Viši upravni sud savezne zemlje Hesen (Hessischer Verwaltungsgerichtshof) sa sjedištem u Kaselu (Kassel) donio je presudu s mogućim dalekosežnim uticajem na praksu azila i deportacije u cijeloj Njemačkoj.

Prema odluci suda, radno sposobni, odrasli i zdravi muškarci iz Avganistana više nemaju pravo na dodjelu supsidijarne zaštite, a ukinuti su i zakonski osnovi za automatsku zabranu njihovog protjerivanja u domovinu.

Na koliko Avganistanaca bi presuda mogla da utiče?
Iako se konkretan sudski postupak odnosio na jednog tražioca azila, pravno obrazloženje služi kao presedan (Blaupause) za niz sličnih predmeta pred njemačkim sudovima.

Prema podacima savezne vlade:

Krajem prošle godine za oko 117.500 državljana Avganistana u Njemačkoj bila je na snazi zabrana deportacije (Abschiebungsverbot).
Oko 16.100 osoba imalo je status supsidijarne zaštite.
Supsidijarna zaštita je dopunski oblik međunarodne zaštite za osobe koje ne ispunjavaju uslove za klasični izbjeglički status ili politički azil, ali kojima prijeti ozbiljna opasnost po život ili tjelesni integritet u slučaju povratka u matičnu zemlju. Taj status donosi boravišnu dozvolu na godinu dana s mogućnošću produženja i pravnu zaštitu od protjerivanja.

Zašto je sud promijenio raniju odluku?
Prethodno je Upravni sud u Vizbadenu 2021. godine priznao tužiocu pravo na zaštitu jer je u njegovom regionu porijekla (Herat) bjesneo rat između bivše vlade i talibana. Međutim, Viši upravni sud u novoj presudi zauzeo je potpuno suprotno stanovište.

Kako je pojasnio predsjedavajući sudija 12. vijeća Martin Zander (Martin Sander), u Avganistanu od preuzimanja vlasti od strane talibana u avgustu 2021. godine više nema unutrašnjeg oružanog sukoba koji bi opravdavao opštu zaštitu civila. Povremeni pogranični sukobi s Pakistanom ili geopolitičke napetosti u regionu, prema sudu, ne predstavljaju dovoljan stepen opasnosti za civilno stanovništvo u Heratu.

Ko prema sudu mora da napusti Njemačku?
Sud je jasno definisao profil osoba na koje se novo pravilo primijenjuje:

Odrasli, zdravi i radno sposobni muškarci
Osobe koje govore barem jedan od službenih jezika Avganistana
Osobe koje su socijalizovane u tamošnjem kulturnom krugu
Osobe koje na terenu imaju porodičnu mrežu podrške
Sud je utvrdio da takve osobe, uprkos teškim socioekonomskim prilikama u zemlji, neće dospjeti u bezizlaznu egzistencijalnu opasnost koja bi sprečavala njihov povratak.

Da li presuda znači masovne deportacije Avganistanaca?
Odluku suda pozdravio je portparol poslaničkog kluba CDU/CSU u Bundestagu za unutrašnju politiku Aleksander Trom (Alexander Throm), istakavši kako presuda potvrđuje stanovište da je Avganistan za ovu grupu sigurna zemlja za povratak, što otvara put intenziviranju mjera deportacije.

S druge strane, organizacije za ljudska prava poput Amnesti internešenela (Amnesty International) i Pro Azila (Pro Asyl) oštro kritikuju ovakvu praksu, podsjećajući na katastrofalno humanitarno stanje i režim talibana.

Presuda ne znači automatsko protjerivanje svih Avganistanaca bez izuzetka – sudovi i imigracione vlasti i dalje moraju da provjeravaju svaki pojedinačni slučaj, uzimajući u obzir starost, zdravlje, stepen invaliditeta, porodične strukture, kao i eventualni rizik od individualnog političkog ili vjerskog progona, prenosi Fenix Magazin.

Pet muškaraca uhapšeno je zbog sumnje da su pripremali teroristički napad u blizini RAF Fairforda, britanske vojne baze koju koristi američko ratno vazduhoplovstvo. Istragu je preuzela antiteroristička policija, vojni stručnjaci pregledaju tri sumnjiva vozila, a desetine kuća u okolini baze su evakuisane.

Drama je počela u nedjelju, 27. septembra, oko 00.45 časova, kada je policiji prijavljeno da se tri sumnjiva vozila kreću prema bazi RAF Fairford u Glosterširu.

Na teren su upućeni naoružani policajci, a pet muškaraca je ubrzo uhapšeno u obližnjem Velfordu. Prvobitno su privedeni zbog sumnje na krivična djela u vezi s eksplozivom, a potom su dodatno uhapšeni zbog sumnje da su pripremali teroristički akt.

Istragu je preuzela britanska antiteroristička policija, dok vojni stručnjaci za uklanjanje eksplozivnih naprava pregledaju vozila pronađena u blizini baze.

Oko područja je postavljen bezbjednosni kordon od 400 metara, a na teren su, uz policiju i vojsku, upućene i specijalizovane ekipe hitne pomoći. Snimci iz vazduha pokazali su i robota na daljinsko upravljanje kako prilazi bijelim kombijima u šumovitom području, mada policija nije potvrdila za šta je tačno korišten.

Oko 85 domaćinstava u Velfordu dobilo je nalog za evakuaciju, a stanovnicima je saopšteno da se tokom noći neće moći vratiti kućama.

Kako je počela velika policijska operacija?
Jedna mještanka, koja nije željela da joj bude objavljeno ime, rekla je za BBC da je u ranim jutarnjim satima primijetila tri parkirana kombija i grupu muškaraca s maskama u blizini baze.

Najprije je pokušala da pozove policiju britanskog Ministarstva odbrane, ali joj se, prema njenim riječima, niko nije javio. Potom je pozvala broj za hitne slučajeve 999.

Ubrzo je područje bilo puno policije.

Džulijan Tadzberi (Julian Tudsbury), jedan od stanovnika Velforda, ispričao je da ga je oko sedam časova probudilo snažno lupanje na vrata.

“Bilo je nekoliko policajaca, tri policijska automobila na prilazu i rekli su da moramo da se evakuišemo, da se dogodio veliki incident”, rekao je.

Drugi stanovnik, koji se predstavio samo kao Džef, čuo je viku mnogo ranije, oko dva časa poslije ponoći.

“Pogledao sam kroz prozor i vidio muškarce koje je policija držala ispred kuće. Bili su naoružani, bilo je nestvarno”, ispričao je.

Fotografija koja se pojavila nakon akcije prikazuje petoricu muškaraca bez majica, s rukama iza leđa, dok ih okružuju naoružani policajci. BBC nije uspio da utvrdi ko je prvobitno napravio fotografiju, ali je njegov tim BBC Verify geolocirao snimak i utvrdio da izgleda autentično.

Šta je Tramp rekao o uhapšenima?
Slučaj je vrlo brzo dobio i političku dimenziju jer RAF Fairford koristi američko ratno vazduhoplovstvo.

Američki predsjednik Donald Tramp rekao je da su uhapšeni namjeravali da naprave “veliku štetu”.

“Željeli su da naprave veliku štetu”, rekao je Tramp.

Tvrdio je i da su osumnjičeni već duže bili pod nadzorom.

“Imali smo ih pod nadzorom dugo vremena i uhvatili smo ih”, rekao je Tramp, pohvalivši saradnju američkih i britanskih vlasti.

Britanski izvori, međutim, navode da operacija nije bila pokrenuta na osnovu prethodnih obavještajnih podataka. Prema informacijama BBC-ja, petoricu muškaraca prvo je uhapsila lokalna policija nakon prijave s terena, a tek potom je slučaj preuzela antiteroristička policija.

Tačna pozadina događaja zbog toga još nije poznata.

Privremena načelnica policije Glosteršira Megi Blajt (Maggie Blyth) rekla je da je istraga tek u početnoj fazi. Na pitanje da li policija traga za još nekim, odgovorila je da vjeruje da je incident “ograničen”.

Petorica osumnjičenih ostala su u pritvoru.

Zašto je RAF Fairford toliko važna baza?
RAF Fairford ima dugu istoriju saradnje s američkom vojskom, a danas je koriste američke vazduhoplovne snage.

Baza može da primi američke strateške bombardere, a posljednjih mjeseci imala je značajnu ulogu i u američkim vojnim operacijama povezanim s Iranom.

Zbog toga je incident u neposrednoj blizini baze izazvao reakciju i u Vašingtonu.

Britanski ministar odbrane Ves Striting (Wes Streeting) saopštio je da je razgovarao s američkim kolegom Pitom Hegsetom (Pete Hegseth), dok je američko ratno vazduhoplovstvo navelo da njegovo osoblje ostaje na oprezu.

USAF nije želio da govori o konkretnim mjerama zaštite baze.

Zašto je pojačano obezbjeđenje i u drugoj američkoj bazi?
Američko Ministarstvo odbrane u međuvremenu je podiglo nivo prijetnje u RAF Lakenheathu u Safoku, još jednoj važnoj bazi američkog ratnog vazduhoplovstva u Velikoj Britaniji.

Tamo je smješteno 48. borbeno krilo USAF-a, a nivo upozorenja podignut je na “Charlie”, drugi najviši nivo u američkom vojnom sistemu zaštite.

Britanski premijer Endi Barnam (Andy Burnham) bio je redovno obavještavan o razvoju situacije, koju je opisao kao “duboko zabrinjavajuću”.

Iako policija vjeruje da je incident kod RAF Fairforda stavljen pod kontrolu, ključna pitanja još nemaju odgovor: šta se nalazilo u tri vozila, šta su petorica uhapšenih namjeravala da urade i zašto su se u ranim jutarnjim satima našli neposredno uz jednu od najvažnijih baza američkog ratnog vazduhoplovstva u Britaniji.

Umjesto jesenjih kiša i zahlađenja, Evropu na kraju septembra pogađa nova “toplotna kupola” iz sjeverne Afrike koja donosi temperature i do 40 stepeni.

Neuobičajeno toplo vrijeme vraća se u veći dio Evrope krajem septembra. Vreo vazduh koji dolazi iz sjeverne Afrike i sa Mediterana podići će temperature u pojedinim područjima za 10 do 14 stepeni Celzijusa iznad sezonskog prosjeka. Ovo neuobičajeno otopljenje moglo bi da potraje i tokom prvih dana oktobra.

Ovaj fenomen je posljedica nove “toplotne kupole” – velikog sistema visokog atmosferskog pritiska koji na duži vremenski period zadržava topao vazduh iznad određenog regiona. Zbog minimalne oblačnosti, sunčevo zračenje će dodatno pojačati zagrijavanje tokom dana.

Očekuje se da će najtoplije biti na Pirinejskom poluostrvu. U centralnoj i južnoj Španiji, kao i u Portugalu, do kraja nedjelje se očekuju temperature između 35°C i 38°C, dok će se ponegdje približiti i podeljku od 40°C. Temperature će dostići oko 35°C u južnoj i centralnoj Francuskoj, a oko 30°C na severu zemlje i u regionu Beneluksa.

Velika Britanija će takođe uživati u neuobičajeno toplom vremenu; u južnim i centralnim regionima temperature bi nakratko mogle dostići 25°C, što je izuzetno visoko za kraj septembra.

Od ovog vikenda, topla vazdušna masa će se proširiti na centralnu Evropu prije nego što krene ka sjeveroistoku. U Njemačkoj se očekuju temperature između 27°C i 29°C, a na pojedinim mestima će dostići i 30°C. Živa u termometru će porasti na oko 28°C do 30°C u sjevernoj Italiji, Toskani, sjevernim i centralnim dijelovima Balkana, kao i u Grčkoj. U pojedinim područjima mogući su i novi septembarski temperaturni rekordi.

Međutim, vremenske prilike u Evropi biće veoma raznolike. Zapadni dio kontinenta suočiće se sa potpuno drugačijom situacijom: u planinskim regionima zapadne Irske, Škotske i jugozapadne Norveške moglo bi da padne više od 150 mm padavina u periodu do početka oktobra.

Prema dostupnim informacijama, vreli talas bi mogao da se zadrži do početka oktobra, dok će topao vazduh nastaviti da se kreće dalje ka sjeveru i istoku.