Što prije to uradimo, imaćemo bolju djecu”, naveo je Kovačević, dodajući da su roditelji pravno onemogućeni da sankcionišu djecu zbog važećih propisa o zaštiti maloljetnika.

Sa druge strane, sociolog Vladimir Vasić ocjenjuje ovu inicijativu kao besmislenu, ističući da ključnu ulogu u vaspitanju i sprečavanju rizičnog ponašanja moraju imati roditelji, a ne zabrane.

„Ne možemo mlade držati pod staklenim zvonom. Umjesto principa dozvoljeno-zabranjeno, djeci treba usađivati kritičku misao i osjećaj za odgovornost kako bi sama izbjegvala alkohol i drogu”, naglašava Vasić, podsjećajući da postoje i zakonske odredbe o zanemarivanju roditeljskih dužnosti.

Pored pristupa alkoholu u ugostiteljskim objektima i domaćinstvima, u javnosti se postavlja i pitanje efikasnosti kontrole primjene postojećih zakona, kao i uloge nadležnih organa u zaštiti mladih.

(BN)

Nastavi čitati

Aktuelno