Connect with us

Društvo

AKO NOSITE JEDNO OD OVIH PREZIMENA: Možda potičete od najmoćnijih srpskih porodica

Kada danas izgovorite svoje prezime, vjerovatno ne razmišljate o tome koliko daleko u prošlost ono može da vas odvede. Ipak, upravo su prezimena vijekovima bila mnogo više od običnog porodičnog obilježja – ona su čuvala porijeklo, pripadnost, status i sjećanje na pretke čija su imena ostala zapisana u istoriji.

Mnoga srpska prezimena koja i danas postoje nekada su nosile najmoćnije porodice srednjovjekovne Srbije. Iza nekih od njih stajali su vladari, despoti, vojvode i velikaši, ljudi koji su odlučivali o sudbini države, vodili bitke i ostavljali trag u istoriji Balkana.

Zato ne čudi što tema porijekla prezimena i danas izaziva ogromnu pažnju.

Mnogi se pitaju da li njihovo prezime možda krije vezu sa starim srpskim plemstvom, vladarskim dinastijama ili porodicama koje su nekada bile simbol moći i ugleda.

Iako istorija ne potvrđuje da svi današnji nosioci ovih prezimena imaju direktno plemićko porijeklo, činjenica je da su upravo ta imena vijekovima bila dio najvažnijih stranica srpske istorije.

Kako su nastala srpska prezimena

Današnji oblik trajnih prezimena u Srbiji vezuje se za 1851. godinu i kneza Aleksandra Karađorđevića, koji je naredio da porodice trajno zadrže prezimena prema najstarijim i najznačajnijim precima.

Ipak, zahvaljujući manastirskim zapisima, poveljama i srednjovjekovnim dokumentima, poznato je da su i mnogo ranije postojale porodice koje su nosile prezimena slična današnjim. Upravo su ta imena ostala upisana u istoriji kao simbol srpske vlasti, plemstva i državnosti.

Branković

Brankovići su srpska vlastelinska i vladarska porodica iz 14. i 15. vijeka. Najpoznatiji predstavnik bio je Vuk Branković, učesnik Kosovskog boja i zet kneza Lazara. Kasnije su nosili titulu despota, a istorija bilježi da su vladali i kao samostalni gospodari i kao turski vazali.

Vjeruje se da danas nema direktnih potomaka ove porodice, ali prezime i dalje izaziva veliko interesovanje među ljudima koji istražuju svoje porijeklo.

Branivojević

Branivojevići su bili srpska vlastelinska porodica koja je tokom 13. i početkom 14. vijeka vladala Humom. Njihov rodonačelnik Branivoje dobio je od kralja Milutina na upravu Ston i Pelješac.

Poslije Milutinove smrti širili su svoje posjede i gotovo se osamostalili od tadašnje Srbije.

Balšić

Balšići su bili srednjovjekovna srpska dinastija koja je vladala Zetom od 1360. do 1421. godine. Nakon smrti cara Dušana postali su gospodari Zete, priznajući samo formalno vlast cara Uroša.

Njihovo ime i danas se često vezuje za priče o moćnim srpskim porodicama sa primorja.

Vlastimirović

Vlastimirovići se smatraju prvom srpskom vladarskom porodicom o kojoj postoje istorijski zapisi. Naziv dinastije nastao je prema knezu Vlastimiru, koji je stvorio nezavisnu srpsku državu.

Istoričari ovu porodicu ponekad nazivaju i Višeslavljevićima, prema knezu Višeslavu.

Vojinović

Vojinovići su bili jedna od najvažnijih vlastelinskih porodica u vrijeme raspada Srpskog carstva tokom 14. vijeka.

Veliki vojvoda Vojislav Vojinović i njegov bratanac Nikola Altomanović smatrani su među najmoćnijim velmožama tadašnje Srbije.

Vojislavljević

Vojislavljevići su srednjovjekovna srpska dinastija koja je naslijedila vlast nad Dukljom. Vladali su područjima Duklje, Zahumlja, Raške i Bosne od 1034. do 1186. godine.

Njihovu dominaciju kasnije preuzimaju Nemanjići.

Vukanović

Vukanovići su bili srpska vladarska porodica koja je vladala Raškom krajem 11. i početkom 12. vijeka.

Ime dinastije nastalo je prema velikom županu Vukanu, jednom od najznačajnijih srpskih vladara tog perioda.

Dejanović

Dejanovići, poznati i kao Dragaši, upravljali su prostorima današnje Srbije, Bugarske i Sjeverne Makedonije tokom druge polovine 14. vijeka.

Najpoznatiji predstavnik Konstantin Dragaš ostao je zapamćen i kroz narodnu epsku poeziju kao beg Kostadin.

Dinjičić

Dinjičići su bili srednjovjekovna vlastelinska porodica koja je upravljala oblašću Jadara u vrijeme kraljevine Bosne.

Prvi poznati predstavnik bio je župan Dinjica, koji se pominje u poveljama kralja Stefana Tvrtka iz 1378. godine.

Zlatonosović

Zlatonosovići su bili vlastelinska porodica koja je upravljala oblašću Usore.

Braća Vlađ i Stefan Zlatonosović učestvovali su u Kosovskom boju 1389. godine, gdje su zarobljeni od strane Turaka.

Jakšić

Jakšići su bili poznata plemićka porodica iz vremena srpske despotovine.

Njihovo junaštvo u borbama protiv Turaka toliko je impresioniralo ugarskog kralja Matiju Korvina da ih je nazvao “stubovima hrišćanstva”.

Kosače

Kosače, od kojih potiču i prezimena Hercegović, Kosačić, Vuković i Hranić, bile su jedna od najuticajnijih porodica srednjovjekovne Bosne.

Njihovi posjedi nalazili su se na prostoru današnje Hercegovine, a Vlatko Vuković bio je jedan od vojskovođa u Kosovskom boju.

Kotromanić

Kotromanići su bili vladarska dinastija srednjovjekovne Bosne koja je vladala od 13. do 15. vijeka.

Posjedovali su gradove poput Bobovca, Fojnice, Visokog i Kreševa, a važili su za jednu od najmoćnijih porodica tog vremena.

Lazarević

Lazarevići su srpska vlastelinska i vladarska porodica iz 14. i 15. vijeka.

Najpoznatiji predstavnik bio je knez Lazar Hrebeljanović, koji je predvodio srpsku vojsku u Kosovskom boju, dok je njegov sin Stefan Lazarević ostao upamćen kao jedan od najobrazovanijih srpskih vladara.

Mrnjavčević

Mrnjavčevići su bili srednjovjekovna vlastela koja je vladala dijelovima današnje Sjeverne Makedonije.

Najpoznatiji članovi porodice bili su braća Vukašin i Uglješa, dok je Vukašinov sin Marko ostao upamćen kao legendarni Kraljević Marko.

Nemanjić

Nemanjići su najpoznatija srpska srednjovjekovna dinastija koja je vladala Srbijom više od dva vijeka.

U ovoj lozi smijenjivali su se kraljevi, carevi i svetitelji, a upravo su oni postavili temelje srednjovjekovne srpske države i kulture.

Oblačić

Oblačići su bili srednjovjekovna vlastelinska porodica sa posjedima na sjeveru Šumadije.

Rade Oblačić smatra se rodonačelnikom porodice i služio je despotu Stefanu Lazareviću i Đurđu Brankoviću.

Pavlović

Pavlovići, poznati i kao Jablanići, bili su srednjovjekovna porodica koja je upravljala istočnim dijelovima današnje Bosne i Hercegovine.

Njihov najpoznatiji predstavnik bio je Pavle Radenović.

Sanković

Sankovići su bili srednjovjekovna vlastelinska porodica iz Humske zemlje.

Važili su za jednu od značajnih porodica srednjovjekovne Bosne.

Crnojević

Crnojevići su bili srpska plemićka dinastija iz Crne Gore koja je Zetom i Crnom Gorom vladala do 1498. godine.

Pored političke moći, ostali su upamćeni i po tome što su na ove prostore donijeli jednu od prvih štamparija.

Da li prezime zaista otkriva “plavu krv”?

Iako mnoga od ovih prezimena zvuče moćno i aristokratski, istoričari upozoravaju da isto prezime ne znači automatski i direktno porijeklo od srednjovjekovnih velikaša.

Tokom vijekova porodice su se selile, prezimena mijenjala, a neka imena su postajala veoma rasprostranjena među običnim narodom. Ipak, interesovanje za porijeklo nikada nije nestalo.

Upravo zato genealogija danas postaje sve popularnija – ljudi žele da saznaju odakle dolaze, ko su bili njihovi preci i da li njihovo porodično ime krije priču staru vijekovima.

Prezimena kao dio identiteta

Možda upravo vaše prezime nosi trag nekog davnog vremena, stare države, vlastelinske porodice ili istorije koju još niste istražili. I baš u tome leži posebna fascinacija srpskih prezimena – ona nisu samo administrativni podatak, već dio identiteta koji se prenosi generacijama.

Neka od njih danas zvuče sasvim obično, ali su nekada bila simbol moći, bogatstva i uticaja. Zato nije čudno što priče o najstarijim srpskim prezimenima i dalje privlače ogromnu pažnju i bude maštu ljudi koji žele da otkriju da li se iza njihovog porodičnog imena možda krije istorija mnogo veća nego što su ikada mislili.

(Ona.rs / Istorijski zabavnik)

Related Topics:

Društvo

VRELI TALAS NE POSUSTAJE: Pred nama još jedan pakleno topao dan!

U utorak, 14. jula, u Republici Srpskoj i BiH očekuje se pretežno sunčano i veoma toplo vrijeme. Jutro će biti ugodno, ali će temperature tokom dana brzo rasti.

Najviša dnevna temperatura kretaće se uglavnom između 32 i 38 stepeni Celzijusa, dok će u pojedinim krajevima biti i koji stepen više. Vjetar slab do umjeren, uglavnom sjevernih i sjeveroistočnih smjerova.

Građanima se preporučuje da izbjegavaju duži boravak na suncu u najtoplijem dijelu dana, unose dovoljno tečnosti i budu oprezni zbog visokih temperatura.

Ljeto pokazuje zube – osvježenje se još ne nazire!

Nastavi čitati

Društvo

PRIJEDOR OSTAJE BEZ LJEKARA: Sve manje doktora u bolnici i Domu zdravlja

Nedostatak ljekara, medicinskih sestara i tehničara postaje jedan od najvećih izazova zdravstvenog sistema Republike Srpske. Problem nije zaobišao ni Prijedor.

Iako trenutno nedostaju tri ljekara porodične medicine, zdravstvena zaštita se uspijeva održati kako kažu iz Uprave ,,zahvaljujući,, angažovanju penzionisanih doktora i preraspodjeli poslova među postojećim kadrom.

“Trenutno nam nedostaju tri doktora u Službi porodične medicine. Angažovana su dva penzionisana ljekara, a rade u skladu sa Zakonom o zdravstvenoj zaštiti, te mogu biti nosioci timova porodične medicine”- poručili su iz Uprave Doma zdravlja Prijedor.

Prijedorski dom zdravlja je prije tri godine uputio dopis Ministarstvu zdravlja Republike Srpske navodeći mjere koje treba preduzeti zbog nedostatka doktora. Kako navode usvojena je samo jedna mjera i to omogućavanje rada doktora iznad 65 godina starosti ali kratkoročnog je efekta.

I mnoge bolnice u Republici Srpskoj suočavaju se sa nedostatkom medicinskog kadra, u prvom redu ljekara specijalista. Od 2020. godine, pa do danas, prijedorsku Bolnicu napustilo je 27 ljekara.

Neadekvatni uslovi rada, prokišnjavanje krova, neposjedovanje odgovarajuće opreme…samo su neki od problema koji pale uzbunu u prijedorskoj bolnici ,,Doktor Mladen Stojanović,, regionalnoj bolnici kojoj u budućnosti kako navodi Maja Dragojević Stojić, specijalista interne medicine, prijeti kolaps.

“U budućnosti ukoliko se nešto ne promjeni što se tiče same bolnice imaćemo problem sa psihijatrima, ginekolozima ali i drugim specijalistima. Danas u domovima zdravlja teško da možete organizovati dežurstva i dešava se da naši doktori odlaze u te domove zdravlja i dežuraju”- rekla je Dragojević Stojić.

Građani ističu da ih ne čudi činjenica za masovan odlazak ljekara iz prijedorskih zdravstvenih ustanova navodeći da je glavni razlog finsnsijske prirode.

 Zdravstveni radnici upozoravaju da će bez sistemskih rješenja, većeg broja specijalizacija i dodatnih podsticaja za rad u manjim sredinama nedostatak medicinskog kadra u narednim godinama biti još izraženiji.

BN

Nastavi čitati

Društvo

DOK RASTU PLATE, RASTE I DUG: UKC RS ide u kredit od 45 miliona maraka

Vlada Republike Srpske dala je na posljednjoj sjednici prošlog četvrtka garancije Univerzitetsko – kliničkom centru (UKC RS) za kreditno zaduženje od 45 miliona maraka za refinansiranje starih dugova i plaćanje obaveza prema dobavljačima, saznaje portal CAPITAL.

Istog dana, v.d. direktora UKC-a Nikola Šobot se sastao sa Aleksandrom Dragušićem, predsjednikom reprezentativne sindikalne organizacije u ovoj zdravstvenoj ustanovi i dogovorio isplatu dodatka nemedicinskom kadru od 150 maraka mjesečno.

Zanimljivo, Šobot nijednom riječju nije spomenuo kredit, a dogovor o isplati dodatka je predstavio kao rezultat pozitivnog poslovanja UKC-a.

Generalno, UKC planira da podigne dva kredita. Prvi u iznosu od 30 miliona KM je dogovoren sa Novom Bankom po fiksnoj kamatnoj stopi od šest odsto i rokom otplate od sedam godina.

„Namjena kreditnog zaduženja je refinansiranje postojećeg kredita, finansiranje kapitalnih investicija i finansiranje prenesenih obaveza prema dobavljačima“, navodi se u odluci Vlade RS.

Drugi kredit od 15 miliona KM će isplatiti UniCredit banka Banja Luka, sa rokom otplate od takođe sedam godina ali uz fiksnu maržu od 3,34 odsto i šestomjesečni EURIBOR.

Dogovoreno je da ukupna nominalna kamatna stopa ne može biti niža od 5,50 odsto niti viša od šest odsto godišnje.

„Namjena kreditnog zaduženja je finansiranje prenesenih obaveza prema Fondu zdravstvenog osiguranja Republike Srpske i dobavljačima“, stoji u odluci.

Za oba kredita će biti plaćeni troškovi obrade od 0,3 odsto. Vlada se obavezala da će u slučaju dospjelih a neizmirenih obaveza ona preuzeti plaćanje.

Inače, dok je Vlada usvajala odluku o garancijama Šobot je sa sindikatom dogovorio povećanje plata.

„Svojim radom smo ostvarili finansijske rezultate koji su nam omogućili ono što je najbitnije, a to je da ulažemo u dalji razvoj naše ustanove. U više razgovora kako sa radnicima tako i sa sindikatom sam iznio opredjeljenje uprave i svoje lično da koliko je važno ulaganje u opremu još je važnije ulaganje u zaposlene“, kazao je tada Šobot.

Naveo je da je u proteklih pet mjeseci došlo do finansijske konsolidacije ove zdravstvene ustanove što je otvorilo prostor za isplatu dodatka.

Predstavnik radnika Aleksandar Dragušić je rekao da su sredstva za mjesečni dodatak obezbijeđena zahvaljujući pozitivnom poslovanju UKC-a.

Capital

Nastavi čitati

Aktuelno